Đam Rông 2: Khơi sức dân trên hành trình xây dựng nông thôn mới

Khi người dân thực sự vào cuộc

Với một xã miền núi còn nhiều khó khăn, xây dựng nông thôn mới ở Đam Rông 2 (tỉnh Lâm Đồng) không chỉ là hoàn thiện đường, điện, trường, trạm… hoặc rà soát các tiêu chí qua từng năm. Đó trước hết là việc nâng chất cuộc sống, thay đổi nhận thức, khơi dậy nội lực trong từng thôn, từng hộ gia đình. Khi người dân hiểu rõ mục tiêu, quyền lợi và trách nhiệm của mình, chương trình không còn là việc riêng của chính quyền mà trở thành việc chung của cộng đồng.

Trung tâm xã Đam Rông 2 nhìn từ trên cao.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, Đam Rông 2 được xác định là xã nhóm 3, phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu lớn hơn về hạ tầng, thu nhập, môi trường, tổ chức sản xuất, văn hóa, chuyển đổi số, an sinh xã hội và mức độ tham gia của người dân. Trong điều kiện địa bàn rộng, đông đồng bào dân tộc thiểu số, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở vốn, mà ở cách địa phương tạo được niềm tin và sự tự giác tham gia từ cơ sở.

Điều đó thể hiện rõ trong những việc làm tưởng chừng giản dị ở từng thôn: giữ vệ sinh đường làng, ngõ xóm; phát quang bụi rậm; khơi thông cống rãnh; chỉnh trang cảnh quan; bảo vệ công trình chung; tham gia các hoạt động an sinh và xây dựng đời sống văn hóa. Các phong trào như “Ngày thứ bảy cùng Nhân dân xây dựng nông thôn mới” vì thế không dừng ở một đợt ra quân, mà dần trở thành cách để cán bộ, đảng viên và người dân cùng làm, cùng nhìn thấy sự thay đổi ngay trước ngõ nhà mình.

Thôn 1 là một điểm sáng của tinh thần ấy. Năm 2025, đây là đơn vị duy nhất trong 10 thôn của xã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Theo Bí thư Chi bộ Thôn 1 Đoàn Phương Nam, chi bộ hiện có 32 đảng viên; toàn thôn có 726 hộ với 2.813 nhân khẩu, trong đó khoảng 50% là đồng bào dân tộc thiểu số. Phát huy lợi thế là địa bàn trung tâm, thôn chú trọng phối hợp giữa chi bộ, Ban Công tác Mặt trận, các đoàn thể và Nhân dân trong triển khai nhiệm vụ.

Riêng tiêu chí môi trường, Thôn 1 đã tổ chức 8 đợt ra quân với hơn 100 lượt cán bộ, đảng viên và người dân tham gia. Những tuyến đường được phát quang, những khu vực công cộng sạch hơn, những thói quen sinh hoạt được nhắc nhở thường xuyên đã tạo chuyển biến từ việc nhỏ. “Sự đoàn kết, chủ động trong tham mưu, phối hợp nhịp nhàng giữa các tổ chức và sự đồng thuận của người dân chính là nền tảng để Thôn 1 hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu, nhiệm vụ đã đề ra”, ông Nam chia sẻ.

Người dân Đam Rông 2 tích cực tham gia chỉnh trang cảnh quan, giữ vệ sinh đường làng, ngõ xóm.

Từ phong trào môi trường, sức dân còn được thể hiện qua các hoạt động an sinh xã hội. Ở nhiều thôn, Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức thành viên vận động người dân đóng góp Quỹ Vì người nghèo, ủng hộ đồng bào vùng thiên tai, hỗ trợ các hộ gia đình khó khăn. Mỗi phần đóng góp có thể không lớn nếu tách riêng từng hộ, nhưng cộng lại thành nét đẹp của tình làng nghĩa xóm, giúp cộng đồng gắn bó hơn trong chặng đường đổi thay.

