Gia Lai mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu dược liệu

Định hình mạng lưới nghiên cứu dược liệu

Sáng 26/3, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE - phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai), Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam phối hợp cùng các đơn vị liên quan khai mạc Hội thảo quốc tế lần thứ hai về Cây dược liệu và Hợp chất thiên nhiên (MPNP2026). Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ khai mạc Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, thu hút hơn 120 giáo sư, nhà khoa học, nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh đến từ 14 quốc gia.

TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, phát biểu khai mạc hội thảo.

MPNP là chuỗi hội thảo khoa học quốc tế được tổ chức định kỳ hai năm một lần, hướng tới xây dựng nền tảng kết nối nghiên cứu trong lĩnh vực cây dược liệu và hợp chất tự nhiên. Sau dấu mốc năm 2024, kỳ hội thảo lần thứ hai tiếp tục cho thấy sức hút của một diễn đàn khoa học đang dần định hình vị thế trong khu vực khi quy tụ đông đảo các nhà khoa học uy tín cùng sự tham gia của nhiều cơ sở nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp quốc tế.

Phát biểu tại lễ khai mạc, TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, trong bối cảnh toàn cầu đang dịch chuyển sang các mô hình phát triển bền vững, cây dược liệu và hợp chất tự nhiên không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là một hướng đi giàu tiềm năng về kinh tế. Đây là lĩnh vực gắn với chăm sóc sức khỏe, bảo tồn tài nguyên và phát triển kinh tế xanh - những trụ cột đang định hình lại cách tiếp cận phát triển của nhiều quốc gia.

Theo ông Hà, việc hội thảo tiếp tục được tổ chức tại ICISE không chỉ khẳng định uy tín chuyên môn của sự kiện mà còn cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng khoa học quốc tế. Đồng thời, đây cũng là dịp để Gia Lai giới thiệu tiềm năng nghiên cứu, phát triển dược liệu gắn với điều kiện tự nhiên và định hướng phát triển kinh tế địa phương.

“Gia Lai định hướng xây dựng trung tâm nghiên cứu công nghệ sinh học trọng điểm tại địa phương, nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ sinh học. Đồng thời khuyến khích các nghiên cứu nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng các vùng trồng dược liệu, từng bước hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến sản xuất và thương mại hóa”, TS Nguyễn Hữu Hà chia sẻ.

PGS.TS Nguyễn Thị Kiều Oanh - Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trưởng Ban tổ chức MPNP2026, cho biết hội thảo được thiết kế như một diễn đàn liên ngành. Đây là nơi các nhà khoa học có thể trình bày kết quả nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm và thảo luận về những xu hướng, thách thức cũng như giải pháp trong lĩnh vực cây dược liệu và hợp chất tự nhiên. Đồng thời, tạo điều kiện duy trì các mối quan hệ hợp tác hiện có và mở rộng các mạng lưới hợp tác đa ngành trong tương lai.

Hội thảo năm nay tiếp nhận gần 90 báo cáo khoa học dưới nhiều hình thức, từ báo cáo toàn thể, báo cáo mời đến các phiên trình bày miệng và poster. Nội dung trải rộng từ nông học, sinh học phân tử, công nghệ sinh học cây dược liệu đến nghiên cứu các hợp chất có nguồn gốc thực vật và phát triển các sản phẩm phục vụ chăm sóc sức khỏe.

PGS.TS Nguyễn Thị Kiều Oanh - Trưởng Ban tổ chức MPNP2026, chia sẻ thông tin.

Đáng chú ý, nhiều hướng nghiên cứu mới được giới thiệu, từ công nghệ sinh học trong sản xuất sinh khối và các chất chuyển hóa, đến cơ chế chuyển hóa hợp chất tự nhiên trong cơ thể, hay hướng phát triển bền vững hợp chất thứ cấp. Những kết quả này không chỉ có giá trị học thuật mà còn mở ra khả năng ứng dụng vào sản xuất quy mô lớn và thương mại hóa sản phẩm.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của MPNP2026 là thúc đẩy hình thành các mạng lưới hợp tác công - tư. Việc kết nối giữa các nhóm nghiên cứu với doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, tạo ra các sản phẩm dược liệu có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của xã hội.

Mở hướng phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị

Theo các chuyên gia, nhu cầu sử dụng dược liệu tự nhiên đang gia tăng mạnh mẽ trên toàn cầu. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính hơn 80% dân số thế giới vẫn sử dụng các loài cây dược liệu trong chăm sóc sức khỏe. Xu hướng này đang thúc đẩy sự chuyển dịch từ điều trị sang phòng ngừa và nâng cao thể trạng, mở ra dư địa lớn cho ngành dược liệu phát triển.

Hội thảo thu hút hơn 120 nhà khoa học và nghiên cứu sinh đến từ 14 quốc gia.

Trong khi đó, Việt Nam sở hữu khoảng 4.000 loài cây được sử dụng trong y học cổ truyền trên tổng số khoảng 12.000 loài thực vật, cùng nền tảng tri thức bản địa phong phú. Đây là lợi thế quan trọng để phát triển ngành dược liệu theo hướng bền vững, tạo ra các sản phẩm có giá trị phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tuy nhiên, các thách thức như biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và khai thác thiếu bền vững đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận, từ khai thác tài nguyên sang phát triển dựa trên khoa học và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là vấn đề xuyên suốt được đặt ra trong nhiều tham luận tại hội thảo.

Việc tổ chức MPNP2026 tại Gia Lai vì vậy không chỉ mang ý nghĩa của một sự kiện khoa học, mà còn là bước đi cụ thể trong nỗ lực kết nối khoa học với phát triển kinh tế và quảng bá hình ảnh địa phương. Thông qua những diễn đàn như vậy, Gia Lai từng bước định vị mình như một điểm đến mới của khoa học, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế.

Trong dài hạn, khi các mối liên kết giữa nghiên cứu - doanh nghiệp - thị trường được củng cố, dược liệu không chỉ là tài nguyên tự nhiên, mà có thể trở thành một ngành kinh tế dựa trên tri thức, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của Việt Nam.