Đón đầu trí tuệ nhân tạo để nâng tầm năng lực cạnh tranh quốc gia
Khoa học phải đi trước để nhận diện các mối nguy môi trường mới / TP Hồ Chí Minh dự kiến khởi công Trung tâm dữ liệu AI 2,1 tỷ USD vào dịp 30/4
Công nghệ cốt lõi của thế kỷ XXI
Trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những công nghệ có ảnh hưởng sâu rộng nhất của thời đại số. Không chỉ thay đổi phương thức sản xuất và quản trị, AI còn tác động mạnh mẽ đến cách con người học tập, làm việc và tương tác với thế giới. Trong bối cảnh đó, việc nắm bắt cơ hội từ AI được xem là yếu tố quan trọng giúp các quốc gia nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Việt Nam cần chiến lược dài hạn để tận dụng làn sóng AI.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, năng lực làm chủ các công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo ngày càng trở thành thước đo quan trọng của sức mạnh quốc gia.
Cơ hội cho các quốc gia đang phát triển
Các chuyên gia cho rằng AI mang lại cơ hội đặc biệt cho những quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Khác với nhiều ngành công nghiệp truyền thống đòi hỏi vốn đầu tư lớn và quá trình tích lũy kéo dài, AI là lĩnh vực mà khoảng cách giữa các quốc gia chưa bị kéo giãn quá xa.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Văn Tâm, Việt Nam có nhiều lợi thế để tham gia sâu vào lĩnh vực này, từ nền tảng toán học tốt, nguồn nhân lực trẻ năng động đến khả năng tiếp thu nhanh các tri thức mới. Những yếu tố này được đánh giá là phù hợp với yêu cầu nghiên cứu và phát triển AI – lĩnh vực đòi hỏi tư duy logic, năng lực toán học và sự kiên trì trong nghiên cứu khoa học.
Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần chú trọng phát triển toán học ở trình độ cao, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và các ứng dụng chiến lược. Khi có định hướng đúng trong giáo dục và đào tạo, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng vị thế đáng kể trong lĩnh vực AI trong trung và dài hạn.
Làm chủ công nghệ lõi thay vì chỉ ứng dụng
Một trong những vấn đề được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là Việt Nam không nên chỉ dừng lại ở việc sử dụng các công nghệ AI do nước ngoài phát triển, mà cần hướng tới làm chủ công nghệ lõi.
Theo các nhà khoa học, nếu chỉ phụ thuộc vào các nền tảng bên ngoài, quốc gia sẽ gặp nhiều rủi ro về công nghệ, dữ liệu và an ninh. Vì vậy, chiến lược phát triển AI cần tập trung vào các lĩnh vực có tính đặc thù, nơi việc làm chủ công nghệ mang ý nghĩa quan trọng đối với phát triển bền vững.
Trong đó, các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến con người như y tế, dữ liệu sinh học, sức khỏe hay an ninh thông tin được xem là những hướng nghiên cứu cần được ưu tiên. Đây là những lĩnh vực mà dữ liệu và đặc điểm xã hội của mỗi quốc gia có nhiều khác biệt, do đó việc áp dụng máy móc các mô hình từ bên ngoài có thể không đạt hiệu quả như mong muốn.
Bên cạnh đó, AI cũng được đánh giá có tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ giải quyết nhiều thách thức của Việt Nam, chẳng hạn như quá tải hệ thống y tế, thiếu hụt nguồn nhân lực chuyên môn hay nhu cầu nâng cao hiệu quả quản trị.
Kết hợp tri thức Đông - Tây để tạo hướng đi mới
Một góc nhìn đáng chú ý được các nhà khoa học đưa ra là việc phát triển AI không chỉ dựa trên khoa học công nghệ thuần túy mà còn cần tiếp cận từ góc độ tri thức về con người.
Theo Giáo sư Nguyễn Văn Tâm, trí tuệ nhân tạo về bản chất là “tấm gương” phản chiếu trí tuệ con người. Do đó, việc nghiên cứu AI cần gắn với hiểu biết sâu sắc về nhận thức, tâm lý và hành vi của con người.
Từ góc độ này, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng sự kết hợp giữa phương pháp khoa học hiện đại của phương Tây và các giá trị triết lý phương Đông có thể mở ra những hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu trí tuệ nhân tạo. Đây được xem là một lợi thế tiềm năng của Việt Nam và các quốc gia châu Á trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Nhân lực - yếu tố quyết định
Dù có nhiều cơ hội, việc phát triển trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức, trong đó nổi bật là vấn đề nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo các chuyên gia, để làm chủ công nghệ lõi như AI, cần tập trung đào tạo đội ngũ nghiên cứu ở trình độ cao, đặc biệt là thạc sĩ và tiến sĩ trong các lĩnh vực khoa học máy tính, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Tại các trung tâm công nghệ lớn trên thế giới, lực lượng nghiên cứu chủ chốt đều là những nhà khoa học có trình độ chuyên sâu.
Bên cạnh đào tạo trong nước, việc tăng cường hợp tác quốc tế và kết nối trí thức Việt Nam ở nước ngoài cũng được xem là giải pháp quan trọng. Với sự hỗ trợ của công nghệ và các mô hình hợp tác linh hoạt, các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài có thể tham gia giảng dạy, nghiên cứu và hỗ trợ đào tạo nhân lực trong nước.
Tận dụng cơ hội để bứt phá
Nhìn tổng thể, các chuyên gia nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội hiếm có để tạo ra bước phát triển đột phá dựa trên khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi được cụ thể hóa bằng chiến lược phát triển rõ ràng, nguồn lực đầu tư đủ mạnh và cơ chế thực thi hiệu quả. Trong kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo không chỉ là một công nghệ mới mà còn là động lực quan trọng định hình tương lai phát triển của mỗi quốc gia.
Nếu tận dụng tốt thời cơ này, Việt Nam có thể từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ công nghệ toàn cầu, đồng thời mở ra những động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
End of content
Không có tin nào tiếp theo
