Công nghệ tự động hóa đứng trước ‘vận hội lớn’

Công nghệ tự động hóa ngày nay đã vượt xa những cỗ máy hoạt động rập khuôn. Theo TS Nguyễn Quân, tự động hóa giờ đây không còn là một công nghệ đơn giản mà là sự tích hợp của hàng loạt công nghệ tiên tiến nhất của kỷ nguyên số, trải dài từ công nghệ vật liệu, bán dẫn, cơ khí chính xác đến công nghệ thông tin và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI).

Chính nhờ sự hội tụ này, tự động hóa giờ đây hiện diện ở mọi lĩnh vực. Các nhà máy sản xuất, dịch vụ công và hoạt động quản lý hành chính đều ứng dụng công nghệ điều khiển, tự động hóa, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật (IoT).

Tầm quan trọng của lĩnh vực này càng được khẳng định khi robot và tự động hóa chính thức được xác định là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia cần ưu tiên phát triển theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phát biểu tại lễ khai mạc VCCA 2026, ông Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho biết, trong kỷ nguyên số, "tài nguyên có thể tạo ra lợi thế, nhưng tri thức mới tạo nên sức mạnh; công nghệ có thể tạo ra tăng trưởng, nhưng đổi mới sáng tạo mới tạo nên năng lực cạnh tranh bền vững". Việc làm chủ các công nghệ nền tảng mang tính lan tỏa như AI, Robot, Big Data, Điện toán đám mây và Công nghệ bán dẫn sẽ đóng vai trò then chốt thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng nền kinh tế tuần hoàn.

Nhận định về vai trò của tự động hóa, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo GS.TS Lê Quân cho rằng, công nghệ thông minh không chỉ là công cụ nâng cao năng suất, mà còn là nền tảng để hình thành các mô hình kinh doanh mới, các ngành nghề mới và năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế. Tuy nhiên, theo GS.TS Lê Quân, để các công nghệ thông minh đi vào cuộc sống, cần thay đổi mạnh mẽ tư duy.

“Chúng ta cần chuyển từ tư duy ứng dụng công nghệ sang tư duy làm chủ công nghệ, đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp dẫn dắt nhu cầu thị trường, viện nghiên cứu và trường đại học tạo ra tri thức và các tổ chức tài chính đồng hành, đưa công nghệ vào cuộc sống”, Thứ trưởng Lê Quân nhận định.

 

Sự liên kết chặt chẽ "ba nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) là chìa khóa để rút ngắn khoảng cách giữa các viện nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Trường đại học và viện nghiên cứu là nơi tạo ra tri thức; doanh nghiệp là nơi thương mại hóa tri thức, biến thành giá trị kinh tế,;còn Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường qua các cơ chế và chính sách.

Tự động hóa đang đứng trước vận hội phát triển rực rỡ. Nắm bắt được cơ hội này, phát huy sức mạnh của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ sẽ là đòn bẩy quan trọng để Việt Nam thực hiện thành công mục tiêu trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và vươn lên thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.