Gia Lai: 500 ngày đêm tìm tên cho những người nằm lại

Truyền thông phải tạo ra manh mối

UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch truyền thông “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Đây là nhiệm vụ nhân văn sâu sắc, nhằm khơi dậy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân các anh hùng liệt sĩ và hàn gắn mất mát sau chiến tranh.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng (bên trái) và Bí thư Tỉnh uỷ Gia Lai Thái Đại Ngọc tiễn đưa 18 liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ. Ảnh: NM

Điểm mới của kế hoạch là truyền thông không dừng ở tuyên truyền, cổ vũ, mà gắn trực tiếp với kết quả thực tiễn. Mỗi tin bài, phóng sự, video trên báo chí và không gian mạng đều hướng tới mục tiêu thu thập thông tin, manh mối có giá trị. Đó có thể là một tọa độ, bản đồ vẽ tay, bức ảnh cũ, dòng nhật ký chiến trường, lời kể nhân chứng, hay mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ.

Hiệu quả truyền thông được đo bằng kết quả cụ thể: số tin báo tiếp nhận, tỷ lệ thông tin được xác minh, số tọa độ được đối chiếu, số mẫu ADN được thu thập, giám định thành công và số hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, quy tập. Cách tiếp cận này cho thấy truyền thông trở thành kênh hỗ trợ lực lượng chức năng trên thực địa.

Nhiệm vụ trọng tâm là hình thành và vận hành Tổ Truyền thông chuyên trách, đặt tại Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai. Đây là đầu mối tiếp nhận, xử lý, điều phối thông tin từ nhiều nền tảng; cung cấp nguồn tin chính thức cho báo chí; đồng thời chuyển giao dữ liệu cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh và các địa phương sàng lọc, phân tích, đối chiếu, phục vụ tìm kiếm, quy tập và giám định ADN.

Cùng với tổ chức bộ máy, Gia Lai chú trọng ứng dụng công nghệ. Chiến dịch sẽ vận hành đường dây nóng, ứng dụng di động, tài khoản Zalo tích hợp định vị GPS, cho phép người dân gửi hình ảnh, video, âm thanh, vị trí nghi vấn hoặc tài liệu liên quan đến liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Hệ thống dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và phần mềm tương tác tự động do Viettel phát triển sẽ kết nối dữ liệu theo thời gian thực.

Kế hoạch khuyến khích báo chí chuyển mạnh từ phản ánh thông thường sang báo chí điều tra, báo chí dữ liệu. Trong đó, phóng viên không chỉ ghi nhận sự kiện, mà còn tham gia lần tìm, kiểm chứng, kết nối những nguồn thông tin rời rạc từ các trận đánh, vùng căn cứ, nghĩa trang, khu vực từng diễn ra chiến sự.

Không gian mạng được xác định là địa bàn truyền thông quan trọng. Các nền tảng Facebook, TikTok, YouTube, Zalo sẽ được khai thác để lan tỏa thông điệp nhân văn của chiến dịch, nhất là đến thế hệ trẻ. Song song với đó, tỉnh yêu cầu phản bác kịp thời các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và chính sách tri ân của Đảng, Nhà nước; qua đó củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận xã hội.

Số hóa ký ức, nối dài hành trình tri ân

Ở cấp cơ sở, chiến dịch sẽ được triển khai đến từng thôn, làng, tổ dân phố. Các địa phương có trách nhiệm thiết lập mạng lưới truyền thông, tiếp nhận thông tin từ nhân dân; phối hợp với lực lượng chức năng trong cung cấp thông tin liệt sĩ, lấy mẫu sinh phẩm ADN; hỗ trợ các đội quy tập và phóng viên báo chí khi tác nghiệp trên địa bàn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch (bên trái) phối hợp với chính quyền tỉnh Stung Treng (Campuchia) đưa hài cốt liệt sĩ về nước. Ảnh: GLO.

Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên các cấp vận động hội viên, đoàn viên và nhân dân cung cấp dữ liệu, kỷ vật, tài liệu, lời kể nhân chứng. Hội Cựu chiến binh và các tổ chức liên quan sẽ rà soát, lập danh sách nhân chứng, cựu chiến binh từng tham gia các trận đánh trọng điểm để thu thập thông tin phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ.

Một nội dung giàu ý nghĩa là chương trình “Số hóa ký ức”. Lực lượng tình nguyện viên sẽ đến các gia đình để chụp ảnh, ghi âm, ghi hình kỷ vật, nhật ký chiến trường, bản đồ vẽ tay, lời kể của nhân chứng lịch sử, mẹ Việt Nam anh hùng. Khi thời gian làm vơi dần nhân chứng sống, số hóa ký ức không chỉ phục vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn lưu giữ lịch sử bằng tư liệu chân thực.

Chiến dịch cũng hướng mạnh tới giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Nội dung tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ được lồng ghép vào sinh hoạt dưới cờ, chương trình ngoại khóa, tuần sinh hoạt giáo dục công dân trong năm học 2026-2027. Các cuộc thi viết, vẽ, quay clip, kể chuyện về liệt sĩ sẽ được phát động nhằm khơi dậy lòng biết ơn, trách nhiệm và niềm tự hào dân tộc trong học sinh, sinh viên, thanh niên.

Theo kế hoạch, chiến dịch được chia thành ba giai đoạn. Từ nay đến ngày 27/7, Gia Lai tập trung hoàn thiện khung pháp lý, bộ máy tổ chức, hạ tầng công nghệ và đưa hệ thống truyền thông vào hoạt động từ tỉnh đến 135 xã, phường. Từ ngày 28/7 đến 31/12, trọng tâm là xác minh, xử lý dữ liệu, đẩy mạnh thông tin đối ngoại và vận động nguồn thông tin từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Từ ngày 1/1 đến 27/7/2027, tỉnh tổ chức cao điểm truyền thông, gắn với kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, vẫn còn những gia đình mong một lần biết nơi người thân yên nghỉ. Vì vậy, 500 ngày đêm của chiến dịch không chỉ là mốc thời gian hành động, mà còn là hành trình của trách nhiệm, lương tri và lòng tri ân. Từ mỗi ký ức được đánh thức, mỗi manh mối được kết nối, mỗi mẫu ADN được thu nhận, Gia Lai kỳ vọng góp thêm công sức để những người đã ngã xuống không còn vô danh; để những cuộc trở về, dù muộn, vẫn trọn vẹn nghĩa tình.