Thanh Hóa: 'Cửa sổ số' về tận bản làng, dịch vụ công không còn bó hẹp tại trụ sở

Trong màn sương phủ kín thôn Chiên Pục, xã Mường Lát, ánh đèn trong căn nhà của cựu chiến binh Lương Văn Đình (79 tuổi) vẫn sáng vào buổi tối cuối tuần. Bị liệt, mọi sinh hoạt phụ thuộc vào người thân, nhưng ông vẫn kiên trì học cách thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến với sự hỗ trợ của đoàn viên thanh niên trong thôn.

Ngồi sát bên giường, các bạn trẻ mang theo điện thoại, hướng dẫn ông từng thao tác nhỏ. Ngón tay run run chạm vào màn hình, có bước phải làm lại, có bước cần người cầm tay hỗ trợ. Anh Hà Văn Điệp, bí thư chi đoàn thôn, kiên nhẫn làm mẫu từng lần. Phải đến lần thứ ba, các thao tác mới trở nên trôi chảy.

Với người dân Chiên Pục, nơi muốn xuống trung tâm xã phải vượt qua những con dốc dài quanh co men sườn núi, việc hoàn thành một thủ tục ngay tại nhà mang ý nghĩa thiết thực. Thôn có 134 hộ với 637 nhân khẩu, trong đó 125 người đã cài đặt VNeID mức 1, 210 người cài đặt mức 2, còn 302 người chưa tiếp cận, chủ yếu là người cao tuổi hoặc chưa quen sử dụng điện thoại thông minh. Khoảng cách công nghệ vẫn hiện hữu khi có người chỉ cần hướng dẫn một lần, nhưng cũng có người phải làm đi làm lại nhiều lần mới thành thạo.

Cán bộ, đoàn viên thanh niên xã Mường Lát trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Ảnh: Báo Thanh Hóa.

Từ câu chuyện ở Chiên Pục, bức tranh chuyển đổi số lan rộng ra toàn xã Mường Lát. Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, trong quý I/2026 đơn vị đã tiếp nhận 287 hồ sơ, trong đó 278 hồ sơ trực tuyến, chiếm 99,29%; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn gần như tuyệt đối.

Tại Trung tâm, toàn bộ hồ sơ được tiếp nhận và xử lý trên hệ thống một cửa điện tử, cập nhật tiến độ và công khai kết quả. Ở các bản, lực lượng công an, đoàn viên và tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp đến từng hộ dân, hỗ trợ cài đặt ứng dụng, tạo tài khoản định danh, nhập thông tin và nộp hồ sơ. Người chưa quen sử dụng điện thoại được hướng dẫn từng bước, người quên mật khẩu được hỗ trợ khôi phục, thậm chí cán bộ mang thiết bị đến để người dân thực hành. Có những hồ sơ phải thực hiện lại nhiều lần mới hoàn thành.

Quá trình triển khai cũng bộc lộ không ít khó khăn khi phần mềm chưa đồng bộ, nhiều thao tác phải thực hiện trên các hệ thống khác nhau, một số quy trình điện tử chưa phù hợp với điều kiện thực tế. Với những địa bàn như Chiên Pục, nơi còn hàng trăm người chưa cài đặt VNeID, chính quyền lựa chọn cách làm theo từng nhóm đối tượng, ưu tiên người cao tuổi, từng bước hoàn thiện. Mỗi hồ sơ hoàn thành không chỉ là dữ liệu trên hệ thống mà còn là kết quả của cả quá trình người dân làm chủ công nghệ.

Nếu tại Mường Lát, chuyển đổi số được triển khai theo từng hộ, từng trường hợp cụ thể, thì tại xã Tam Chung, cách tiếp cận được mở rộng theo hướng duy trì kết nối thường xuyên với người dân.

Theo số liệu đến ngày 26/3/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tam Chung tiếp nhận 386 hồ sơ, trong đó 99,74% thực hiện trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99,73%. Địa phương tổ chức 8 tổ công nghệ số cộng đồng với 41 thành viên, mỗi người phụ trách một nhóm hộ, theo dõi việc sử dụng VNeID và hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc.

Tại bản Ón, nơi có 78 hộ dân chủ yếu là đồng bào Mông và được xem là địa bàn khó khăn bậc nhất, lực lượng chức năng phải thường xuyên theo dõi, hỗ trợ. Đoàn viên thanh niên và công an định kỳ xuống bản, rà soát từng nhóm hộ, hỗ trợ cài đặt, cập nhật thông tin và hướng dẫn sử dụng dịch vụ công. Việc này được triển khai theo từng đợt, có kiểm tra lại kết quả, đảm bảo người dân thực hiện được chứ không chỉ dừng ở hướng dẫn.

Song song với đó, Tam Chung duy trì “cửa sổ số” thông qua hệ thống thông tin đa kênh. Theo ông Lê Văn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã, trong quý I/2026 địa phương đã sản xuất 40 chương trình phát thanh, đăng tải 79 tin, bài trên cổng thông tin điện tử và hơn 100 nội dung trên các nền tảng mạng xã hội. Nội dung tập trung vào hướng dẫn thủ tục hành chính, cập nhật chính sách mới, thông tin sản xuất và đời sống.

Các thông tin này được phát lại nhiều lần qua hệ thống loa truyền thanh và đăng tải trên nền tảng số, giúp người dân có thể tiếp cận theo nhiều cách khác nhau. Với những hộ chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, loa truyền thanh vẫn là kênh chủ đạo; trong khi đó, nhóm đã tiếp cận công nghệ có thể theo dõi qua điện thoại và mạng xã hội.

Cách làm đa kênh giúp rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân. Thay vì chờ các cuộc họp thôn, người dân có thể tiếp cận thông tin ngay tại nhà, vào bất cứ thời điểm nào thuận tiện. Hai phương thức triển khai song song - hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở và duy trì kết nối qua hệ thống thông tin - đang giúp dịch vụ công dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống.

Từ Mường Lát đến Tam Chung, hai cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu chung: đưa “cửa sổ số” đến gần người dân nhất. Một bên tập trung vào khả năng thực hiện của từng cá nhân, một bên tạo môi trường để việc đó được duy trì thường xuyên. Qua đó cho thấy, chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế và thói quen của người dân ở từng địa bàn.