Thanh tra Chính phủ chỉ rõ 10 nhóm vi phạm tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Ngày 26/10/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 3989/TB-TTCP về kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024.

Kết luận thanh tra chỉ ra 10 nhóm vi phạm, liên quan đến thu học phí, quỹ học bổng, xây dựng đề án tự chủ, mở ngành đào tạo, tuyển sinh, quản lý tài chính, ngân sách, đầu tư công, tài sản công và hoạt động khoa học, công nghệ.

Thu học phí sai quy định, tuyển sinh vượt chỉ tiêu

Thứ nhất, một số trường trực thuộc ĐHQGHN thu học phí không đúng quy định. Trường Quản trị và Kinh doanh (Trường QTKD) ban hành mức thu học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng và chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật. Mức thu từ 6-7 triệu đồng/tháng đối với bậc cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ, cao hơn mức quy định tương ứng là 3,125 triệu đồng, 4,6875 triệu đồng và 7,8125 triệu đồng/tháng.

Trường Đại học Kinh tế thu học phí chương trình đào tạo văn bằng 2 năm học 2021-2022 ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định là 360.000 đồng/tín chỉ. Trường Đại học Giáo dục thu học phí văn bằng 2 các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, cao hơn mức quy định là từ 303.000-427.200 đồng/tín chỉ.

Thứ hai, 8 trường được kiểm tra chưa trích lập đủ quỹ học bổng khuyến khích học tập theo quy định. Tổng số tiền phải trích lập là hơn 332,27 tỷ đồng, tương đương 8% học phí thu được, nhưng số thực tế đã trích lập chỉ gần 237,9 tỷ đồng, đạt 5,73%, còn thiếu 2,27 điểm phần trăm (gần 95 tỷ đồng).

Không chỉ trích lập thiếu, 3 trường còn sử dụng quỹ học bổng để chi cho những nội dung không thuộc mục đích quỹ. Trong đó, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật chi hơn 1,57 tỷ đồng, Trường QTKD chi hơn 742 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ chi gần 596,5 triệu đồng.

Thứ ba, công tác xây dựng và phê duyệt đề án tự chủ chưa được thực hiện đúng quy định. Giám đốc ĐHQGHN chưa phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý; 6/8 đơn vị không xây dựng đề án trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. ĐHQGHN cũng cho phép Trường Đại học Y Dược thành lập 2 đơn vị sự nghiệp công lập khi chưa đáp ứng điều kiện có tối thiểu 15 người làm việc.

Thứ tư, việc ban hành văn bản về mở chương trình đào tạo, mở ngành và duy trì ngành đào tạo còn vi phạm thẩm quyền, điều kiện. Giám đốc ĐHQGHN ban hành quy định cho phép ĐHQGHN tự chủ mở ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe, trong khi thẩm quyền này thuộc Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. ĐHQGHN cũng ban hành quyết định mở ngành Ngoại khoa trình độ thạc sĩ không đúng thẩm quyền.

Giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học thí điểm và trình Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép mở 3 ngành thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về giảng viên cơ hữu. Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật không duy trì đủ giảng viên cơ hữu có chuyên môn phù hợp để chủ trì xây dựng, thực hiện chương trình đào tạo đối với 4 ngành.

Thứ năm, 6/8 trường được kiểm tra tuyển sinh vượt chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao hoặc vượt chỉ tiêu trình độ đại học, thạc sĩ do ĐHQGHN phê duyệt.

Tạm tính hơn 215 tỷ đồng ngân sách giao cao hơn quy định

Thứ sáu, ĐHQGHN chưa hạch toán đầy đủ các khoản thu, chi từ nguồn kinh phí trích chuyển; không lập báo cáo tài chính riêng hằng năm cho nguồn kinh phí này và không đưa vào báo cáo tổng hợp gửi Bộ Tài chính.

Giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN cấp kinh phí trích chuyển cho 66 khoản chi với tổng số tiền hơn 138,36 tỷ đồng. Trong đó có những khoản chi sai, chi trùng với nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách nhà nước cấp. Ban Kế hoạch - Tài chính không thực hiện kiểm tra, quyết toán và thu hồi hơn 18,24 tỷ đồng còn dư tại các đơn vị.

Thứ bảy, việc giao kinh phí chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước cho một số đơn vị chưa đúng quy định. ĐHQGHN phê duyệt mức tự chủ tài chính chưa phù hợp, dẫn đến kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên được giao cao hơn mức quy định, với số tiền tạm tính hơn 215,67 tỷ đồng.

