Doanh nghiệp logistics 'khát' nhân lực chất lượng cao

Cơ hội từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và kỷ nguyên số

Tại Ngày hội việc làm ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng (VALOMA LOGFAIR 2026) diễn ra ngày 21/3, PGS, TS Trịnh Thị Thu Hương - Phó Trưởng Ban Tổ chức sự kiện nhận định, trong những năm gần đây, logistics đã và đang khẳng định vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế. Sự phát triển của sản xuất, thương mại, xuất nhập khẩu, thương mại điện tử và hội nhập quốc tế sâu rộng đã đặt ra yêu cầu rất cao cho ngành.

“Chúng ta có thể đầu tư vào hạ tầng, công nghệ hiện đại, nhưng nếu không có đội ngũ nhân lực đủ năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và tư duy hội nhập, thì sự phát triển đó sẽ khó đạt được như kỳ vọng", bà Hương nhấn mạnh.

Tham gia tọa đàm với chủ đề “Nhân lực logistics: Vận hội trong kỷ nguyên mới” tại Hà Nội trong khuôn khổ sự kiện, bà Nguyễn Thị Phượng - Tổng Giám đốc Công ty Hữu Nghị Xuân Cương cho rằng, Việt Nam đang đứng trước những cơ hội vàng chưa từng có. Việc tham gia hàng loạt hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng sự dịch chuyển của các nhà sản xuất toàn cầu vào những khu công nghiệp tại Bắc Ninh, Phú Thọ, Hưng Yên... đã đưa Việt Nam trở thành điểm sáng trên bản đồ logistics khu vực.

“Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và logistics đang ở thời kỳ vàng của sự tăng tốc. Khi các doanh nghiệp FDI đổ vốn vào Việt Nam, chuỗi cung ứng nội địa có lợi thế cực lớn để trở thành một trong những điểm vàng trong khu vực", bà Phượng nhìn nhận.

Bên cạnh làn sóng FDI, sự bùng nổ của thương mại điện tử và giao hàng chặng cuối cũng mở ra dư địa khổng lồ. Bà Nguyễn Thị Phương - Trưởng phòng Nhân sự Chi nhánh Hà Nội, Công ty J&T Express Việt Nam cho biết, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này đang tăng trưởng “chóng mặt”, như các vị trí nhân viên kho, giao nhận và đặc biệt là bộ phận phân tích dữ liệu để tối ưu hóa chi phí vận hành.

Đồng thời, xu hướng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh (ESG) đang buộc các trung tâm logistics phải chuyển đổi theo hướng thông minh, tạo ra những phân khúc việc làm mới như logistics đa kênh, logistics số và những giải pháp vận tải đa phương thức.

Doanh nghiệp thiếu nhân lực chất lượng cao

Tuy nhiên, những xung đột địa chính trị, điển hình là tình trạng tại Trung Đông, đang trực tiếp đẩy chi phí vận hành lên cao và gây đứt gãy chuỗi cung ứng. Ông Mai Thạch Thắng - đại diện Samsung Việt Nam chỉ ra rằng, nếu xung đột tiếp diễn, doanh thu từ các thị trường trọng điểm có thể sụt giảm đáng kể, buộc doanh nghiệp phải thắt chặt bài toán chi phí và cơ cấu lại nhân sự.

Thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở chất lượng nguồn nhân lực. Dù số lượng sinh viên ra trường không thiếu, nhưng sự thiếu hụt nhân sự cấp trung, cấp cao và những người có khả năng thích ứng với công nghệ là rất trầm trọng. Ông Vũ Minh Đức - Tổng Giám đốc Công ty Thế giới phẳng (FlatWorld), trăn trở: “Hiện tại, khoảng cách giữa đào tạo và thực tế vẫn còn rất lớn. Đa số sinh viên vào doanh nghiệp đều phải đào tạo lại từ 3 đến 6 tháng mới có thể làm việc được. Chúng ta vẫn còn hạn chế lớn về tư duy hệ thống và khả năng ngoại ngữ thực chiến".

Bên cạnh đó, áp lực từ các tiêu chuẩn khắt khe về ESG của thị trường châu Âu và Mỹ cũng đòi hỏi nhân lực ngành này phải thay đổi tư duy, từ những công việc yêu cầu hàm lượng chất xám thấp sang những vị trí đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về công nghệ và quản trị xanh.

Đứng trước ngưỡng cửa nghề nghiệp, các chuyên gia tại tọa đàm đều thống nhất rằng thái độ và khả năng thích ứng quan trọng hơn bằng cấp.

“Xu hướng bây giờ không phải là chọn người giỏi nhất mà là chọn nhân sự có khả năng thích ứng tốt nhất. Sinh viên cần trang bị tư duy thay đổi, biết cách giao việc cho AI để không bị chính AI lấy mất phần công việc của mình", bà Nguyễn Thị Phượng - Tổng Giám đốc Công ty Hữu Nghị Xuân Cương nói.

Về mặt kỹ năng, bên cạnh kiến thức chuyên môn về nghiệp vụ hải quan, vận tải, sinh viên bắt buộc phải thành thạo các công cụ bổ trợ như Excel, ngoại ngữ (tiếng Anh, Trung, Hàn); kỹ năng phân tích dữ liệu. Bên cạnh đó, việc tiếp cận thực tế sớm được coi là chìa khóa vàng.

Trăn trở việc sinh viên tham gia quá ít vào các công việc bán thời gian (part-time) hoặc thực tập sớm, ông Vũ Ngọc Quảng - Giám đốc Viettel Post Hà Nội kêu gọi sinh viên hãy đến với doanh nghiệp ngay từ năm thứ nhất. Việc này không chỉ giúp rèn luyện kỹ năng cứng mà còn giúp các bạn được trao truyền những kiến thức thực tế mà nhà trường chưa thể đáp ứng ngay.

Trong khi đó, theo bà Nguyễn Thị Tuyết Trâm - Giám đốc Nhân sự và Truyền thông, Công ty TNHH SLP Việt Nam, thay vì giữ tư duy cứng nhắc về một lộ trình thăng tiến định sẵn, sinh viên nên giữ một "tâm thế mở". Lộ trình công việc hiện nay do chính các bạn quyết định, dựa trên những gì cống hiến và học hỏi được trong quá trình vận động không ngừng của thị trường.

Trong bối cảnh lĩnh vực logistics Việt Nam phát triển ngày càng sôi động, hấp dẫn, nhu cầu nhân lực chất lượng gia tăng, Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh những hoạt động kết nối, hợp tác giữa những đơn vị đào tạo và các doanh nghiệp, góp phần phát triển nhân lực ngành logistics đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Theo định hướng, trong thời gian tới, Hiệp hội tiếp tục tập trung vào việc xây dựng chuẩn chương trình đào tạo ngành logistics; hỗ trợ các cơ sở đào tạo trong việc xây dựng và phát triển chương trình đào tạo logistics; nâng cao chất lượng và số lượng đội ngũ giảng viên.

Đồng thời, đa dạng hóa các hình thức đào tạo, gắn đào tạo với thực hành, thực tập và thực nghiệp tại doanh nghiệp; thu hút và đào tạo nguồn nhân lực logistics chuyên nghiệp, chất lượng. Qua đó góp phần thực hiện mục tiêu đưa ngành logistics Việt Nam phát triển nhanh, vững chắc hơn nữa trong giai đoạn tới.