Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định vị thế trọng điểm

Để hiện thực hóa mục tiêu trực tiếp nghiên cứu, làm chủ và tạo ra các sản phẩm công nghệ lõi phục vụ doanh nghiệp và quốc gia, theo Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy, trường đã thực hiện đồng thời nhiều biện pháp quyết liệt.

Trước hết, trường đã chuyển từ cách tiếp cận nghiên cứu phân tán sang tiếp cận theo chương trình và cụm nhiệm vụ liên ngành. Nhà trường cũng thành lập hàng loạt đơn vị nghiên cứu mũi nhọn như các Viện nghiên cứu công nghệ công nghiệp chiến lược (Vi mạch bán dẫn, Lượng tử (Quantum), AI4SD), các trung tâm nghiên cứu xuất sắc cùng 16 chương trình nghiên cứu trọng điểm. Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), robot và tự động hóa, UAV, an ninh mạng, công nghệ y sinh, vật liệu năng lượng mới và công nghệ lượng tử.

Năng lực nghiên cứu của Đại học Quốc gia Hà Nội được bảo đảm bởi một hệ sinh thái vững chắc với 50 nhóm nghiên cứu mạnh, 6 phòng thí nghiệm trọng điểm cấp Đại học Quốc gia Hà Nội và 1 phòng thí nghiệm trọng điểm cấp Nhà nước. Đặc biệt, hạ tầng nghiên cứu mới tại cơ sở Hòa Lạc quy mô hơn 264.000 m² dự kiến hoàn thành vào năm 2026 sẽ tạo bệ phóng để Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp nhận và hoàn thành các nhiệm vụ khoa học công nghệ chiến lược quy mô lớn của quốc gia.

Thay vì chỉ hướng tới các công bố quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cam kết triển khai các nhiệm vụ với mục tiêu đầu ra rõ ràng, thời gian hoàn thành cụ thể và định hướng ứng dụng thực tiễn ngay từ đầu. Hàng loạt dự án trọng điểm với lộ trình hoàn thành rõ ràng đang được triển khai.

Về chip bán dẫn và thiết bị thông minh, Đại học Quốc gia Hà Nội dự kiến đến năm 2026 sẽ hoàn thành thiết kế lõi IP vi xử lý mã nguồn mở RISC-V công suất thấp cho các thiết bị IoT nhằm chuyển giao cho doanh nghiệp trong nước. Ngoài ra, việc phát triển chip ảnh nhiệt thế hệ mới trên đế kính tích hợp công nghệ chiplet cho camera AI giám sát và quốc phòng cũng đang được tiến hành, dự kiến có nguyên mẫu vào năm 2027.

Về y sinh và trí tuệ nhân tạo, hệ thống Lab-on-a-chip phát hiện sớm tế bào ung thư phổi dự kiến hoàn thành thử nghiệm trong năm 2026 phục vụ chẩn đoán nhanh tại tuyến đầu. Trong lĩnh vực AI, nhà trường đang phối hợp với Đại học Thanh Hoa phát triển hệ thống gia sư thông minh (AI Tutor) dạy toán cấp THCS và trợ lý AI đa mô thức hỗ trợ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Dược.

Về robot, UAV và lượng tử, Đại học Quốc gia Hà Nội đang thử nghiệm hệ thống điều khiển tổ hợp nhiều UAV cho tìm kiếm cứu nạn và robot thao tác di động cho nông nghiệp thông minh trong giai đoạn 2026 - 2027. Đồng thời, các nghiên cứu lõi về qubit lai hóa siêu dẫn - bán dẫn, tính toán lượng tử và mã hóa hậu lượng tử đang đặt nền móng cho công nghệ lượng tử tại Việt Nam.

Để thương mại hóa thành công các sản phẩm công nghệ chiến lược, lãnh đạo Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất một số giải pháp tháo gỡ cơ chế mang tính đột phá.

Thứ nhất, cần có cơ chế đầu tư trung hạn, giải ngân linh hoạt theo giai đoạn với quy mô đủ lớn thay vì cấp vốn nhỏ lẻ từng năm cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Việc lập kế hoạch ngân sách cũng cần hướng tới đánh giá kết quả đầu ra thay vì kiểm soát thủ tục đầu vào phức tạp.

Thứ hai, nhà trường kiến nghị cho phép thí điểm cơ chế "sandbox" tại cơ sở Hòa Lạc để các nhà nghiên cứu được thử nghiệm nhanh các công nghệ mới nổi (AI, bán dẫn, UAV...) trong thực tiễn.

Thứ ba, cần có chính sách phát triển nhân lực đột phá, như cấp học bổng toàn thời gian cho nghiên cứu sinh, luân chuyển linh hoạt nhà khoa học giữa trường - doanh nghiệp, và thu hút chuyên gia quốc tế.

Với tinh thần đồng hành cùng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp, ĐHQGHN kỳ vọng các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục ủng hộ và có các cơ chế thí điểm phù hợp để các sản phẩm khoa học công nghệ mang thương hiệu “Made by VNUHN” sớm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.