Gia Lai quy tụ chuyên gia và tài năng trẻ phát triển hệ sinh thái lượng tử

Quy tụ nguồn lực, xây nền tảng hợp tác toàn cầu

Ngày 24/7, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum) khai mạc Cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (QC4SG 2026).

Theo mô hình hackathon - cuộc thi sáng tạo công nghệ diễn ra trong thời gian ngắn - các đội làm việc tập trung để phát triển giải pháp và sản phẩm mẫu cho những bài toán cụ thể.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi động Cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (QC4SG 2026).

Đây là hoạt động trọng điểm thuộc hợp phần công nghệ của chương trình Năm Lượng tử Gia Lai 2026. QC4SG 2026 cũng là hackathon quốc tế chuyên sâu về tính toán lượng tử đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam và là sự kiện thứ hai theo mô hình này ở Đông Nam Á.

Sau hơn sáu tháng phát động, cuộc thi nhận hơn 500 hồ sơ từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ. Qua các vòng tuyển chọn, 26 đội xuất sắc giành quyền tham dự chung kết diễn ra từ ngày 24-28/7. Thành phần dự thi gồm sinh viên, nghiên cứu sinh, nhà nghiên cứu trẻ, nhóm khởi nghiệp và tài năng công nghệ; đồng hành là mạng lưới chuyên gia, cố vấn và giám khảo đến từ Việt Nam cùng nhiều quốc gia.

Ông Lâm Hải Giang - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai phát biểu khai mạc.

Phát biểu khai mạc, ông Lâm Hải Giang - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, cho biết địa phương lựa chọn năm 2026 là năm lượng tử nhằm thể hiện quyết tâm chủ động tiếp cận công nghệ chiến lược và tăng cường kết nối tri thức toàn cầu. Theo ông, cuộc thi vừa nuôi dưỡng tinh thần đổi mới sáng tạo, vừa tạo môi trường liên ngành để tài năng trẻ giải quyết các bài toán thực tiễn bằng công nghệ tiên tiến.

“Gia Lai cam kết sẽ luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về môi trường, cơ chế để thử nghiệm, hỗ trợ và thương mại hóa các sản phẩm xuất sắc, đưa Gia Lai trở thành điểm đến mới của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực”, ông Lâm Hải Giang nhấn mạnh.

Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhìn nhận QC4SG 2026 không chỉ là một cuộc thi, mà còn thể hiện khát vọng chủ động tham gia các lĩnh vực công nghệ tiên phong và xây dựng hệ sinh thái mới ngay tại Việt Nam. Ông đánh giá cao vai trò kết nối của NIC, sự tiên phong của Gia Lai, năng lực quy tụ chuyên gia của VNQuantum cùng những đóng góp bền bỉ của ICISE.

Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng phát biểu tại buổi lễ.

Theo nguyên Phó Thủ tướng, cuộc cạnh tranh về lượng tử không chỉ là cuộc đua công nghệ, mà còn là cạnh tranh về nhân lực, năng lực nghiên cứu, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khả năng chuyển hóa tri thức thành sản phẩm. Bởi vậy, giá trị lớn nhất của hackathon không chỉ nằm ở thứ hạng, mà còn ở môi trường thực chiến để người trẻ học hỏi, hợp tác với chuyên gia và thử nghiệm những ý tưởng táo bạo.

GS Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE, cho rằng khoa học lượng tử mang tính toàn cầu, nhưng một quốc gia chỉ có thể trở thành đối tác bình đẳng khi có kết quả nghiên cứu tốt, ý tưởng mới và những nhóm khoa học đủ mạnh.

GS Trần Thanh Vân chia sẻ tại chương trình.

“Muốn hợp tác với thế giới thì trước hết chúng ta phải có cái gì để hợp tác”, GS Trần Thanh Vân chia sẻ. Theo ông, nền tảng ấy phải bắt đầu từ nghiên cứu cơ bản và thế hệ khoa học trẻ. Nhà nước cần tạo điều kiện để họ được nghiên cứu trong môi trường tốt, tham gia các mạng lưới quốc tế. Hơn 30 năm qua, Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE đã kiên trì theo đuổi hướng đi này tại Quy Nhơn.

Từ bài toán thực tiễn đến cơ hội thương mại hóa

Khác với những sân chơi thiên về trình diễn kỹ thuật, QC4SG 2026 định hướng các đội kết hợp tính toán lượng tử với trí tuệ nhân tạo, học máy và phương pháp tối ưu hóa hiện đại để giải quyết thách thức cụ thể. Các dự án trải rộng từ an ninh mạng hậu lượng tử, phát hiện gian lận tài chính, tối ưu danh mục đầu tư, chuỗi cung ứng, logistics và mạng 5G đến điện toán lượng tử phân tán, sửa lỗi lượng tử.

PGS.TS Nguyễn Lương Quang - Giám đốc Khoa học và Phát triển Mạng lưới VNQuantum, phát biểu tại chương trình.

Trong nông nghiệp và logistics, nhiều nhóm lựa chọn bài toán gắn với lợi thế của Việt Nam như tối ưu chuỗi cung ứng cà phê, nông sản, định tuyến vận tải và hỗ trợ nuôi trồng thủy sản tại Đồng bằng sông Cửu Long. Những nhóm khác hướng tới phân phối năng lượng, quản lý tài nguyên nước, phân tích hệ thống điện, hỗ trợ học tập…

Sự đa dạng của các đề tài cho thấy công nghệ lượng tử đang được tiếp cận như một công cụ giải quyết những vấn đề gần gũi với đời sống, thay vì chỉ tồn tại trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, để đi xa hơn sản phẩm mẫu, mỗi dự án vẫn phải chứng minh hiệu quả so với giải pháp truyền thống, khả năng tiếp cận dữ liệu, chi phí triển khai và mức độ sẵn sàng của thị trường.

Trong năm ngày chung kết, các đội làm việc cùng chuyên gia quốc tế, tham gia các phiên cố vấn chuyên sâu, hoàn thiện sản phẩm và trình bày giải pháp tại Demo Day. Chương trình VNQuantum Dealroom kết nối các nhóm dự án với doanh nghiệp, quỹ đầu tư, mở thêm cơ hội gọi vốn, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ. Những dự án xuất sắc sẽ tiếp tục được NIC và VNQuantum hỗ trợ ươm tạo đến hết năm 2026.

Các đại biểu và thí sinh tham gia cuộc thi chụp ảnh lưu niệm tại Trung tâm ICISE.

PGS.TS Nguyễn Lương Quang - Giám đốc Khoa học và Phát triển Mạng lưới VNQuantum, đánh giá việc quy tụ gần 100 tài năng trẻ cùng 50 chuyên gia làm việc tại Việt Nam đã gieo những hạt giống đầu tiên cho hệ sinh thái lượng tử trong nước và khu vực.

Mục tiêu sâu hơn là hình thành liên kết “bốn nhà”: Nhà nước kiến tạo cơ chế; nhà khoa học cung cấp tri thức nền tảng; startup chuyển tri thức thành sản phẩm; nhà đầu tư cung cấp nguồn lực. Đây là điều kiện để những ý tưởng triển vọng không dừng lại sau cuộc thi, mà có cơ hội trở thành doanh nghiệp và sản phẩm công nghệ “Make by Vietnam”.