Phát triển kinh tế dữ liệu, nâng sức cạnh tranh cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt

Việt Nam vừa tăng 5 bậc trên bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để duy trì đà phát triển và phản ánh đúng thực trạng của hệ sinh thái, cần chuyển từ tư duy quản lý dữ liệu sang tư duy "kinh tế dữ liệu", trong đó dữ liệu được xem như một nguồn lực phát triển kinh tế.

Theo ông Chu Quang Thái - đại diện Trung tâm Phát triển Khoa học và Doanh nghiệp, dữ liệu khởi nghiệp không nên chỉ được thu thập và lưu trữ phục vụ báo cáo, mà cần được xem là một loại tài sản có thể tạo ra giá trị. Dữ liệu cần trải qua quá trình thu thập, lưu trữ, phân tích, khai thác và tái đầu tư để hình thành một vòng tuần hoàn dữ liệu khép kín.

Từ cách tiếp cận này, mô hình "Ngân hàng dữ liệu" (Data Bank) được đề xuất như một nền tảng trung tâm, nơi dữ liệu được chuẩn hóa, phân tích và chuyển hóa thành thông tin phục vụ doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Nguồn thu từ hoạt động thương mại hóa dữ liệu có thể được tái đầu tư để cập nhật, làm sạch và mở rộng cơ sở dữ liệu, giúp hệ thống luôn được bổ sung thông tin mới thay vì trở thành một "kho lưu trữ" tĩnh. Việc áp dụng tư duy kinh tế dữ liệu không chỉ lấp đầy khoảng trống thông tin mà còn mở ra không gian phát triển mới cho các mô hình kinh doanh dựa trên tri thức và công nghệ tại Việt Nam.

Để mô hình này phát huy hiệu quả, chất lượng dữ liệu được xem là yếu tố quyết định.

Ông Hoàng Ngọc Nhân - Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ cho rằng dữ liệu phải đáp ứng bốn tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống", đồng thời được cập nhật thường xuyên và có cơ chế chia sẻ, khai thác hiệu quả.

Theo ông, hệ sinh thái khởi nghiệp hiện vẫn thiếu nhiều dữ liệu quan trọng như quy mô dòng vốn đầu tư, giá trị các thương vụ hay tình hình hoạt động của startup. Việc thiếu dữ liệu khiến quá trình đánh giá hiệu quả chính sách cũng như xác định nhu cầu hỗ trợ doanh nghiệp gặp nhiều hạn chế.

Để khắc phục tình trạng này, bộ chỉ số đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương PEEI gồm 8 trụ cột đã được giới thiệu nhằm giúp các địa phương đánh giá toàn diện hệ sinh thái khởi nghiệp, từ đó nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và điều chỉnh chính sách phù hợp.

Trong quá trình xử lý khối lượng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) được kỳ vọng hỗ trợ phân loại, tổng hợp và phân tích thông tin. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, còn con người vẫn phải chịu trách nhiệm kiểm chứng dữ liệu và đưa ra quyết định cuối cùng.

Bên cạnh hạ tầng dữ liệu, nhiều ý kiến đề xuất xây dựng mạng lưới Tech Station tại các địa phương như một "hạ tầng mềm" hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Tech Station sẽ kết nối viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp, hợp tác xã và các nhóm khởi nghiệp, góp phần đưa công nghệ và các giải pháp đổi mới sáng tạo vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Các chuyên gia nhận định, việc kết hợp cơ sở dữ liệu dùng chung với mạng lưới Tech Station có thể tạo nền tảng cho hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển theo chiều sâu. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, chia sẻ và khai thác hiệu quả, đồng thời có cơ chế phân định rõ trách nhiệm giữa các bên tham gia, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sẽ có thêm công cụ để nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế số.