Doanh nghiệp cần tỉnh táo khi ứng dụng AI để tránh rơi vào bẫy FOMO

AI mở ra cơ hội lớn nhưng cũng kéo theo áp lực chuyển đổi

Tại Diễn đàn Data&AI mùa hè 2026 diễn ra ngày 8/5, bà Trần Kim Sa - Giám đốc Tư vấn giải pháp, phụ trách khối doanh nghiệp nhỏ và vừa của Microsoft Việt Nam cho biết, 86% doanh nghiệp nhận thấy AI là yếu tố then chốt giúp duy trì và tăng trưởng.

Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp đã gặp phải thất bại khi ứng dụng AI trong tổ chức của mình. Khi mức độ trưởng thành của doanh nghiệp chưa đủ, việc triển khai AI một cách thụ động dễ biến dự án thành màn “trình diễn công nghệ” thay vì tạo ra giá trị thực tế. Để tránh hội chứng FOMO và nâng cao hiệu quả đầu tư AI, theo các chuyên gia doanh nghiệp cần tập trung vào các chiến lược cốt lõi.

Trước tiên, việc ứng dụng AI nên bắt đầu từ những bài toán kinh doanh nhỏ và cụ thể. Lý do lớn nhất khiến các dự án AI thất bại không phải do thiếu công nghệ hiện đại, mà là do không gắn với một bài toán kinh doanh rõ ràng. Nhiều doanh nghiệp kỳ vọng AI như một “chiếc đũa thần” có thể giải quyết mọi vấn đề cùng lúc, dẫn đến việc ôm đồm và làm những dự án quá lớn.

Thay vì vậy, theo bà Sa, chiến lược đúng đắn là “start small, scale big” (bắt đầu nhỏ, mở rộng lớn). Doanh nghiệp nên chọn một bài toán nhỏ gọn, thiết thực, mang lại hiệu quả ngay lập tức để chứng minh giá trị của AI. Việc triển khai ở quy mô nhỏ từ đầu không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn giúp tổ chức dễ dàng kiểm soát bảo mật, đánh giá hiệu quả và từng bước nhân rộng (scale) ra toàn hệ thống. Một trong những bài toán dễ tiếp cận nhất là dùng AI để nâng cao trải nghiệm và năng suất của nhân viên nội bộ trước khi áp dụng cho khách hàng.

Dữ liệu và con người là yếu tố quyết định thành công

Tiếp theo là thay đổi tư duy quản trị dữ liệu, trong đó coi dữ liệu là sản phẩm, AI là khách hàng. AI giống như một nhân viên cần mẫn nhưng thụ động; nếu bạn cung cấp cho nó dữ liệu sạch và chất lượng, nó sẽ làm việc xuất sắc. Ngược lại, nếu đưa dữ liệu rác, nó sẽ đưa ra các kết quả thiếu chính xác và thậm chí tự tạo ra những thông tin sai lệch.

Dù vậy, doanh nghiệp không cần phải cố gắng làm sạch toàn bộ dữ liệu của cả công ty cùng một lúc, điều này vô cùng tốn kém và mất thời gian. Thay vào đó, hãy xem bài toán kinh doanh của mình là gì và chỉ tập trung làm sạch, cấu trúc lại những dữ liệu phục vụ trực tiếp cho mục đích ra quyết định đó.

Cuối cùng, để ứng dụng AI hiệu quả, doanh nghiệp cần chú trọng tới yếu tố quy trình và con người.

Ông Nguyễn Đình Tuấn - Trưởng phòng Kỹ thuật nghiệp vụ, Viettel IDC cho rằng, dù có mua được mô hình AI hàng đầu thế giới, nhưng nếu quy trình vận hành và quy trình phát triển sản phẩm của doanh nghiệp không thay đổi thì dự án AI vẫn thất bại. Yếu tố quyết định cuối cùng không nằm ở công nghệ, mà nằm ở quy trình và con người.

Bên cạnh đó, AI không phải là hệ thống thiết lập một lần rồi bỏ đó. Nó đòi hỏi phải có người theo dõi, đánh giá và liên tục cung cấp phản hồi để mô hình ngày càng thông minh và chính xác hơn. Nếu nhân viên không biết cách sử dụng hoặc không chịu phản hồi khi AI làm sai, doanh nghiệp sẽ chịu hậu quả nặng nề. Trong mọi ứng dụng AI, bắt buộc phải có yếu tố “Human in the loop” (Con người trong vòng lặp). Con người - chứ không phải AI - mới là chốt chặn cuối cùng, chịu trách nhiệm xác nhận và đưa ra các quyết định mang tính quan trọng.

Theo các chuyên gia, AI là công cụ có sức mạnh lớn nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai trong một tổ chức sở hữu chiến lược rõ ràng. Để tránh bị cuốn vào vòng xoáy FOMO, doanh nghiệp không nên chạy theo xu hướng mua sắm công nghệ một cách thiếu kiểm soát. Thay vào đó, cần bắt đầu từ việc xác định đúng vấn đề cốt lõi trong hoạt động kinh doanh, xây dựng nền tảng dữ liệu chất lượng và đào tạo đội ngũ nhân sự đủ năng lực làm chủ công nghệ AI.