Doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn xanh cần bắt đầu từ ESG

Tài chính bền vững mở cơ hội cho ngành xây dựng

Tại phiên thảo luận chuyên đề "ESG - Tài chính xanh và xuất khẩu trong ngành xây dựng" ngày 16/7 tại Hà Nội, ông Giandomenico Zappia - Chủ tịch Tiểu ban Tài chính bền vững của EuroCham Việt Nam cho biết, Sau ba thập kỷ tăng trưởng mạnh, ngành xây dựng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa phát triển theo hướng bền vững hơn. Trong đó, tài chính bền vững sẽ trở thành yếu tố quyết định.

Tài chính bền vững không chỉ là phát hành trái phiếu xanh hay đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, mà còn là sự thay đổi trong cách ngân hàng và nhà đầu tư đánh giá rủi ro. Giá trị của dự án trong tương lai sẽ không chỉ được đánh giá dựa trên đất đai hay tài sản thế chấp mà còn phụ thuộc vào hiệu quả sử dụng năng lượng, lượng phát thải carbon, khả năng tái sử dụng vật liệu và các chứng nhận công trình xanh.

Theo ông Zappia, Việt Nam đang đứng trước hai lựa chọn: tiếp tục để dòng vốn chảy vào bất động sản đầu cơ và các công trình phát thải cao, hoặc ưu tiên công trình xanh, nhà ở xã hội, vật liệu phát thải thấp và đô thị thích ứng biến đổi khí hậu. Muốn vậy, thị trường xây dựng cần được đánh giá bằng nhiều tiêu chí hơn như khả năng chi trả nhà ở, phát thải carbon, tỷ lệ công trình xanh, hiệu quả sử dụng năng lượng và chất lượng tín dụng, thay vì chỉ nhìn vào giá đất hay diện tích bán ra.

"Tài chính bền vững có thể giúp ngành xây dựng chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang tạo giá trị, đồng thời giảm rủi ro dài hạn", ông nhấn mạnh.

Quá trình này cần sự phối hợp của cơ quan quản lý, hiệp hội ngành nghề, ngân hàng, chủ đầu tư và doanh nghiệp sản xuất vật liệu, trong đó các doanh nghiệp tiên phong sẽ đóng vai trò dẫn dắt thị trường.

Ông Vũ Hồng Phong - Chuyên gia công trình xanh của IFC cho biết, chứng nhận công trình xanh đang trở thành "tấm vé" giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh trong nước và quốc tế.

Doanh nghiệp có thể khai thác vốn ở ba nguồn gồm Việt Nam, ASEAN và quốc tế. Doanh nghiệp cần chủ động trao đổi với ngân hàng để xác định dự án có đáp ứng tiêu chí của các khung tài chính xanh hay không, từ đó tận dụng các khoản vay với điều kiện ưu đãi hơn.

Nhiều doanh nghiệp như Gamuda Land, BIM Land, Vinschool hay BPG đã huy động thành công hàng trăm triệu USD hoặc hàng nghìn tỷ đồng nhờ đáp ứng các tiêu chuẩn công trình xanh. Việc các tiêu chuẩn này được ASEAN cùng nhiều trung tâm tài chính như Singapore và Hồng Kông công nhận cũng mở ra thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

ESG trở thành điều kiện để doanh nghiệp cạnh tranh và xuất khẩu

Theo TS Nguyễn Thị Thu Hà - Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ Agribank, Phó Trưởng ban Chỉ đạo ESG Agribank, ESG không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu trong quản trị doanh nghiệp, tiếp cận tín dụng và mở rộng thị trường.

Đối với doanh nghiệp xây dựng, các rào cản xanh ngày càng rõ nét. Quy định chống mất rừng của EU ảnh hưởng đến ngành gỗ, trong khi Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) tác động trực tiếp tới xi măng và thép. Cùng với đó, các ngân hàng và chủ đầu tư quốc tế cũng yêu cầu doanh nghiệp thực hiện kiểm kê phát thải, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Theo bà Hà, khó khăn lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu cho chứng nhận xanh, xây dựng hệ thống dữ liệu, lập báo cáo theo chuẩn quốc tế và kiểm toán. Tuy nhiên, nếu không chuyển đổi, doanh nghiệp sẽ đối mặt nguy cơ mất thị trường và suy giảm năng lực cạnh tranh.

Để triển khai ESG hiệu quả, bà khuyến nghị doanh nghiệp cần bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng, xác định khoảng cách so với các tiêu chuẩn quốc tế. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp xây dựng chiến lược với mục tiêu và lộ trình cụ thể, đồng thời từng bước hoàn thiện hệ thống dữ liệu và công bố báo cáo phát triển bền vững.

"ESG đã trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp hội nhập, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và tiếp cận tài chính xanh. Trong quá trình này, dữ liệu là yếu tố cốt lõi", bà nhấn mạnh.

Chia sẻ từ thực tiễn doanh nghiệp, bà Võ Thị Liên Hương - Tổng Giám đốc Secoin cho biết doanh nghiệp đã xuất khẩu nhiều năm trước khi ESG trở thành xu hướng phổ biến. Tuy nhiên, khi các tiêu chuẩn phát triển bền vững liên tục được bổ sung, Secoin buộc phải chuyển đổi toàn diện từ sản phẩm, nhà máy đến chiến lược kinh doanh.

Theo bà Hương, động lực chuyển đổi không xuất phát từ các mục tiêu vĩ mô mà từ chính nhu cầu tồn tại của doanh nghiệp. Secoin tập trung vào ba mục tiêu gồm kiểm soát chi phí sản xuất, duy trì thị trường xuất khẩu và phát triển nguồn nhân lực bền vững.

"Khi xác định rõ ba động lực này, việc triển khai ESG không còn là hoạt động mang tính hình thức hay truyền thông mà trở thành yếu tố gắn trực tiếp với hiệu quả kinh doanh, lợi nhuận và sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp", bà Hương khẳng định.