Không có chuỗi cung ứng tốt, doanh nghiệp hoạt động như thiếu 'xương sống'

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng toàn cầu, việc xây dựng cộng đồng nhà cung ứng có năng lực, uy tín và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy vậy, tỷ lệ doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn rất khiêm tốn.

"Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính đến năm 2024, Việt Nam mới chỉ có khoảng 5.000 doanh nghiệp tham gia thực sự vào mạng lưới này, chiếm vỏn vẹn 0,5% trên tổng số 1 triệu doanh nghiệp cả nước", ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết khi phân tích về vị thế của doanh nghiệp nội địa tại diễn đàn “Nhà cung ứng Việt Nam - Hành trình vươn tới sự xuất sắc” diễn ra ngày 29/1 tại Hà Nội.

Theo ông Nghĩa, vị thế của mỗi doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng không chỉ được quyết định bởi chi phí, giá thành mà còn bởi năng lực tuân thủ thực chất và khả năng đồng hành lâu dài với các đối tác.

"Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong việc đầu tư cho công nghệ, quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế. Chuỗi cung ứng toàn cầu ngày nay không còn là những mối quan hệ mua bán đơn thuần mà đã trở thành những hệ sinh thái phức hợp. Ở đó, công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và trách nhiệm xã hội đan xen chặt chẽ, buộc doanh nghiệp phải thích ứng linh hoạt nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi”, ông Nghĩa nhấn mạnh.

Từ góc độ của một "ông lớn" đầu chuỗi, ông Phạm Hoàng Long - Trưởng khối Mua hàng Công ty Honda Việt Nam khẳng định vai trò sống còn của hệ thống các nhà cung cấp. Với mạng lưới gồm 150 nhà cung cấp phụ tùng, 350 nhà cung cấp phụ trợ và 50 đơn vị vận tải, Honda coi đây là xương sống cho mọi hoạt động sản xuất.

“Nếu không có một chuỗi cung ứng tốt thì doanh nghiệp không thể nào hoạt động tốt được. Thông điệp chúng tôi muốn gửi đến các nhà cung cấp là phải duy trì ổn định chất lượng sản phẩm từ giai đoạn thử nghiệm cho tới sản xuất hàng loạt, bảo đảm năng lực đáp ứng sự biến động liên tục của thị trường và đặc biệt cần có tầm nhìn phát triển dài hạn, bền vững”, ông Long nêu.

Đối diện với những tiêu chí khắt khe đó, các doanh nghiệp Việt đã và đang nỗ lực tự hoàn thiện để không bị loại khỏi cuộc chơi. Ông Bạch Thăng Long - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty May 10 - CTCP, một đơn vị trực tiếp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế cho biết, trung bình mỗi năm doanh nghiệp phải tiếp xúc và trải qua từ 120 đến 130 cuộc đánh giá từ các khách hàng và nhãn hàng quốc tế.

Trong khi đó, yêu cầu của khách hàng luôn được nâng cấp sau mỗi đợt kiểm định, đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng tự hoàn thiện để bám đuổi các mục tiêu cao hơn.

Đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn để duy trì quan hệ hợp tác lâu dài với các đối tác lớn, ông Bạch Thăng Long chia sẻ bí quyết nằm ở hai từ: “Chân thành và Thiện chí”.

“Trong mọi giao dịch, quan trọng nhất là cả hai bên đều phải cảm nhận được sự chân thành và thiện chí của đối phương. Để đi lâu dài với nhau, ngoài nỗ lực tự hoàn thiện, doanh nghiệp và đối tác cần có sự tương đồng về định hướng và tầm nhìn.

Sự chuyển dịch tư duy từ bên cung cấp dịch vụ đơn thuần sang đối tác chiến lược có cùng tầm nhìn chính là con đường ngắn nhất để doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước trong nhiệm kỳ mới”, ông Long nói.

Trong khi đó, bà Trần Thị Thu Trang- Chủ tịch CTCP Công nghệ thế hệ mới Hanel PT cho biết, khi thị trường biến động, các nhà mua toàn cầu sẽ tìm kiếm đối tác mới. Các chính sách hỗ trợ của Chính phủ là đòn bẩy quan trọng, nhưng cần được triển khai nhanh chóng để tháo gỡ "nút thắt cổ chai".

Về phía doanh nghiệp, giải pháp cốt lõi là liên tục đổi mới về công nghệ để sản xuất hiệu quả hơn, chất lượng hơn với giá thành rẻ hơn. Thay vì chỉ bán sản phẩm, doanh nghiệp phải bán trí tuệ và văn hóa của mình thông qua việc cung cấp các giải pháp tối ưu, "luôn đi trước sự mong đợi của khách hàng".

Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, trong bối cảnh địa chính trị phức tạp và xu hướng robot hóa sản xuất, tiêu chuẩn xanh ngày càng nghiêm ngặt, đồng thời xu hướng dịch vụ hóa trong công nghiệp ngày càng rõ nét, cơ hội chỉ dành cho những doanh nghiệp nào sẵn sàng thay đổi và tự nâng cấp mình.

“Chúng ta không chỉ bán một sản phẩm vật lý, mà cần tích hợp thiết kế, giải pháp kỹ thuật, dịch vụ và vận hành cho khách hàng. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ vị thế gia công sang đối tác chiến lược không thể thay thế”, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Dù cho rằng năm 2026 doanh nghiệp còn đối diện nhiều thách thức nhưng Chủ tịch VCCI tin tưởng, với nội lực sẵn có và khát vọng vươn lên, các nhà cung ứng Việt Nam sẽ tiếp tục viết lên những chương mới tự hào cho nền kinh tế nước nhà.