Đề xuất phát triển Khu thương mại tự do Đà Nẵng theo mô hình tích hợp

Đà Nẵng sở hữu nhiều lợi thế chiến lược để phát triển FTZ

Như tin đã đưa, BQL Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng (DSEZA) vừa tổ chức chuỗi sự kiện Kết nối đầu tư và đồng hành cùng doanh nghiệp 2026. Trong khuôn khổ chương trình, hội thảo chuyên môn về mô hình phát triển khu thương mại tự do quy tụ các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và đối tác quốc tế để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mô hình phát triển và đề xuất giải pháp cho FTZ Đà Nẵng.

Hội thảo tập trung thảo luận về xu hướng phát triển FTZ thế hệ mới trên thế giới và cơ hội của Đà Nẵng trong việc hình thành một không gian kinh tế mở, có khả năng kết nối sâu với chuỗi cung ứng toàn cầu. Các tham luận cho thấy FTZ không chỉ là khu vực ưu đãi đầu tư hay logistics truyền thống mà đang trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới thể chế, phát triển đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút các ngành kinh tế giá trị gia tăng cao.

Các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm từ nhiều mô hình FTZ thành công trên thế giới như Thượng Hải, Tiền Hải (Trung Quốc), Incheon (Hàn Quốc), Jebel Ali (Dubai) và Singapore. Những bài học thực tiễn cho thấy thành công của FTZ phụ thuộc vào sự kết hợp giữa cải cách thể chế, hạ tầng hiện đại, quản trị hiệu quả và khả năng liên kết chặt chẽ giữa cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, khu đô thị và các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Đối với Đà Nẵng, các tham luận thống nhất đánh giá thành phố đang sở hữu nhiều lợi thế chiến lược để phát triển FTZ, bao gồm vị trí cửa ngõ của Hành lang Kinh tế Đông – Tây (EWEC), hệ thống cảng biển và sân bay quốc tế, cùng định hướng trở thành trung tâm logistics, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực miền Trung.

“FTZ Đà Nẵng và Cảng quốc tế Liên Chiểu là động lực then chốt để hiện thực hóa sứ mệnh ‘Đô thị toàn cầu Đà Nẵng’; là mô hình hạt nhân thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tri thức và công nghệ cao, đồng thời tái cấu trúc kinh tế đô thị cân bằng hơn giữa công nghiệp và thương mại dịch vụ.

Quan trọng hơn nữa, FTZ Đà Nẵng thể hiện sức mạnh tổng hợp dẫn dắt đột phá không gian vùng lãnh thổ, như một HUB kết nối luồng hàng hải, sản xuất và mậu dịch quốc tế với ba hành lang lục địa: ven biển, Tây Nguyên và xuyên biên giới Đông Dương – ASEAN”, KTS Nguyễn Thu Phong - Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Chủ tịch NVC Planning Landscapes, nhận định.

Theo ông, sự sát nhập địa giới hành chính Đà Nẵng và Quảng Nam mở ra không gian vùng lãnh thổ đủ lớn về đô thị, hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ. Nhờ đó, FTZ Đà Nẵng không chỉ dừng lại ở 1.881 ha giai đoạn đầu mà có thể mở rộng, cân bằng và hoàn thiện các chức năng phát triển, đáp ứng tầm nhìn dài hạn cho kinh tế bền vững. Đây sẽ là nền tảng đủ mạnh để đảm nhận vai trò HUB kinh tế của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

FTZ Đà Nẵng cần tập trung vào đổi mới thể chế

Tại hội thảo, nhiều đề xuất đã được đưa ra nhằm xây dựng FTZ Đà Nẵng theo mô hình tích hợp cảng biển – công nghiệp – đô thị – dịch vụ, đồng thời tăng cường kết nối với chuỗi cung ứng khu vực ASEAN và châu Á – Thái Bình Dương. Một trong những nội dung nổi bật là định hướng phát triển FTZ thông minh dựa trên nền tảng công nghệ số.

Các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud) và hải quan số được giới thiệu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu hoạt động logistics, rút ngắn thời gian thông quan và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho nhà đầu tư.

Theo PGS.TS. KTS Lê Anh Đức – Cố vấn cấp cao NVC Planning Landscapes, sau hơn 30 năm phát triển, khu công nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế đã đóng góp lớn cho công nghiệp hoá và hội nhập kinh tế của Việt Nam, nhưng đang đối mặt nhiều hạn chế trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh đầu tư toàn cầu.

Từ góc độ quy hoạch vùng và phát triển đô thị, ông cho rằng FTZ không chỉ là một khu chức năng kinh tế mà còn là công cụ tái cấu trúc không gian đô thị - vùng, tạo động lực tăng trưởng mới. Trên cơ sở phân tích kinh nghiệm trong nước và quốc tế, ông đề xuất định hướng phát triển FTZ Đà Nẵng theo mô hình “1 Hub - 3 Corridors - 5 Layers” (1 Trung tâm - 3 Hành lang - 5 Tầng), hướng tới trung tâm logistics quốc tế, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.

Ông Sun Lin - Giám đốc điều hành Khu công nghiệp và Dịch vụ doanh nghiệp (Tập đoàn 58) nhận định, FTZ Đà Nẵng được định hướng trở thành đầu mối kết nối chuỗi cung ứng khu vực ASEAN và châu Á – Thái Bình Dương. Với quy mô khoảng 1.881ha, dự án phát triển hệ sinh thái tích hợp sản xuất, logistics, kinh tế số và dịch vụ thương mại. Lợi thế cạnh tranh của FTZ Đà Nẵng được xây dựng trên nền tảng giao thông đa phương thức gồm cảng biển, hàng không, đường sắt và đường bộ.

“Mô hình phát triển của FTZ Đà Nẵng cần tập trung vào đổi mới thể chế, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh quốc tế. Công nghệ số, AI và tự động hoá cần được xem là động lực quan trọng để nâng cao hiệu quả vận hành. Các kinh nghiệm từ Thâm Quyến, Hàng Châu, Trịnh Châu, Trùng Khánh và Thượng Hải là cơ sở tham khảo cho quá trình xây dựng và phát triển FTZ Đà Nẵng”, ông Sun Lin chia sẻ.

Qua phân tích những hạn chế trong năng lực logistics của Việt Nam, đặc biệt là thời gian lưu kho, trên cơ sở dữ liệu LPI 2.0 năm 2026 và kinh nghiệm từ các FTZ thành công trên thế giới, PGS.TS Hồ Thị Thu Hoà – Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam cũng đề xuất phát triển FTZ Đà Nẵng như một trung tâm thí điểm chính sách mới về thể chế, hải quan, logistics và thương mại số.

“Mô hình định hướng theo quản trị số, phân cấp mạnh và cơ chế hải quan hiện đại sẽ giúp rút ngắn thời gian thông quan, tối ưu luồng hàng hoá và nâng cao hiệu quả kiểm soát. Với lộ trình triển khai các phân khu chức năng chuyên biệt đến sau năm 2035, FTZ Đà Nẵng cần hướng tới trở thành trung tâm logistics, trung chuyển quốc tế và cực tăng trưởng mới của miền Trung và cả nước”, PGS.TS Hồ Thị Thu Hoà nhấn mạnh.