Trẻ em ăn tóc: Nguy cơ bệnh lý tiêu hoá nguy hiểm

Ngày 31/1, khoa Ngoại, Bệnh viện (BV) Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cho biết vừa tiếp nhận điều trị bé trai 6 tuổi (trú phường Sơn Trà, TP Đà Nẵng) đi khám vì đau bụng âm ỉ và ăn uống kém. Khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận trẻ bị TrichoBenzoar (búi tóc trong dạ dày) và diễn tiến thành hội chứng Rapunzel.

Theo BS.CKII Nguyễn Phi Phong - Trưởng khoa Ngoại, BV Phụ sản – Nhi Đà Nẵng, hình ảnh Ctscan ghi nhận búi tóc chiếm hết dạ dày và kéo dài qua tá tràng đến ruột non. Cháu bé được chỉ định phẫu thuật mở dạ dày lấy ra một búi tóc kéo dài từ dạ dày đến ruột non. Đây là hội chứng hiếm gặp hơn Rapunzel nhưng có nguy cơ gây biến chứng nặng nề.

BS.CKII Nguyễn Phi Phong thông tin, thời gian gần đây các bác sĩ khoa Ngoại đã tiếp nhận và điều trị một số trường hợp trẻ em mắc Trichobezoar. Đây là tình trạng tóc tích tụ trong dạ dày do không thể tiêu hóa, lâu ngày cuộn lại thành khối. Trong những trường hợp đặc biệt, búi tóc có thể kéo dài qua môn vị xuống ruột non, gây tắc nghẽn đường tiêu hóa. Khi đó, bệnh được gọi là hội chứng Rapunzel.

Theo y văn, hội chứng Rapunzel là bệnh cực kỳ hiếm gặp và chỉ được báo cáo từng ca bệnh trên thế giới. Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên, thường liên quan đến hành vi ăn tóc (Trichophagia) kéo dài, vốn xuất phát từ các rối loạn hành vi tâm lý tiềm ẩn. Tuy nhiên, các biểu hiện lâm sàng ban đầu của Trichobezoar thường không đặc hiệu, dễ bị bỏ sót.

“Các báo cáo trên thế giới ghi nhận hội chứng Rapunzel đều là bé gái tuổi trung bình là 7 - 10 tuổi, còn trường hợp mà khoa Ngoại, BV Phụ sản – Nhi Đà Nẵng vừa tiếp nhận điều trị là một bé trai 6 tuổi”. BS.CKII Nguyễn Phi Phong cho biết.

Theo ông, Trichobezoar không chỉ là vấn đề tâm lý, hành vi tinh nghịch của trẻ như nhiều cha mẹ lầm tưởng mà đó là một bệnh lý tiêu hóa thực sự. Khi búi tóc hình thành và lớn dần trong dạ dày, trẻ có thể xuất hiện đau bụng kéo dài, ăn uống kém, thiếu máu, suy dinh dưỡng. Trong hội chứng Rapunzel, búi tóc lan xuống ruột non có thể gây tắc ruột, thậm chí dẫn đến biến chứng nguy hiểm như viêm thủng ruột nếu không được can thiệp kịp thời.

Các bác sĩ cho biết, điều trị Trichobezoar và hội chứng Rapunzel chủ yếu là phẫu thuật, đặc biệt trong những trường hợp búi tóc lớn hoặc đã gây tắc ruột. Các phương pháp điều trị nội khoa hoặc nội soi thường không hiệu quả khi khối bezoar đã hình thành chắc và lan rộng.

BS.CKII Nguyễn Phi Phong nhấn mạnh thêm, phẫu thuật chỉ giải quyết hậu quả cơ học của bệnh. Để phòng ngừa tái phát, trẻ cần được đánh giá và theo dõi về mặt tâm lý, hành vi sau điều trị. Nếu chỉ dừng lại ở xử trí phẫu thuật mà không can thiệp nguyên nhân nền, nguy cơ tái diễn vẫn tồn tại.

Việc quát mắng, trách phạt hoặc ép trẻ chấm dứt hành vi một cách đột ngột không mang lại hiệu quả, thậm chí có thể làm gia tăng căng thẳng tâm lý và khiến trẻ che giấu hành vi. Điều quan trọng là phụ huynh cần quan sát tinh tế, trò chuyện nhẹ nhàng với trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá khi nghi ngờ.

Một điểm đáng lưu ý là nhiều trường hợp trẻ mắc Trichobezoar không có biểu hiện rối loạn tâm lý rõ ràng, học tập và phát triển bình thường, khiến gia đình khó nhận biết sớm. Do đó, việc phát hiện thường chỉ xảy ra khi bệnh đã tiến triển nặng.

Điều trị Trichophagia đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa theo dõi y khoa và hỗ trợ tâm lý, nhằm xử trí các hậu quả về thể chất đồng thời giải quyết nguyên nhân tâm lý nền tảng. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa các biến chứng nặng nề, bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ.

BS.CKII Nguyễn Phi Phong cũng khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu như đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân, ăn kém, sụt cân, thiếu máu hoặc nghi ngờ trẻ có hành vi ăn tóc. Việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng của Trichobezoar và hội chứng Rapunzel.