Chung sức từ sinh kế đến nếp sống cộng đồng

Nếu môi trường, cảnh quan cho thấy sự thay đổi bên ngoài, thì sản xuất và thu nhập là nền tảng bên trong của nông thôn mới. Ở Đam Rông 2, phần lớn người dân còn dựa vào nông nghiệp, nên việc thay đổi cách nghĩ, cách làm trong sản xuất có ý nghĩa trực tiếp với đời sống của mỗi gia đình.

Lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Đam Rông 2 và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp thăm nông dân sản xuất giỏi Nguyễn Văn Tòng, ở thôn Bằng Lăng.

Những năm qua, địa phương chú trọng tái cơ cấu nông nghiệp, đa dạng sinh kế, nhân rộng các mô hình phù hợp với điều kiện miền núi như canh tác cà phê bền vững, trồng sầu riêng xen canh trong vườn cà phê, ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa một số khâu chăm sóc cây trồng, nuôi cá tầm, cá chình, chăn nuôi bò theo hướng tuần hoàn và nuôi heo thịt thương phẩm. Điểm đáng chú ý không chỉ là có thêm mô hình mới, mà là bà con từng bước biết tính toán hiệu quả, quan tâm năng suất, chất lượng và đầu ra sản phẩm.

Nguồn vốn tín dụng, chính sách hỗ trợ sinh kế, các lớp chuyển giao kỹ thuật đã giúp nhiều hộ cải tạo vườn rẫy, đầu tư cây trồng, vật nuôi. Khi người dân được tiếp cận kỹ thuật, được hướng dẫn cách tổ chức sản xuất và thấy hiệu quả ngay trên mảnh đất của mình, giảm nghèo không còn là sự hỗ trợ nhất thời, mà trở thành quá trình trao thêm năng lực để bà con tự vươn lên.

Ở thôn Bằng Lăng, vai trò của hạt nhân cơ sở được thể hiện rõ qua cách vận động gần dân, sát việc. Bí thư chi bộ thôn Nguyễn Thế May không chỉ truyền đạt chủ trương trong các cuộc họp, mà cùng chi bộ chia sẻ, hướng dẫn bà con kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc cà phê, sầu riêng hiệu quả hơn. Theo ông May, cái khó trong vận động không chỉ là điều kiện đất đai hay nguồn lực đầu tư, mà còn là tâm lý e dè, ngại thay đổi.

“Muốn thay đổi tư duy của bà con thì phải làm từng bước, cốt làm sao để giúp bà con thoát khỏi cảnh nghèo khó, ổn định cuộc sống rồi vươn lên làm giàu. Cứ từng bước, giúp bà con ổn định cuộc sống rồi mới nghĩ đến chuyện lâu dài”, ông May nói.

Từ nguồn hỗ trợ của chương trình khuyến nông, xã Đam Rông 2 đã trao hỗ trợ sinh kế bò cái lai Zebu cho một số hộ gia đình để phát triển kinh tế gia đình.

Từ những vườn cà phê được chăm sóc bài bản hơn, những diện tích sầu riêng cho giá trị cao hơn đến các mô hình chăn nuôi, thủy sản phù hợp, đời sống nhiều hộ gia đình đang có thêm cơ hội cải thiện. Đó cũng là cơ sở để địa phương tính đến những bước dài hơn: sản xuất theo quy trình, liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Sự chung sức của đồng bào còn hiện diện trong việc giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường và xây dựng đời sống văn hóa. Ở nông thôn, một tuyến đường có sạch hay không, một công trình có bền hay không, một khu dân cư có bình yên hay không phụ thuộc rất lớn vào ý thức của từng gia đình. Khi mỗi hộ tự giác thu gom rác, không lấn chiếm đường giao thông, không xả rác xuống kênh mương, tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, các tiêu chí mới có điều kiện duy trì lâu dài.