Số hóa nông nghiệp mở lối cho nông sản xứ Thanh bứt phá

Những năm gần đây, cùng với quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tỉnh Thanh Hóa đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số (CĐS) vào sản xuất. Từ các vùng chuyên canh lúa, rau màu đến những trang trại chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản quy mô lớn, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất truyền thống của người nông dân.

Nếu như trước đây, phần lớn hoạt động sản xuất phụ thuộc vào kinh nghiệm và lao động thủ công thì nay nhiều quy trình đã được tự động hóa. Người dân có thể theo dõi nhiệt độ chuồng trại, điều chỉnh lượng thức ăn, kiểm soát môi trường nước hay cập nhật diễn biến thị trường ngay trên điện thoại thông minh. Công nghệ không còn là lĩnh vực riêng của các doanh nghiệp lớn mà đang dần được mở rộng tới các HTX và hộ sản xuất quy mô vừa, nhỏ.

Theo số liệu từ ngành nông nghiệp, tỷ lệ trang trại chăn nuôi ứng dụng công nghệ tự động hóa, bán tự động và cơ giới hóa hiện đạt khoảng 88%. Nhiều trang trại đã đầu tư hệ thống làm mát, máng ăn tự động, camera giám sát và xử lý chất thải khép kín nhằm giảm chi phí nhân công, hạn chế dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Mô hình trồng dưa vàng công nghệ cao mở hướng phát triển nông nghiệp hiện đại tại phường Nam Sầm Sơn. Ảnh: Báo Thanh Hóa.

Trong lĩnh vực trồng trọt, CĐS đang mở ra hướng phát triển mới cho nông sản địa phương. Hàng trăm doanh nghiệp, HTX đã triển khai dán tem QR Code để truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Việc minh bạch thông tin không chỉ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao uy tín, thương hiệu nông sản xứ Thanh trên thị trường.

Tại nhiều địa phương, các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Một số vùng sản xuất rau an toàn đã áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun tự động kết hợp cảm biến độ ẩm giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí nhân công và nâng cao năng suất cây trồng. Trong chăn nuôi, nhiều cơ sở cũng đưa vào sử dụng phần mềm quản lý đàn vật nuôi, giám sát dịch bệnh theo thời gian thực nhằm kịp thời phòng chống dịch bệnh.

Đáng chú ý, trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, tỷ lệ diện tích nuôi tôm thâm canh công nghệ cao trong nhà bạt, nhà màng, nhà kính đạt khoảng 31%. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Mô hình này giúp kiểm soát tốt nhiệt độ, độ mặn và chất lượng nước, từ đó nâng cao tỷ lệ sống của tôm, hạn chế dịch bệnh và gia tăng giá trị sản phẩm.

Không chỉ tập trung ứng dụng công nghệ trong sản xuất, tỉnh Thanh Hóa còn xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ dự báo thị trường, thiết lập mã số vùng trồng cho gần 2.000ha cây trồng, xây dựng bản đồ nông hóa và vận hành cổng thông tin kết nối cung - cầu nông sản an toàn. Những dữ liệu này giúp doanh nghiệp, HTX và người dân chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất, hạn chế tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt cục bộ.

Song song với đó, hoạt động xúc tiến thương mại gắn với CĐS cũng được đẩy mạnh. Nhiều sản phẩm nông nghiệp đã xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử, kết nối với hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại và chuỗi bán lẻ lớn tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh cùng nhiều tỉnh, thành khác. Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng được 1.478 chuỗi giá trị trong lĩnh vực trồng trọt, 269 chuỗi trong chăn nuôi cùng nhiều chuỗi liên kết trong lâm nghiệp và thủy sản.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình CĐS trong nông nghiệp vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn hoạt động sản xuất hiện nay vẫn mang tính nhỏ lẻ, manh mún trong khi chi phí đầu tư công nghệ khá lớn khiến nhiều hộ dân còn e ngại. Hạ tầng số tại một số khu vực nông thôn chưa đồng bộ, kỹ năng sử dụng công nghệ của một bộ phận nông dân còn hạn chế. Bên cạnh đó, nhiều HTX và doanh nghiệp nhỏ vẫn thiếu nguồn lực để đầu tư thiết bị hiện đại hoặc xây dựng hệ thống quản trị số bài bản.

Để thúc đẩy số hóa nông nghiệp, các sở, ngành liên quan cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp đồng bộ và cập nhật thường xuyên về sản xuất, thị trường, thời tiết, dịch bệnh nhằm nâng cao hiệu quả dự báo và điều hành. Đồng thời, cần tăng cường hỗ trợ người dân, HTX và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ trong sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm; khuyến khích phát triển các mô hình nông nghiệp thông minh, hữu cơ, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường.

Cùng với chính sách hỗ trợ của Nhà nước, yếu tố then chốt vẫn là thay đổi tư duy của người sản xuất. Khi người nông dân chủ động tiếp cận công nghệ, coi dữ liệu và thị trường là nền tảng sản xuất thì chuyển đổi số mới thực sự phát huy hiệu quả, tạo nền tảng để nông nghiệp Thanh Hóa phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản địa phương.