Ứng dụng dữ liệu vệ tinh trong giám sát tài nguyên nước

Ngày 7/9, “Trường học Việt Nam về quan sát trái đất lần thứ 6” khai mạc tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), tỉnh Gia Lai. Chương trình kéo dài đến ngày 11/9, tập trung vào chủ đề “Đo cao vệ tinh - Công cụ hỗ trợ giám sát biến động tài nguyên nước lục địa”.

TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai phát biểu khai mạc.

Phát biểu khai mạc, TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai cho biết, công nghệ quan sát trái đất từ vệ tinh ngày càng quan trọng đối với nghiên cứu và phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, dữ liệu vệ tinh đã được ứng dụng trong theo dõi tài nguyên, môi trường, thiên tai, biến đổi khí hậu và quản lý nguồn nước.

Theo TS Nguyễn Hữu Hà, chương trình cung cấp kiến thức, phương pháp và công cụ khai thác dữ liệu đo cao vệ tinh, phục vụ giám sát biến động mực nước biển, sông, hồ và hồ chứa. Công nghệ này bổ sung thông tin cho những khu vực khó tiếp cận hoặc chưa có hệ thống đo đạc đầy đủ trên mặt đất.

Chương trình còn tạo điều kiện để các nhà khoa học, chuyên gia và học viên trao đổi chuyên môn, phát triển những hướng nghiên cứu mới. Qua sáu lần tổ chức, hoạt động này đã góp phần đào tạo nhân lực về quan sát trái đất, kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học quốc tế.

TS Nguyễn Hữu Hà đánh giá cao nỗ lực duy trì chương trình của Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE. Ông kỳ vọng giới chuyên môn tiếp tục góp sức phát triển lĩnh vực quan sát trái đất tại Việt Nam, đưa kiến thức và dữ liệu thu nhận được vào giải quyết các vấn đề thực tế.

Ông Denis Fourmeau - Tùy viên Hợp tác Khoa học và Giáo dục Đại học, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam phát biểu tại chương trình.

Ông Denis Fourmeau - Tùy viên Hợp tác Khoa học và Giáo dục Đại học, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam cho biết, chương trình có sự phối hợp của Trung tâm Nghiên cứu Vũ trụ Quốc gia Pháp (CNES), được Đại sứ quán Pháp hỗ trợ và nằm trong khuôn khổ Năm Đổi mới sáng tạo Pháp - Việt.

Theo ông Denis Fourmeau, hợp tác Việt Nam - Pháp trong lĩnh vực vũ trụ đã đạt những kết quả cụ thể. Việt Nam đã gia nhập Đài quan sát Khí hậu Vũ trụ, sáng kiến có ban thư ký do CNES quản lý. Hai bên cũng đang phối hợp huy động nguồn lực cho vệ tinh quan sát trái đất VNREDSAT-2.

Tại ICISE, một ăng-ten thu tín hiệu từ vệ tinh SVOM đã được lắp đặt để phục vụ nghiên cứu các vụ nổ tia gamma. Chương trình đào tạo về quan sát trái đất cũng được duy trì, tạo điều kiện để chuyên gia quốc tế chia sẻ tri thức với đội ngũ nghiên cứu trẻ của Việt Nam và Đông Nam Á.

Trong năm ngày làm việc, học viên được tiếp cận quy trình khai thác, xử lý, kiểm định và trực quan hóa dữ liệu đo cao vệ tinh theo chuỗi thời gian. Dữ liệu được lấy từ các vệ tinh thuộc chương trình Copernicus và những nhiệm vụ nghiên cứu mới, trong đó có SWOT - vệ tinh chuyên quan trắc mặt nước và đại dương.

Chương trình kết hợp lý thuyết với thực hành, hội thảo chuyên đề, trình bày nghiên cứu ngắn và phiên poster. Học viên được hướng dẫn tích hợp dữ liệu vệ tinh vào mô hình thủy văn, theo dõi mực nước sông, hồ, hồ chứa; hỗ trợ cảnh báo lũ lụt, quản lý lưu vực sông xuyên biên giới và đánh giá tác động của biến đổi khí hậu.

Khả năng quan trắc liên tục trên diện rộng giúp dữ liệu vệ tinh bổ sung thông tin cho những lưu vực thiếu trạm đo hoặc trải dài qua nhiều địa phương, quốc gia. Kết quả thu được có thể phục vụ dự báo, quản lý tài nguyên nước và xây dựng chính sách ứng phó với thiên tai, biến đổi khí hậu.

Các nhà khoa học, chuyên gia tham dự Trường học Việt Nam về quan sát trái đất lần thứ 6 chụp ảnh lưu niệm tại ICISE.

Từ kết quả đào tạo và mạng lưới hợp tác được hình thành qua sáu lần tổ chức, ICISE đã đề xuất UBND tỉnh Gia Lai thúc đẩy hợp tác với CNES, hướng tới xây dựng Trung tâm quan sát trái đất tại Quy Nhơn. Văn kiện hợp tác giữa các bên dự kiến được ký trong khuôn khổ chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư Tô Lâm vào ngày 10/9 tới đây.

Đây được xem là bước mở đầu cho những chương trình hợp tác sâu hơn về nghiên cứu, đào tạo nhân lực, khai thác dữ liệu vệ tinh và phát triển các ứng dụng quan sát trái đất, phục vụ quản lý tài nguyên, phòng, chống thiên tai và phát triển bền vững của Gia Lai, khu vực miền Trung và cả nước.