AI đang tái định hình bộ máy lãnh đạo doanh nghiệp

Khi AI ngày càng phát triển, việc phân định quyền phụ trách và trách nhiệm triển khai AI trong ban điều hành công ty trở nên vô cùng phức tạp. Sự tồn tại đồng thời của các vị trí như Giám đốc Thông tin (CIO), Giám đốc Công nghệ (CTO) và Giám đốc Dữ liệu (CDO) khiến trách nhiệm điều hành chiến lược AI trong doanh nghiệp trở nên thiếu rõ ràng.

Vai trò CAIO trở nên nổi bật trong kỷ nguyên AI

Để thúc đẩy ứng dụng AI trong toàn doanh nghiệp nhằm thay đổi cách làm việc, ra quyết định và vận hành, nhiều tổ chức đang gấp rút thành lập các văn phòng chuyên trách do Giám đốc phụ trách AI (CAIO) dẫn dắt. Các số liệu cho thấy sự tăng trưởng bùng nổ của vị trí này.

Khảo sát năm 2026 do Viện Giá trị kinh doanh IBM cùng đối tác tiến hành cho thấy, 76% các tổ chức được khảo sát đã thiết lập vai trò CAIO, tăng mạnh so với con số 26% vào năm 2025. Vị trí CAIO đang nắm vai trò ngày càng quan trọng, với 57% CAIO báo cáo trực tiếp cho Giám đốc điều hành (CEO) hoặc Hội đồng quản trị và 61% đang kiểm soát ngân sách AI của toàn tổ chức.

Sự hiện diện của CAIO tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Các doanh nghiệp sở hữu CAIO ghi nhận tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) vào AI cao hơn 10% và có khả năng vượt trội hơn các đối thủ về đổi mới sáng tạo lên tới 24%. CAIO đóng vai trò điều phối các danh mục đầu tư AI, biến các dự án thử nghiệm thành các giải pháp cấp doanh nghiệp có định hướng rõ ràng.

Một trong những thay đổi bất ngờ nhưng hợp lý nhất trong ban lãnh đạo cấp cao là sự gia tăng quyền lực của Giám đốc Nhân sự (CHRO). Báo cáo cho thấy 59% người được hỏi dự đoán tầm ảnh hưởng của CHRO sẽ tăng lên trong kỷ nguyên AI.

Sự chuyển dịch này bắt nguồn từ thực tế rằng rào cản lớn nhất đối với việc áp dụng AI không nằm ở công nghệ. Có tới 93,2% ý kiến cho rằng "những thách thức về văn hóa" và mức độ hiểu biết về AI của nhân viên mới là trở ngại chính. CHRO nắm giữ vị trí đặc biệt thuận lợi để định hình các quy trình tuyển dụng, đào tạo nhân tài và xây dựng sự ủng hộ từ nội bộ để vượt qua rào cản này. Hơn nữa, tiềm năng tự động hóa công việc vận hành từ AI được xem là cơ hội vàng để giải phóng các bộ phận nhân sự, giúp họ tham gia sâu hơn vào hoạch định chiến lược.

Doanh nghiệp cần mô hình lãnh đạo linh hoạt hơn

Việc triển khai AI thành công đòi hỏi sự phá vỡ rào cản giữa các phòng ban. CAIO được xem là vị trí trung tâm trong hệ sinh thái vận hành AI của doanh nghiệp, nhưng họ bắt buộc phải hợp tác chặt chẽ với các thành viên khác trong ban lãnh đạo cấp cao.

CAIO cần phối hợp với CIO và CTO để đồng bộ chiến lược AI với hệ thống công nghệ thông tin hiện có, hợp tác với CDO về chiến lược dữ liệu, làm việc với CISO để ngăn chặn các lỗ hổng an ninh mạng, và đồng hành cùng CHRO để quản trị nhân lực. Mức độ phối hợp giữa các bộ phận lớn đến mức 76% lãnh đạo cấp cao khác (CxO) thường xuyên tham khảo ý kiến CAIO trước khi đưa ra quyết định liên quan đến AI.

Có nhiều lo ngại về việc AI sẽ gây ra khủng hoảng lao động và sa thải hàng loạt. Dù AI có thể giúp các công ty SaaS tiết giảm đáng kể chi phí lao động thông qua tự động hóa, các vị trí điều hành cấp cao hiện vẫn ít có nguy cơ bị thay thế do đặc thù công việc mang tính chiến lược. Những nhiệm vụ cốt lõi của họ như đưa ra phán đoán chiến lược và quản lý các bên liên quan là những kỹ năng mềm rất khó bị mã hóa và thay thế bởi thuật toán.

Câu hỏi lớn nhất trong tương lai là liệu chức danh CAIO sẽ trở thành một vị trí thường trực trong ban lãnh đạo cấp cao, hay chỉ là một vai trò "chuyển tiếp" nhằm thiết lập nền tảng, sau đó sẽ được tích hợp vào các phòng ban công nghệ khác khi quá trình ứng dụng AI của tổ chức đã hoàn thiện. Dù kết quả thế nào, sự xuất hiện của AI đã vĩnh viễn thay đổi cách thức ban lãnh đạo cấp cao hoạt động, đòi hỏi một bộ máy lãnh đạo gắn kết, linh hoạt và nhạy bén hơn với công nghệ.