Khoa học ‘bật mí’ nguyên nhân khiến con người hay nổi cáu khi đói

Dù ở bất kỳ độ tuổi nào, con người cũng dễ trở nên cáu kỉnh khi cơ thể thiếu “nhiên liệu”. Thế nhưng phải đến năm 2018, Từ điển Oxford mới chính thức đưa từ hangry vào và nó có nghĩa là “trở nên cáu kỉnh hoặc dễ nổi nóng do đói”.

Con người rất dễ nổi nóng khi bị đói.

Điều đáng ngạc nhiên là trong một thời gian dài, các nhà khoa học lại ít quan tâm đến việc đói ảnh hưởng thế nào đến tâm trạng hằng ngày. Phần lớn nghiên cứu về thực phẩm và cảm xúc chỉ tập trung vào những người mắc rối loạn chuyển hóa hoặc rối loạn ăn uống. Có lẽ vì đói thường bị xem là một quá trình sinh lý quá đỗi cơ bản.

Để lấp đầy khoảng trống này, các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý và sức khỏe tâm thần đã tiến hành một thí nghiệm với 90 người trưởng thành khỏe mạnh. Mỗi người được gắn một thiết bị theo dõi glucose liên tục trong suốt một tháng.

Glucose là nguồn năng lượng chính cho cơ thể và não bộ. Thiết bị này vốn được dùng cho bệnh nhân tiểu đường có chức năng ghi lại chỉ số đường huyết vài phút một lần. Song song đó, những người tham gia còn phải biểu hiện tâm trạng trên điện thoại thông minh tối đa hai lần mỗi ngày để đánh giá mức độ đói hoặc no và mô tả tâm trạng hiện tại.

Kết quả khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ. Thứ nhất, tâm trạng của mọi người chỉ thực sự tệ hơn khi họ ý thức được rằng mình đang đói, chứ không đơn thuần chỉ khi đường huyết giảm. Thứ hai, những người nhận biết mức năng lượng của cơ thể chính xác hơn ít bị dao động cảm xúc tiêu cực hơn.

Khi đói, con người rất dễ có những hành vi tiêu cực.

Phát hiện này gợi ý rằng, giữa mức năng lượng và tâm trạng tồn tại một “bước trung gian” mang tính tâm lý, được gọi là interoception có khả năng cảm nhận các tín hiệu bên trong cơ thể.

Trong não bộ, cơn đói được báo hiệu bởi các noron ở vùng hạ đồi, nơi phát hiện tình trạng thiếu hụt năng lượng kéo dài. Cảm giác đói có ý thức sau đó liên quan đến vùng đảo (insula), khu vực xử lý vị giác và đóng vai trò trong cảm xúc.

Những người có khả năng interoception cao không phải là không bao giờ đói. Họ chỉ đơn giản là giỏi hơn trong việc giữ tâm trạng ổn định khi cơn đói xuất hiện.

Điều này rất quan trọng, bởi một cơn cáu kỉnh bất chợt có thể kéo theo hàng loạt hệ quả như mâu thuẫn với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hoặc quyết định vội vàng. Thậm chí còn có thể là những hành vi bốc đồng như mua các loại thực phẩm “năng lượng nhanh” nhưng không tốt cho sức khỏe.

Trẻ nhỏ đặc biệt dễ rơi vào trạng thái hangry. Bởi vì, cơ thể các em phát triển nhanh, tín hiệu bên trong thì phức tạp, trong khi sự chú ý lại dễ bị xao nhãng bởi thế giới xung quanh. Các em thường không nhận ra mình đang đói hoặc khát cho đến khi… quá muộn và cơn “tan chảy” cảm xúc bùng nổ.

Người lớn cũng không ngoại lệ. Trong nhịp sống hiện đại đầy áp lực và thiết bị số, chúng ta thường quên lắng nghe cơ thể. Mức năng lượng tụt dần một cách âm thầm, cho đến khi cơn đói bất ngờ ập đến.

Một “mẹo sống” đơn giản là duy trì lịch ăn uống đều đặn, bởi hangry thường xuất hiện khi chúng ta bỏ bữa.

Các nhà khoa học cho rằng chúng ta có thể cải thiện khả năng interoception bằng cách chú ý hơn đến những tín hiệu nhỏ của cơ thể như cảm giác cồn cào, mệt mỏi, khó tập trung.

Bên cạnh đó, tập thể dục và hoạt động thể chất không chỉ giúp cải thiện chuyển hóa năng lượng, mà còn làm “sắc bén” hơn khả năng cảm nhận cơn đói.