Những 'điểm mờ' pháp lý cần giải quyết để vụ việc như Zalo không tái diễn

Ngay sau khi Zalo “buộc” người dùng phải chấp nhận các điều khoản dịch vụ mới như thu thập dữ liệu người dùng, khả năng chia sẻ, chuyển giao thông tin tài khoản với các công ty thuộc VNG bao gồm công ty con, công ty thành viên, công ty liên kết, cũng như chỉnh sửa nội dung dữ liệu người dùng cung cấp trên mạng xã hội Zalo, làn sóng phẫn nộ từ phía người dùng được thể hiện trên nhiều nền tảng mạng xã hội.

Nhiều người lựa chọn chấp nhận “cuộc chơi” do Zalo áp đặt vì “khách hàng mình trên đó, nếu xóa app thì liên hệ với khách kiểu gì?”. Nhưng không ít người dùng bày tỏ sự bức xúc vì cách làm “ép buộc” người khác của Zalo. Họ cho biết họ sẽ xóa bỏ app Zalo và chuyển sang dùng các ứng dụng nhắn tin khác như Viber, Whatsapp.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam, ông Vũ Hoàng Liên - Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam - cho rằng, việc thu thập dữ liệu người dùng không phải là điều mới ở các mạng xã hội. Zalo là dịch vụ đã phổ cập và trở thành thiết yếu trong đời sống kinh tế xã hội, nên khi thông báo chính sách mới sẽ được nhiều người quan tâm.

“Việc Zalo yêu cầu cung cấp và yêu cầu đồng ý cho sử dụng thông tin cá nhân để có bằng chứng về việc tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là cần thiết, nếu yêu cầu thông tin không vượt quá quy định” - ông Liên nói.

Tuy vậy, theo ông Liên, phản ứng của người dùng cũng là hợp lý bởi họ lo ngại nhà cung cấp dịch vụ sử dụng thông tin cá nhân một cách lạm dụng hoặc không đúng mục đích quy định; hay chia sẻ không đúng đối tượng.

Ngoài ra, người dùng cũng bất an khi thông tin không được đảm bảo an toàn, bị lộ và lợi dụng trên không gian mạng hoặc thông tin của họ được sử dụng để kiếm lợi mà không được chia sẻ lại lợi ích.

“Người dùng sợ bị đội lốt, bị sai lệch hình ảnh, bị mất quyền trên không gian số, bị lừa đảo, quấy rầy và phải trả giá cho những việc họ không làm” - ông Liên tổng kết.

Trước những băn khoăn này của người dùng, chiều 31/12, Zalo gửi thông báo nhằm làm rõ cách nền tảng này thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân.

Theo đó, ứng dụng thu thập một số dữ liệu của người dùng để phục vụ vận hành dịch vụ và bảo mật tài khoản. Thông tin căn cước công dân chỉ được thu thập trong trường hợp cần xác minh tài khoản hoặc phòng, chống lừa đảo.

Zalo cũng thông tin rằng, nền tảng không lưu trữ và không sử dụng nội dung tin nhắn, cuộc gọi giữa các cá nhân. Dữ liệu người dùng chỉ được chia sẻ với bên thứ ba khi có sự đồng ý của người dùng theo quy định pháp luật.

“Điểm mờ” pháp lý cần được làm rõ

Dù đã có lời giải thích từ Zalo, ông Vũ Hoàng Liên cho rằng, sự việc cho thấy một số “điểm mờ” pháp lý cần được giải thích rõ ràng để tránh lặp lại. Thứ nhất, chúng ta chưa rõ căn cứ về quyền không cung cấp dịch vụ và trách nhiệm phải cung cấp dịch vụ giữa Zalo và người dùng. Thứ hai, chúng ta chưa rõ căn cứ đảm bảo quyền của người sử dụng và quyền của chủ thể thông tin. Ngoài ra, hình thức đảm bảo quan hệ thương mại giữa cung và cầu cũng rất mù mờ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam Vũ Hoàng Liên, sự việc của Zalo cho thấy tầm quan trọng trong việc xác lập quan hệ về quyền hạn và trách nhiệm giữa chủ sở hữu dữ liệu và chủ thể thông tin để đảm bảo được an toàn dữ liệu cũng như giữ được niềm tin số cho người sử dụng.

“Chúng ta cần các giải pháp công nghệ để đảm bảo trách nhiệm của nhà cung cấp, rà soát việc sử dụng thông tin cá nhân sai quyền hạn, sai mục đích, lợi dụng và gây hậu quả xấu. Việc xử phạt minh bạch và nghiêm minh, phát huy sự tham gia của cộng đồng sẽ góp phần xây dựng không gian số an toàn, lành mạnh, văn minh, hiệu quả cho người dùng. Liên thông nhà cung cấp dịch vụ với VNeID để đảm bảo định danh - xác thực tin cậy và hạn chế phải khai báo thông tin cá nhân cũng là một giải pháp khả thi. Ngoài ra, sự việc Zalo cũng là bài học thực tiễn để các nhà làm luật, thi hành luật hoàn thiện môi trường pháp lý” - ông Vũ Hoàng Liên gợi ý.