Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị đánh giá sâu hơn tác động của việc ban hành Nghị định 46

Tại cuộc họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 1/2026 ngày 3/2, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, sau khi báo cáo công tác dân nguyện tháng 12/2025 kiến nghị khắc phục bất cập trong quản lý an toàn thực phẩm, cùng với vụ việc liên quan đến sản phẩm đồ hộp Hạ Long, Chính phủ và các bộ, ngành đã nhanh chóng vào cuộc.

Thời gian qua, nhiều cơ sở, địa điểm sản xuất thực phẩm vi phạm an toàn thực phẩm đã bị phát hiện, trong đó có những sản phẩm chứa hóa chất ngoài danh mục quy định được người dân sử dụng hằng ngày như giá đỗ, ốc bươu…, làm xói mòn niềm tin của xã hội đối với hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.

Trước thực tiễn đó, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành việc Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và việc dự kiến trình Quốc hội dự án Luật An toàn vệ sinh thực phẩm (sửa đổi) trong năm 2026.

Tuy nhiên, từ thực tế triển khai, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường lưu ý, hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu nông sản, thực phẩm chế biến có thời hạn bảo quản ngắn mang tính đặc thù, trong khi Nghị định số 46 chưa có quy định chuyển tiếp phù hợp về kiểm định chất lượng.

Từ thực tiễn này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, không chỉ riêng Nghị định số 46 mà với nhiều luật, nghị định khác vừa được ban hành, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường giám sát việc xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành ngay từ giai đoạn chuẩn bị, bảo đảm đúng tinh thần của luật, đúng thẩm quyền, không hướng dẫn tràn lan và đặc biệt phải đánh giá đầy đủ tác động, có quy định chuyển tiếp đối với những lĩnh vực biến động nhanh, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân, doanh nghiệp.

“Theo tinh thần đổi mới tư duy lập pháp, các luật tập trung quy định những vấn đề cốt lõi, mang tính khung, còn các nội dung chi tiết do Chính phủ và các cơ quan thực thi tổ chức triển khai. Vì vậy, trách nhiệm giám sát của các cơ quan của Quốc hội càng trở nên quan trọng”, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải nói.

Nhấn mạnh yêu cầu trên, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẳng định, Ủy ban đã giao bộ phận chuyên môn rà soát, soạn thảo văn bản và sẽ có ý kiến gửi cơ quan chủ trì soạn thảo Nghị định số 46/2026/NĐ-CP nhằm kịp thời điều chỉnh, bảo đảm phù hợp quy định pháp luật và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cho biết, UBTVQH đề nghị Chính phủ đánh giá sâu hơn tác động của việc ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, theo dõi, rút kinh nghiệm trong việc ban hành nghị định, thông tư thi hành luật, chú trọng các quy định về áp dụng pháp luật, điều khoản chuyển tiếp và thời điểm có hiệu lực.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu các cơ quan liên quan đẩy nhanh việc trả lời kiến nghị cử tri, hoàn thiện công tác phân loại, giải quyết khiếu nại, tố cáo; tăng cường kiểm tra, giám sát việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật ngay từ giai đoạn chuẩn bị.

Liên quan đến triển khai Nghị định 46, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) vừa có văn bản hỏa tốc gửi các chi cục hải quan khu vực, Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan về việc thông quan thực phẩm nhập khẩu.

Theo công văn, Cục Hải quan yêu cầu Chi cục trưởng Chi cục hải quan khu vực bố trí lãnh đạo, công chức trong đơn vị trực 24/7 để bảo đảm giải quyết thông quan nhanh đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong đợt cao điểm sát Tết Nguyên đán, ưu tiên giải quyết thông quan ngay đối với hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu đã bảo đảm hồ sơ theo quy định và hướng dẫn có liên quan của các bộ chuyên ngành.

Báo cáo ngay cho Cục Hải quan (qua Ban Giám sát Quản lý) những khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết thủ tục hải quan đối với mặt hàng thực phẩm nhập khẩu.

Riêng đối với số liệu thực phẩm còn tồn đọng tại cảng chưa làm thủ tục, chưa thông quan, báo cáo về Cục Hải quan (Ban Giám sát Quản lý) vào 8h sáng và 13h30 hằng ngày. Số liệu báo cáo theo 3 nhóm hàng hóa quy định tại Phụ lục II, III, IV ban hành kèm theo Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ, gồm: hàng hóa đã đăng ký tờ khai nhưng chưa thông quan và hàng hóa đến cảng/cửa khẩu nhưng doanh nghiệp chưa đăng ký tờ khai.

Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan bố trí cán bộ trực đảm bảo hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan hoạt động thông suốt trong đợt cao điểm này.