Doanh nghiệp Nhà nước phải đi đầu trong nghiên cứu công nghệ lõi

Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 79 - NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước (Nghị quyết 79) và Nghị quyết số 80 - NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80) của Bộ Chính trị diễn ra sáng 25/2 đã nhấn mạnh những nội dung cốt lõi nhằm phát huy vai trò dẫn dắt của kinh tế Nhà nước trong bối cảnh mới.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho biết lần đầu tiên nội hàm kinh tế Nhà nước được xác định đầy đủ, có hệ thống. Kinh tế Nhà nước không chỉ bao gồm doanh nghiệp Nhà nước mà là một chỉnh thể thống nhất các nguồn lực như: Đất đai, tài nguyên, không gian vũ trụ, ngân sách Nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính và đơn vị sự nghiệp công lập.

Nghị quyết khẳng định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là công cụ chiến lược để định hướng, điều tiết vĩ mô và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. Tuy nhiên, Nghị quyết cũng thẳng thắn chỉ ra các hạn chế về chính sách pháp luật chậm đổi mới và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ.

Để phát triển kinh tế Nhà nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết đề ra 5 nhóm quan điểm chỉ đạo. Trong đó, việc xác định nguồn lực kinh tế Nhà nước phải được hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường và thông lệ quốc tế; đồng thời khơi thông điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực, tách bạch nhiệm vụ công ích với hoạt động sản xuất kinh doanh.

Kinh tế Nhà nước được yêu cầu phải tiên phong, kiến tạo, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng chính.

Về nhiệm vụ giải pháp, ông Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ 7 lĩnh vực trọng tâm bao gồm: đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, kinh tế biển, vùng trời, kinh tế không gian và tài nguyên số. Mục tiêu cụ thể là đến năm 2026 phải hoàn thiện số hóa dữ liệu đất đai toàn quốc. Đồng thời, triển khai các khuôn khổ thử nghiệm (sandbox) cho kinh tế không gian, công nghiệp hàng không vũ trụ và hoàn thiện pháp luật về kinh tế dữ liệu.

Đối với DNNN, Nghị quyết định hướng phát triển các tập đoàn kinh tế mạnh, quy mô lớn trong các ngành then chốt như năng lượng, hạ tầng số, logistics, tài chính ngân hàng. Nhà nước sẽ có chính sách hỗ trợ vốn, lãi suất và cấp đủ tín dụng cho các dự án trọng điểm quốc gia.

DNNN phải đi đầu trong nghiên cứu công nghệ lõi, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn. Cơ chế hạch toán DNNN sẽ được thay đổi, phản ánh đầy đủ lợi thế nguồn lực và tách bạch nhiệm vụ chính trị với kinh doanh.

Về cổ phần hóa và thoái vốn, Nghị quyết 79 nêu rõ nguyên tắc: Không làm ảnh hưởng đến sự kiểm soát của Nhà nước trong lĩnh vực then chốt, không làm mất thương hiệu quốc gia uy tín. Phương châm thực hiện là "Nhà nước làm những gì tư nhân không làm hoặc không có khả năng làm; những gì tư nhân làm được thì Nhà nước phải làm tốt hơn".

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc tái cơ cấu DNNN theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, hình thành Quỹ đầu tư quốc gia; sắp xếp lại mạng lưới ngân hàng thương mại Nhà nước và chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện sang cơ chế thị trường hoặc mô hình công ty TNHH một thành viên.