ESG mở lối nâng cao giá trị cà phê Lâm Đồng

Tại tọa đàm “Giải pháp phát triển kinh tế HTX bền vững trong lĩnh vực cà phê, cá nước lạnh khu vực Đà Lạt và vùng phụ cận” do Hội Doanh nghiệp Lạc Dương (tỉnh Lâm Đồng) tổ chức, ông Phạm Thành Nam - Quản lý Dự án “Nâng cao giá trị và phát triển bền vững ngành cà phê Việt Nam” (SCE) của Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), đã đưa ra những con số đáng suy nghĩ.

Ông Phạm Thành Nam - Quản lý Dự án “Nâng cao giá trị và phát triển bền vững ngành cà phê Việt Nam” của Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), chia sẻ tại tọa đàm.

Một ly cà phê đặc sản tại châu Âu có thể có giá khoảng 100.000 đồng. Thế nhưng, theo các nghiên cứu quốc tế, phần giá trị người trồng cà phê có thể giữ lại chỉ khoảng 1%. Phần lớn giá trị còn lại nằm ở các công đoạn chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, phân phối và bán lẻ.

Bài toán đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân giữ lại được nhiều giá trị hơn, thay vì chỉ bán nguyên liệu thô với giá rẻ.

Lời giải cho bài toán này đã được minh chứng qua câu chuyện thực hành ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) bền vững của Tập đoàn Phúc Sinh. Bằng việc xây dựng hệ thống bài bản, Công ty cổ phần Phúc Sinh đã thu hút hơn 6.300 nông hộ tham gia, phát triển hơn 8.000 ha cà phê đạt chứng nhận quốc tế Rainforest Alliance và đáp ứng đầy đủ yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Nhờ cách làm này, thu nhập của nông dân trong chuỗi đã tăng trung bình tới 36% so với cách làm cũ. Về phần doanh nghiệp, Phúc Sinh được định giá lên tới 320 triệu USD, lần đầu tiên nhận vốn từ quỹ đầu tư nước ngoài và huy động thành công hơn 1.000 tỷ đồng từ các nguồn tài trợ quốc tế.

"Trường hợp của Phúc Sinh cho thấy, ESG không hề là một khoản chi phí tốn kém, mà thực chất là một khoản đầu tư sinh lời lớn", ông Nam nhận định.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, thực hành ESG không còn là sự lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại, nhất là trước các quy định khắt khe của Liên minh châu Âu (EU). Thị trường châu Âu đang siết chặt bằng hàng loạt quy định như: Quy định về sản phẩm không gây mất rừng (EUDR), Chỉ thị về báo cáo phát triển bền vững của doanh nghiệp (CSRD) và Chỉ thị về thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững của doanh nghiệp (CSDDD).

Ông Nguyễn Phục Quốc - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Lạc Dương (bìa phải) giới thiệu sản phẩm cà phê của địa phương với lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Lâm Đồng.

Do đó, việc xây dựng hồ sơ minh bạch nguồn gốc và tuân thủ ESG chính là "chìa khóa" giúp doanh nghiệp duy trì các đơn hàng, đặc biệt là những đơn hàng từ thị trường châu Âu, bán được giá cao hơn, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn tín dụng xanh và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Ngoài Phúc Sinh, nhiều doanh nghiệp cà phê Việt Nam đã nhạy bén nắm bắt được xu hướng này.

“Simexco Đắk Lắk vừa được vinh danh Top 10 doanh nghiệp ESG Việt Nam Xanh. Công ty TNHH Vĩnh Hiệp ở Gia Lai là doanh nghiệp Việt đầu tiên đạt chứng nhận cà phê hữu cơ USDA của Mỹ, EU và Rainforest Alliance. ESG không còn là xu hướng của tương lai – nó đang là cuộc đua của hôm nay”, ông Nam nhận định.

Nhằm giúp các nông hộ và doanh nghiệp nhỏ tại Lâm Đồng không bị tụt lại trong cuộc đua này, Dự án "Nâng cao giá trị và phát triển bền vững ngành cà phê Việt Nam" (gọi tắt là SCE) đã chính thức được phê duyệt.

Dự án có tổng vốn hơn 9,19 tỷ đồng (300.000 euro), từ nguồn viện trợ không hoàn lại của Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), thời gian thực hiện kéo dài từ quý II/2026 đến quý I/2029. Dự án SCE hướng tới hỗ trợ trực tiếp 900 nông hộ; đào tạo, nâng cao năng lực cho 18 chủ thể kinh tế - xã hội. Sáu doanh nghiệp, hợp tác xã cũng được hỗ trợ chuyên sâu. Ngoài ra, dự án SCE sử dụngbảng ESG Scorecard để đánh giá hiện trạng, xác định điểm mạnh, yếu và lập kế hoạch hành động.

Dự án SCE sử dụng ESG Scorecard để đánh giá hiện trạng, xác định điểm mạnh, điểm yếu và xây dựng kế hoạch hành động để nâng cao giá trị cà phê Lâm Đồng.

“Hội Doanh nghiệp kết nối thị trường – HTX tổ chức sản xuất – SNV đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật, tiêu chuẩn và mô hình”, ông Nam nói.

Bằng 6 nhóm hoạt động hỗ trợ kỹ thuật trọng tâm – từ tập huấn ESG, truy xuất nguồn gốc, đánh giá ESG đến kết nối người mua, tiếp cận tài chính xanh và xây dựng câu chuyện thương hiệu cùng truyền thông cho sản phẩm – SNV kỳ vọng sẽ đồng hành cùng ngành cà phê Lâm Đồng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và đem lại giá trị tương xứng cho người nông dân trực tiếp làm ra hạt cà phê.