Ngoài ra, giai đoạn 2021-2022, ĐHQGHN cấp và quyết toán 6 tỷ đồng ngân sách nhà nước cho Trường THPT Khoa học Giáo dục, đơn vị đã tự chủ cả chi thường xuyên và chi đầu tư, để thuê cơ sở vật chất.

Thứ tám, công tác quản lý, sử dụng vốn đầu tư công còn nhiều vi phạm. Tại dự án mua sắm trang thiết bị y tế và xây dựng tòa nhà trung tâm Khoa Khám bệnh, kỹ thuật nghiệp vụ của Bệnh viện Đại học Y Dược, ĐHQGHN thay đổi quy mô đầu tư nhưng không thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư. Việc phê duyệt tổng mức đầu tư chưa đúng dẫn đến số vốn ngân sách nhà nước được giao cao hơn quy định, tạm tính gần 26,97 tỷ đồng.

Đến hết tháng 4/2026, dự án đã giải ngân và đề nghị quyết toán vốn ngân sách nhà nước hơn 493,82 tỷ đồng, trong đó có khoản chi mua thiết bị hành chính không nằm trong danh mục chủ trương đầu tư. Dự án có nguy cơ quyết toán vượt tổng mức đầu tư hơn 20,8 tỷ đồng.

Tại gói thầu công trình nhà D7 và D8 thuộc dự án ký túc xá Hòa Lạc, việc phê duyệt đơn giá dự toán phát sinh và nghiệm thu đơn giá xây dựng chưa đúng quy định, dẫn đến giá trị dự toán cao hơn mức quy định tạm tính hơn 450 triệu đồng, giá trị quyết toán sai hơn 765 triệu đồng.

Đối với các gói thầu xây lắp, cải tạo, sửa chữa do 5 trường làm chủ đầu tư, việc nghiệm thu khối lượng, đơn giá chưa đúng khiến giá trị quyết toán cao hơn mức quy định tạm tính gần 790 triệu đồng.

Thứ 9, việc quản lý, sử dụng tài sản công còn sai phạm. Trường QTKD và Trường Đại học Giáo dục mua sắm ô tô có giá cao hơn mức tối đa 720 triệu đồng/xe theo quy định. Văn phòng ĐHQGHN, Trường QTKD và Trường Đại học Ngoại ngữ cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đáng chú ý, hoạt động liên doanh, liên kết giữa Trường QTKD và Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Việt Liên Hoa đã chấm dứt từ tháng 10/2022, nhưng doanh nghiệp vẫn chiếm dụng mặt bằng 100 m².

Thứ mười, việc ký hợp đồng thuê khoán, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán một số chuyên đề thuộc hai đề tài khoa học chưa đầy đủ, không đúng sự thật.

Cụ thể, hồ sơ thuê khoán thực hiện các chuyên đề thuộc đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Xác định lại vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu” và đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 - Chính sách tài khóa phục vụ phát triển bền vững” không phản ánh đầy đủ các tác giả thực hiện. Một phần nội dung của các chuyên đề có sự trùng lặp với các chương trong ấn phẩm báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam đã xuất bản.

Theo kết luận thanh tra, các chủ nhiệm đề tài và người được thuê khoán thừa nhận nội dung có sự tương đồng, do nhóm tác giả thực hiện nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với đại diện. Thanh tra Chính phủ xác định vụ việc có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ. Ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán hơn 111 triệu đồng cho 2 chuyên đề thuộc đề tài QG.21.46 và hơn 92,9 triệu đồng cho 2 chuyên đề thuộc đề tài QG.20.49.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm khác tại ĐHQGHN, từ việc thành lập 3 trường khi chưa đủ điều kiện, quản lý tài chính, kế toán, thuế đến tuyển dụng, bổ nhiệm viên chức không đúng quy định. Đáng chú ý, 8 trường chậm kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng đối với các khoản thu đào tạo, thu khác có tổng doanh thu tạm tính hơn 1.783 tỷ đồng; Trung tâm Khảo thí phải hoàn trả ngân sách 2,82 tỷ đồng do chi trùng nguồn kinh phí.

Từ những sai phạm trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ĐHQGHN và các bộ, ngành liên quan xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền, tài sản và chấn chỉnh công tác quản lý. Trong đó, tập trung rà soát, xử lý sai phạm về tổ chức bộ máy, nhân sự, tuyển sinh, đào tạo và quản lý tài chính, tài sản; làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan, xem xét xử lý nghiêm theo quy định. Các cơ quan, đơn vị phải báo cáo kết quả thực hiện Kết luận thanh tra trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày công khai.