Đấu giá quyền sử dụng khu vực biển để phát triển kinh tế biển bền vững Việt Nam

DNVN - Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) đề xuất cơ chế đấu giá quyền sử dụng khu vực biển nhằm thay thế cơ chế “xin - cho”, tăng minh bạch và tạo động lực thu hút đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế biển mới.

Phát triển Đà Nẵng – Thừa Thiên Huế thành trung tâm kinh tế biển châu Á – Thái Bình Dương / Liên kết, đột phá từ kinh tế biển

Thông tin được nêu tại Hội thảo quốc gia “Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững” diễn ra ngày 5/6. Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và UBND tỉnh Nghệ An tổ chức, trong khuôn khổ Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, Ngày Đại dương thế giới (8/6) và Tháng hành động vì môi trường năm 2026.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp. Ảnh: Cục Biển và hải đảo Việt Nam.

Còn nhiều “nút thắt” trong phát triển kinh tế biển

Tại hội thảo, đại diện tỉnh Quảng Ninh cho biết địa phương có lợi thế lớn về biển với bờ biển dài hơn 250 km, vùng ngư trường rộng trên 6.100 km² và hơn 2.770 hòn đảo tự nhiên. Tuy nhiên, việc chuyển hóa tiềm năng này thành giá trị kinh tế bền vững vẫn gặp nhiều rào cản thể chế.

Ông Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, nêu 4 nhóm “nút thắt” chính. Thứ nhất là độ mở kinh tế chưa tương xứng với lợi thế cảng biển, khi kim ngạch xuất nhập khẩu còn thấp do thiếu các dự án chế biến, chế tạo quy mô lớn hướng xuất khẩu. Thứ hai là hạ tầng logistics chưa phát triển đồng bộ, thiếu các trung tâm hậu cần nông - thủy sản quy mô vùng. Thứ ba là mâu thuẫn không gian phát triển giữa công nghiệp truyền thống (than, nhiệt điện) với bảo tồn di sản vịnh Hạ Long và du lịch. Thứ tư là tác động của biến đổi khí hậu, làm gia tăng nguy cơ ngập úng, xâm nhập mặn, ảnh hưởng sinh kế vùng ven biển.

Cùng quan điểm về thực trạng phát triển kinh tế biển Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp đánh giá, sau hơn 8 năm thực hiện Nghị quyết 36-NQ/TW, kinh tế biển Việt Nam đã có bước phát triển, song đóng góp vào nền kinh tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của quốc gia có hơn 3.260 km bờ biển và vùng biển rộng hơn 1 triệu km².

Theo ông, một trong những điểm nghẽn lớn là tình trạng chồng chéo pháp luật giữa Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo với các luật chuyên ngành như Luật Điện lực, Luật Hàng hải, gây khó khăn trong triển khai các dự án kinh tế biển như điện gió ngoài khơi hay nuôi trồng thủy sản xa bờ.

Đề xuất đấu giá quyền sử dụng khu vực biển

Trình bày định hướng sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, cho biết dự thảo lần này chuyển mạnh sang quản trị tổng hợp không gian biển, thay vì quản lý tài nguyên đơn lẻ.

Biển được xác định là không gian đa mục tiêu, vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa gắn với quốc phòng, an ninh và lợi ích chiến lược quốc gia.

Đáng chú ý, dự thảo nghiên cứu bổ sung cơ chế đấu giá quyền sử dụng khu vực biển và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển. Cơ chế này được kỳ vọng hạn chế tình trạng “xin - cho”, tăng minh bạch và tạo nền tảng pháp lý ổn định cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi được đề xuất cho các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo ngoài khơi, kinh tế carbon thấp và logistics biển.

Về bảo vệ môi trường biển, dự thảo chuyển hướng từ xử lý sự cố sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong quan trắc và quản trị biển.

TS Vũ Mạnh Hùng - Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho rằng, cần đồng bộ nhiều giải pháp để phát triển kinh tế biển bền vững.

Theo đó, trọng tâm là đổi mới tư duy quản trị theo hướng quản lý không gian biển tổng hợp; hoàn thiện thể chế để xử lý chồng chéo pháp luật; phát triển thị trường quyền sử dụng khu vực biển; và sớm sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy tài chính xanh, hợp tác công - tư, hình thành các doanh nghiệp kinh tế biển quy mô lớn; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu biển quốc gia và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý.

Các lĩnh vực được xác định ưu tiên gồm du lịch chất lượng cao, logistics, năng lượng tái tạo ngoài khơi, hydrogen và dược liệu biển. Cùng với đó là phát triển hạ tầng cảng biển, đô thị biển thông minh và các trung tâm kinh tế biển liên vùng.

Ông Hùng cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, sinh kế người dân ven biển, bảo đảm quốc phòng - an ninh và tăng cường hội nhập, tham gia quản trị biển toàn cầu.