Liên hợp quốc cảnh báo nguy cơ 'đại dịch số' trên toàn cầu

Một báo cáo mới do các cơ quan Liên hợp quốc công bố ngày 5-5 cho thấy nguy cơ xảy ra “đại dịch số” trong bối cảnh các mạng lưới thông tin toàn cầu ngày càng phụ thuộc lẫn nhau và dễ bị tổn thương trước các cú sốc lớn.

Báo cáo với tiêu đề “Khi các hệ thống số thất bại: Những rủi ro tiềm ẩn của thế giới số” đã xây dựng nhiều kịch bản rủi ro trên đất liền, trên biển và ngoài không gian, qua đó chỉ ra mức độ mong manh của các hệ thống kỹ thuật số hiện nay.

Theo đó, “đại dịch số” có thể xảy ra khi các sự cố công nghệ lan rộng, tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên quy mô lớn. Một trong những kịch bản được đề cập là bão Mặt Trời có thể làm tê liệt vệ tinh, gián đoạn hệ thống định vị và gây mất ổn định lưới điện, với thời gian phục hồi kéo dài hàng tháng.

Ngoài ra, các yếu tố thời tiết cực đoan cũng có thể gây quá tải cho trung tâm dữ liệu, dẫn tới gián đoạn dịch vụ viễn thông, y tế và tài chính. Trong khi đó, động đất hoặc thiên tai có thể làm đứt các tuyến cáp Internet quan trọng, khiến hoạt động kinh tế bị đình trệ, thậm chí khiến cả quốc gia mất kết nối trong nhiều tuần.

 

Báo cáo cũng nhấn mạnh một điểm yếu đáng chú ý là mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của xã hội vào công nghệ số, trong khi các phương án vận hành thay thế trong môi trường phi số lại còn hạn chế. Khi hệ thống gặp sự cố, nhiều dịch vụ thiết yếu có nguy cơ không thể duy trì hoạt động.

Bà Doreen Bogdan-Martin, Tổng Thư ký Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), cho rằng khả năng chống chịu cần được “tích hợp ngay từ cốt lõi” trong các công nghệ mà con người đang sử dụng. Quan điểm này nhấn mạnh yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong việc bảo vệ các nền tảng kết nối toàn cầu.

Cùng quan điểm, ông Kamal Kishore, người đứng đầu Văn phòng Liên hợp quốc về giảm thiểu rủi ro thiên tai (UNDRR), cảnh báo rằng khi sự phụ thuộc vào công nghệ ngày càng gia tăng, các gián đoạn do thiên tai có thể lan rộng vượt qua biên giới và gây ra những hệ lụy nghiêm trọng.

 

Trước những nguy cơ này, Liên hợp quốc kêu gọi các quốc gia tăng cường phối hợp nhằm bảo vệ các dịch vụ thiết yếu, đồng thời xây dựng hệ thống số có khả năng chống chịu cao hơn trước các rủi ro ngày càng phức tạp.

Cảnh báo trên cho thấy trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc đảm bảo an toàn và ổn định cho hạ tầng công nghệ không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự vận hành của nền kinh tế và xã hội toàn cầu.