Gia Lai kết nối thế hệ nghiên cứu thiên văn trẻ toàn cầu

Kết nối hợp tác thiên văn từ giảng đường quốc tế

Ngày 28/9, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, tỉnh Gia Lai), Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam và ICISE phối hợp với Liên đoàn Thiên văn Quốc tế (IAU), Viện Hàn lâm Khoa học và Văn học Na Uy (NASL) khai mạc Trường quốc tế các nhà thiên văn học trẻ năm 2026 (ISYA 2026).

Ông Phan Hồ Giang - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, phát biểu tại lễ khai mạc ISYA 2026.

Diễn ra đến ngày 16/10, đây là kỳ thứ 48 của chương trình đào tạo do IAU thành lập từ năm 1967 nhằm hỗ trợ, phát triển các thế hệ nhà thiên văn học trẻ trên thế giới. Chương trình hiện nhận được sự đồng tài trợ của NASL thông qua Văn phòng dành cho các nhà thiên văn học trẻ (OYA).

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Phan Hồ Giang - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh việc Việt Nam được chọn đăng cai ISYA lần thứ 48 thể hiện sự tin cậy dành cho ICISE, đồng thời là niềm vinh dự của địa phương.

Theo ông Giang, giá trị của ISYA nằm ở việc dành cơ hội cho những nhà nghiên cứu trẻ đến từ các khu vực còn hạn chế về điều kiện nghiên cứu và đào tạo. Trong ba tuần tại Quy Nhơn, học viên được làm việc cùng giảng viên quốc tế, tiếp cận các lĩnh vực từ vật lý sao, ngoại hành tinh đến thiên hà, vũ trụ học và thiên văn vô tuyến.

Lãnh đạo Sở đánh giá cao cách tổ chức gắn bài giảng với dự án nhóm, quan sát thực tế và định hướng nghề nghiệp. Việc thực hành trên cơ sở dữ liệu đài quan sát ảo, ứng dụng học máy trong phân tích dữ liệu thiên văn giúp học viên làm quen với những phương pháp đang được sử dụng trong nghiên cứu.

“Tôi mong các bạn học viên tận dụng tối đa thời gian này: hỏi nhiều, làm việc nhóm nhiều, mạnh dạn trình bày kết quả của mình”, ông Giang chia sẻ và kỳ vọng những mối quan hệ học thuật hình thành tại Quy Nhơn sẽ tiếp tục phát triển thành các hoạt động hợp tác nghiên cứu lâu dài sau khóa học.

Mở cơ hội nghiên cứu vũ trụ cho nhà khoa học trẻ

ISYA 2026 tập trung vào nhiều chủ đề của thiên văn học và vật lý thiên văn hiện đại, gồm thiên hà, vũ trụ học, sao và tiến hóa sao, ngoại hành tinh, thiên văn học khả kiến và thiên văn học vô tuyến. Đài quan sát ảo, cơ sở dữ liệu và học máy cũng được đưa vào chương trình, gắn kiến thức chuyên ngành với công cụ xử lý, khai thác dữ liệu.

Các đại biểu, nhà khoa học và học viên ISYA 2026 chụp ảnh lưu niệm tại Trung tâm ICISE.

Nội dung đào tạo kết hợp bài giảng lý thuyết, thực hành và phân tích dữ liệu. Qua đó, học viên có điều kiện củng cố kiến thức, phát triển kỹ năng mô hình hóa và tiếp cận các phương pháp nghiên cứu hiện đại. Các buổi trao đổi học thuật giúp người học thảo luận trực tiếp với chuyên gia về những vấn đề đang quan tâm.

Đội ngũ giảng viên có các nhà khoa học đến từ nhiều đại học, viện nghiên cứu quốc tế, trong đó có GS David Mota - Đại học Oslo, Na Uy; GS Itziar Aretxaga - CAB CSIC-INTA, Tây Ban Nha; GS Wen-Ping Chen - Đại học Trung ương Quốc gia, Đài Loan; GS Jun Takahashi - Đài quan sát Nishi-Harima thuộc Đại học Hyogo, Nhật Bản; cùng các chuyên gia từ Ấn Độ và Australia.

Tham gia giảng dạy còn có TS Nguyễn Trọng Hiền - Viện Công nghệ California, Hoa Kỳ, Trưởng nhóm nghiên cứu Vật lý thiên văn SAGI thuộc IFIRSE, ICISE; GS Thiêm Hoàng - Viện Khoa học Vũ trụ và Thiên văn Hàn Quốc; PGS.TS Phạm Ngọc Điệp - Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và TS Nguyễn Lương Quang - Mạng lưới Lượng tử Việt Nam.

Một mục tiêu quan trọng của ISYA là mở rộng cơ hội đào tạo cho người trẻ tại những nơi chưa có đủ cơ sở nghiên cứu hoặc năng lực đào tạo ở nhiều phân ngành thiên văn học. Việc cùng học tập, thực hành với chuyên gia và đồng nghiệp quốc tế giúp học viên bổ sung kiến thức, mở rộng góc nhìn và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Bên cạnh các bài giảng, học viên được khuyến khích gửi poster khoa học để giới thiệu kết quả, hướng nghiên cứu hoặc đề tài đang thực hiện. Đây là cơ hội để trao đổi trực tiếp với giảng viên, tiếp nhận góp ý chuyên môn và thảo luận với những người cùng quan tâm đến một lĩnh vực.

Với thời gian làm việc liên tục trong ba tuần, ISYA 2026 tạo điều kiện để những trao đổi từ lớp học được tiếp nối qua thực hành và thảo luận nghiên cứu. Những kết nối giữa học viên với chuyên gia, đồng nghiệp từ nhiều quốc gia được kỳ vọng sẽ hỗ trợ quá trình phát triển nghề nghiệp và duy trì hợp tác khoa học sau khi chương trình kết thúc.