Phát triển kinh tế tầm thấp: Cơ hội tỷ USD

Kinh tế tầm thấp (Low Altitude Economy - LAE) bao gồm các hoạt động thương mại, dân sự diễn ra trong không gian dưới 1.000 mét, có thể mở rộng lên tới 3.000 - 5.000 mét tùy nhu cầu.

Trên quy mô toàn cầu, thị trường hàng không tầm thấp dự kiến sẽ bùng nổ và đạt mốc 700 tỷ USD vào năm 2035. Riêng tại Việt Nam, tiềm năng của nền kinh tế này được đánh giá có thể đạt quy mô 10 tỷ USD, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự ra đời của hàng nghìn doanh nghiệp phụ trợ, tạo ra 1 triệu việc làm chất lượng cao và đóng góp hàng chục tỷ USD cho Việt Nam trong 10-15 năm tới.

Những bước chuẩn bị chiến lược cho nền kinh tế tầm thấp của Việt Nam

Để biến các tiềm năng và công nghệ rời rạc thành một chiến lược quốc gia thống nhất, Việt Nam đã nhanh chóng nhập cuộc bằng việc thành lập Mạng lưới Hàng không - Vũ trụ - Thiết bị bay không người lái (UAV) Việt Nam (AUVS VN) và chính thức ra mắt Liên minh Kinh tế tầm thấp (LAE) vào ngày 10/10/2025. Liên minh LAE đã quy tụ các chuyên gia, startup và những tập đoàn công nghệ, tài chính hàng đầu nhằm mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu ASEAN về kinh tế tầm thấp, tiến tới trở thành trung tâm công nghiệp tầm thấp của khu vực và thế giới.

Lực lượng nòng cốt để làm chủ chuỗi công nghệ chính là các doanh nghiệp tư nhân. Việt Nam đang có một hệ sinh thái doanh nghiệp kinh tế tầm thấp phát triển cực kỳ nhanh chóng với sự góp mặt của Viettel, FPT, CT Group, Gremsy, Saolatek, Realtime Robotics, Phenikaa-X và HTI Technology. Đặc biệt, năng lực của doanh nghiệp Việt đã được thế giới công nhận khi nhiều sản phẩm sản xuất trong nước đã xuất khẩu và tích hợp thành công vào hệ thống công nghệ (drone-in-the-box) của các tập đoàn lớn toàn cầu như Nokia.

Những ứng dụng thực tiễn của UAV

Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý với các đề xuất sửa đổi Luật Hàng không dân dụng nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của UAV và các phương tiện bay không người lái khác và các cơ chế thử nghiệm (sandbox), những ứng dụng thực tiễn của UAV đã chính thức đi vào đời sống. Vận dụng cơ chế đặc thù, TP.HCM đã chính thức khai trương tuyến giao hàng bằng UAV đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 12/2, kết nối hai bưu cục giữa xã Cần Giờ và phường Vũng Tàu. Tuyến bay này là một bước tiến mang tính bứt phá sau đợt bay thử nghiệm vào tháng 11/2025, do phải đối mặt với điều kiện khai thác phức tạp, vận hành trong môi trường gió lớn và vượt biển. Đây là cột mốc đặt nền móng vững chắc cho quá trình ứng dụng thiết bị bay vào logistics và bưu chính đô thị.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng drone vào nông nghiệp cũng mang lại rất nhiều lợi ích. Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Mạng lưới AUVS VN và CEO Công ty Saolatek, hiện nay, các UAV trong ngành nông nghiệp có khả năng phun thuốc, giám sát đến 60 - 70 ha cây trồng trong một ngày, trong khi một lao động lành nghề chỉ xử lý được 1 ha. Hay trong điện lực, một giờ bay UAV có thể bằng 3 ngày dựng đường dây của một đội công nhân.

Với đặc thù thường xuyên mưa bão, giao thông bị chia cắt, UAV trở thành phương tiện duy nhất có thể tiếp cận người dân trong thời gian ngắn mang theo phao cứu hộ, thuốc men, lương thực hoặc phương tiện liên lạc. UAV cũng hỗ trợ các lực lượng cứu hộ, cứu nạn đánh giá tình hình khu vực thiệt hại để đưa ra phương án ứng phó thích hợp nhất...

Vai trò thiết yếu của vệ tinh tầm thấp (LEO) và tiềm năng đóng góp của Starlink

Để triển khai hàng ngàn UAV phục vụ logistics, nông nghiệp hay y tế trên diện rộng, thách thức lớn nhất là duy trì khả năng điều khiển bay ngoài tầm nhìn trực tiếp (BVLOS). Ở các khu vực xa xôi, trên núi, ngoài biển hay đảo vắng, các hệ thống sóng vô tuyến hoặc kết nối di động thường bị mất tín hiệu hoặc không khả thi, khiến việc triển khai UAV trở nên đầy thách thức.

Đây là lúc mạng lưới liên lạc LEO đóng vai trò sống còn. Ưu điểm lớn nhất của LEO là mang lại kết nối toàn cầu với độ trễ cực thấp. Chúng cung cấp kênh liên lạc dự phòng cực kỳ bảo mật và đáng tin cậy, cho phép truyền tải vị trí, độ cao, tốc độ, video trực tiếp, cũng như nhận các lệnh điều khiển khẩn cấp để đảm bảo an toàn tuyệt đối, tránh xung đột trên không trung.

Việc cấp phép và ứng dụng các mạng lưới vệ tinh LEO như Starlink sẽ đóng góp vô cùng to lớn cho nền kinh tế tầm thấp tại Việt Nam. Nó sẽ cung cấp một hạ tầng kết nối không có điểm mù, cho phép thiết lập và quản lý hệ thống giao thông không người lái tại mọi địa hình hiểm trở nhất, góp phần hiện thực hóa các tuyến giao hàng y tế, cứu hộ bão lũ hoặc vận tải logistics tự động một cách an toàn và trơn tru.

Có thể thấy, kinh tế tầm thấp hiện không còn là câu hỏi “có làm hay không”, mà đang thực sự trở thành một chiến lược quốc gia mang tính bước ngoặt của Việt Nam. Với sự chuẩn bị của mình, hi vọng Việt Nam sẽ bắt kịp cuộc đua toàn cầu để tận dụng động lực tăng trưởng mới này phát triển nền kinh tế.