Hoãn áp dụng Nghị định 46: Quyết sách cần thiết và cầu thị

Bước lùi rất cần thiết

Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm (Nghị quyết 46) và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026 của Chính phủ quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm (Nghị quyết 66) được ban hành với mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, đồng thời bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh thực phẩm một cách bền vững.

Tại hội thảo "Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm" diễn ra ngày 6/2 tại Hà Nội, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI - nhấn mạnh, an toàn thực phẩm là một trong những vấn đề thiết yếu và có tính chiến lược hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng. Chính sách pháp luật về an toàn thực phẩm không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng của nền kinh tế.

Vừa qua, việc Chính phủ ban hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66 thể hiện nỗ lực lớn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, hướng tới việc siết chặt các lỗ hổng, tăng cường trách nhiệm trong sản xuất và phân phối thực phẩm.

Tuy nhiên, như nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã phản ánh, quá trình triển khai các quy định mới trong hơn một tuần vừa qua đã xuất hiện những khó khăn nhất định.

Báo chí đã phản ánh những bất cập từ thời gian chuyển tiếp ngắn, quy trình kiểm tra phức tạp hơn, cho đến việc thiếu các hướng dẫn cụ thể trong thực thi. Đặc biệt là nhiều doanh nghiệp chưa kịp hiểu rõ sự thay đổi giữa Nghị định 46, Nghị quyết 66 của Chính phủ so với Nghị định 15/2018.

Rất nhiều doanh nghiệp chưa đánh giá hết được các thủ tục, chi phí bổ sung, các yêu cầu kỹ thuật mới sẽ tác động như thế nào tới hoạt động sản xuất, nhập khẩu, lưu thông hàng hóa.

Đến ngày 5/2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định 46 (Nghị quyết 09) đến hết ngày 15/4/2026 để hoàn thiện văn bản hướng dẫn và tạo thêm thời gian cho doanh nghiệp thích ứng.

Theo ông Tuấn, Nghị quyết 09 là một bước lùi rất cần thiết để chúng ta xem lại liệu có những vấn đề gì chưa phù hợp, có thể sẽ gây tắc nghẽn trên thực tế như thời gian vừa qua. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng đóng góp vào quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm sẽ được Chính phủ trình lên Quốc hội trong thời gian tới.

"VCCI đánh giá rất cao quyết định nhanh chóng và kịp thời của Chính phủ khi ban hành Nghị quyết 09 để tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/4/2026. Việc ban hành Nghị quyết 09 thể hiện rõ tinh thần cầu thị, lắng nghe và đồng hành với doanh nghiệp. Quyết sách này giúp tháo gỡ những ách tắc lớn đang xảy ra tại các cửa khẩu, cảng biển, góp phần bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn trong thời điểm cận Tết", Phó Tổng thư ký VCCI nhấn mạnh.

Bốn định hướng lớn

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, thời gian từ nay đến giữa tháng 4 là rất quý báu và cần được tận dụng tối đa để hiểu rõ, rà soát, điều chỉnh, chuẩn bị cho việc thực thi chính sách một cách hiệu quả, bền vững và thực chất sau đó.

Theo quan điểm của VCCI, lĩnh vực pháp luật về an toàn thực phẩm cần phải đi theo 4 định hướng lớn.

Thứ nhất, phải quản lý theo rủi ro và hậu kiểm, không dàn trải. Bởi vì chính sách cần tập trung vào những mắt xích có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra tràn lan. Các thủ tục mới chỉ nên được ban hành nếu chứng minh được hiệu quả rõ ràng trong bảo vệ an toàn thực phẩm, đồng thời không gây đứt gãy chuỗi cung ứng hay tăng chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp.

"Tôi tin rằng, thách thức nhất trong quản lý an toàn thực phẩm như nhiều ngành khác là phải tìm được điểm tối ưu, một mặt là bảo vệ được sức khỏe cho người dân, nhưng mặt khác cũng phải tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh", ông Tuấn nêu.

Thứ hai, cần quản lý hệ thống thay vì chỉ quản lý sản phẩm. Bởi vì cần chuyển mô hình mà quản lý đăng ký, kiểm nghiệm từng sản phẩm sang quản lý toàn diện theo chuỗi giá trị thực phẩm. Việc này đòi hỏi phải tăng cường áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và các quy trình truy xuất nguồn gốc, kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp.

Thứ ba, tăng cường năng lực thực thi tại địa phương. Các địa phương cần phải đủ nhân lực, chuyên môn, ngân sách và thời gian để triển khai chính sách một cách hiệu quả, đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi làm và hiểu một kiểu gây khó khăn cho doanh nghiệp.

"Hiện nay xu hướng rất tích cực là phân quyền cho địa phương nhiều. Nhưng nếu phân quyền mà không chuẩn bị đủ nhân lực, điều kiện cho các địa phương thì điều này chắc sẽ gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh", Phó Tổng thư ký VCCI nhìn nhận.

Thứ tư, thúc đẩy chuyển đổi số và liên thông dữ liệu. Cần phải đẩy mạnh số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất giữa các cơ quan quản lý để tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu thủ tục chồng chéo, nâng cao hiệu quả kiểm tra và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Với vai trò là tổ chức đại diện quốc gia cho cộng đồng doanh nghiệp, ông Tuấn cho biết, VCCI sẽ luôn kiên định mục tiêu đồng hành với Chính phủ trong việc xây dựng một môi trường pháp lý hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thân thiện với doanh nghiệp. VCCI tin rằng, việc tiếp thu ý kiến từ thực tiễn và có lộ trình triển khai phù hợp sẽ là chìa khóa để đạt cả hai mục tiêu: bảo đảm sức khỏe cộng đồng và tạo thuận lợi cho sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.