Tinh vân ma quái từ nơi lạnh nhất vũ trụ

Hình dạng ma quái của tinh vân Boomerang của nơi lạnh nhất vũ trụ đã làm sáng tỏ về cái chết của những ngôi sao giống như Mặt Trời.

NASA bắt được tia X bí ẩn: Từ "quái thú" mạnh nhất vũ trụ? / Kính thiên văn vũ trụ Hubble đã thấy gì vào ngày sinh của bạn?

Tinh vân ma quái Boomerang

Các nhà thiên văn học quốc tế vừa xác nhận tinh vân Boomerang, cách Trái Đất 5.000 năm ánh sáng trong chòm sao Centaurus, là vùng lạnh lẽo nhất trong vũ trụ với nhiệt độ vào khoảng -272,2 độ C, hơn cả bức xạ nền vũ trụ (-270,35 độ C) có từ thời vụ nổ Bigbang, chỉ kém một chút so với 0 độ tuyệt đối (-273,15 độ C).

Theo tạp chí Astrophisical Journal, ban đầu, các nhà khoa học dùng kính thiên văn vũ trụ Hubble phát hiện tinh vân Boomerang có hình dáng kỳ lạ giống chiếc nơ bướm hay đồng hồ cát. Tuy nhiên, qua nghiên cứu bằng hệ thống kính thiên văn ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) ở Chile, giới chuyên gia phát hiện hình dạng thực tế của tinh vân này ma quái hơn, phần trung tâm có ánh sáng màu đỏ, to và dài hơn chứ không eo lại như quan sát trước.

Trước đó, những hình ảnh đầu tiên của tinh vân Boomerang cho thấy nó giống đồng hồ cát

“Thiên thể siêu lạnh này rất kỳ lạ và chúng tôi hiểu bản chất của nó nhiều hơn với hệ kính thiên văn ALMA. Tưởng như hình dáng của nó giống một chiếc boomerang nhưng thực tế là nó có cấu trúc lớn hơn nhiều và đang giãn nở nhanh trong không gian” - chuyên gia Raghvendra Sahai thuộc Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết.

Boomerang là một tinh vân tiền hành tinh, đại diện cho giai đoạn trong vòng đời của một ngôi sao trước giai đoạn tinh vân hành tinh. Hơn 1.500 năm qua, ngôi sao này đang mất đi lượng vật liệu bằng khoảng một phần nghìn khối lượng mặt trời mỗi năm, nhanh gấp 10-100 lần các vật thể tương tự.

Tiến sĩ Sahai nói: “Khi nhà thiên văn học nhìn đối tượng này vào năm 2003 với kính Hubble, nó mang một vẻ rất cổ điển với hình dạng “đồng hồ cát”. Rất nhiều tinh vân hành tinh cũng có hình dạng 2 thùy này. Đây là kết quả của dòng khí tốc độ cao được thổi ra từ tâm của các ngôi sao đang chết”.

Độ phân giải chưa từng có của ALMA đã cho thấy hình dạng ở giữa của tinh vân này dường như kéo dài và rộng hơn chứ không eo lại như khi quan sát với kinh Hubble. Trong phát hiện mới này, các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng các rìa ngoài của tinh vân này đang bắt đầu ấm lên mặc dù hiện tại chúng vẫn còn đang rất lạnh. Sự ấm lên này có thể do hiệu ứng quang điện - một hiện tượng ánh sáng được hấp thụ bởi các chất rắn sau đó phát ra lại các hạt điện tử.

Nghiên cứu tinh vân Boomerang rất quan trọng cho sự hiểu biết về cách một ngôi sao chết và trở thành tinh vân hành tinh. “Bằng cách sử dụng ALMA, chúng tôi hoàn toàn có thể làm sáng tỏ được cái chết đau đớn của một ngôi sao giống như mặt trời về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng” - tiến sĩ Sahai cho biết .

Theo H.Trang/Người lao động Copy link

Link bài gốc Lấy link

http://nld.com.vn/khoa-hoc/tinh-van-ma-quai-tu-noi-lanh-nhat-vu-tru-20131026013543730.htm