Hoàn thiện tiêu chuẩn, mở lối cho vật liệu xây dựng xanh

Doanh nghiệp chủ động “xanh hóa” từ chuỗi giá trị

Liên quan đến chuyển đổi xanh ngành vật liệu xây dựng, thời gian qua, nhiều chính sách quan trọng đã được Đảng và Nhà nước ban hành như Chỉ thị 03-CT/TW; Quyết định số 527/QĐ-TTg; Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng đến năm 2030, định hướng 2050.

Các chính sách phát triển vật liệu xây dựng xanh đã tác động rõ nét đến chiến lược đầu tư và sản xuất của doanh nghiệp, buộc doanh nghiệp phải nhìn lại toàn bộ chuỗi giá trị.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng - Tổng giám đốc Công ty CP Eurowindow cho rằng, thúc đẩy chuyển đổi xanh đã trở thành xu thế tất yếu nhằm giảm phát thải khí nhà kính, tận dụng tái chế, tiết kiệm tài nguyên và hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường.

Tại Eurowindow, quá trình “xanh hóa” không chỉ dừng lại ở việc hiện đại hóa dây chuyền sản xuất, mà còn bắt đầu từ khâu nguyên liệu đầu vào.

“Xanh hóa sản xuất tại Eurowindow không chỉ thông qua việc trang bị, hiện đại hóa hệ thống dây chuyền, máy móc tiết kiệm nhiên liệu sử dụng, tiết kiệm điện tiêu thụ tại các nhà máy. Ngay từ nguồn nguyên liệu đầu vào, Eurowindow ưu tiên sử dụng các loại vật liệu an toàn, hạn chế tối đa tác động tiêu cực tới môi trường”, ông Hồng chia sẻ.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng - Tổng giám đốc Công ty CP Eurowindow.

Ông Dương Văn Tú, Công ty TNHH cách âm, cách nhiệt Phương Nam, đánh giá các chính sách thúc đẩy vật liệu xanh là “chủ trương đúng đắn và mang tính tất yếu”, tạo tín hiệu rõ ràng cho thị trường.

“Chúng tôi không xem đây là áp lực, mà là cơ hội để tái cấu trúc chiến lược”, ông Tú nói.

Theo đó, doanh nghiệp đã chủ động đầu tư công nghệ tại thị trường châu Âu nhằm tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm panel cách nhiệt, cách âm thân thiện môi trường, định vị thương hiệu theo hướng “giải pháp vật liệu xanh - hiệu quả - kinh tế”.

Ông Tú cũng bày tỏ kỳ vọng, nếu chính sách tiếp tục được cụ thể hóa, đặc biệt là về ưu đãi đầu tư, tín dụng xanh và tiêu chuẩn hóa, ngành vật liệu xây dựng xanh Việt Nam sẽ nâng cao vị thế, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Nút thắt” từ tiêu chuẩn, nhãn xanh và tín dụng

Dù xu hướng chuyển đổi đã rõ ràng, nhưng theo các doanh nghiệp, việc thiếu hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ và cơ chế hỗ trợ cụ thể vẫn là rào cản lớn.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng cho biết, chi phí đầu tư sản xuất sản phẩm xanh rất cao, trong khi việc phân biệt sản phẩm trên thị trường chưa rõ ràng do thiếu hệ thống nhãn xanh.

“Cần sớm dán nhãn để phân biệt các sản phẩm ‘xanh’. Ngoài ra, vấn đề tiếp cận tín dụng xanh của ngân hàng vẫn còn nhiều khó khăn”, ông Hồng nhấn mạnh.

Doanh nghiệp cũng đề xuất cần có cơ chế, chế tài rõ ràng để hỗ trợ tiếp cận tín dụng xanh, đồng thời tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm sau khi đưa ra thị trường, thiết lập hệ thống chứng nhận minh bạch để bảo vệ người tiêu dùng.

Ông Lê Quang Hùng - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam cho rằng, cần rà soát và định hướng đồng bộ để thúc đẩy vật liệu xây dựng xanh.

Theo ông Hùng, trước hết cần làm rõ khái niệm và xây dựng hệ thống mã định danh thống nhất cho vật liệu xanh, tránh chồng chéo trong quản lý. Đồng thời, phải chuẩn hóa vật liệu đi kèm với hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng.

“Hiện nay, việc dán nhãn vật liệu xanh do nhiều tổ chức thực hiện với tiêu chí chưa thống nhất, dẫn đến thiếu đồng bộ và gây khó khăn cho thị trường. Vì vậy, cần xây dựng một bộ tiêu chí chung, minh bạch”, Chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam đề xuất.

Bên cạnh đó, để vật liệu xanh đi vào cuộc sống, cần có cơ chế hỗ trợ cụ thể như ưu tiên sử dụng trong các công trình đầu tư công, giảm giá thành sản phẩm và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức.

Từ phía cơ quan quản lý, ông Lê Văn Kế - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), cho biết Bộ đang định hướng xây dựng khung chính sách và tiêu chí làm cơ sở triển khai.

Theo ông, các chính sách ưu đãi cụ thể như thuế hay tín dụng thuộc thẩm quyền của các bộ, ngành khác và cần được quy định trong các luật liên quan. Bộ Xây dựng đóng vai trò đề xuất, kiến nghị để hoàn thiện hệ thống chính sách.

“Quan điểm xuyên suốt là cần có cơ chế hỗ trợ đủ mạnh, đặc biệt đối với các loại vật liệu mới, vật liệu xanh - những lĩnh vực mang tính định hướng cho tương lai”, ông Kế nhấn mạnh.

Bộ Xây dựng đề xuất lồng ghép tiêu chí xanh vào các công cụ chính sách như Luật Đấu thầu, theo đó ưu tiên các sản phẩm, dự án tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường, nhất là trong các công trình sử dụng vốn Nhà nước.

Song song với đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cũng đang được xây dựng theo hướng tiệm cận quốc tế, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy hội nhập cho ngành vật liệu xây dựng Việt Nam.

Khi những “nút thắt” được tháo gỡ, vật liệu xanh không chỉ là xu hướng, mà sẽ trở thành tiêu chí bắt buộc trong phát triển công trình, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.