Cà phê HUSA nâng tầm hương vị núi rừng Đam Rông 2

Từ hạt cà phê bán thô đến sản phẩm có thương hiệu

Trên những triền đồi của xã Đam Rông 2 (tỉnh Lâm Đồng), cà phê không chỉ là cây trồng quen thuộc mà còn là nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình. Mỗi mùa hoa trắng, mùa trái chín đỏ, nhịp sống của người dân lại gắn với vườn rẫy, sân phơi và những chuyến hàng ra thị trường.

Anh Nguyễn Thanh Phú - nhà sáng lập thương hiệu cà phê HUSA, trao đổi với phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam.

Dù vậy, trong nhiều năm, phần lớn cà phê địa phương vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu. Người dân làm ra sản phẩm, nhưng phần giá trị lớn hơn lại nằm ở các khâu sau thu hoạch như chế biến, rang xay, đóng gói, xây dựng thương hiệu và phân phối. Đây cũng là điểm nghẽn chung của nhiều vùng sản xuất nông nghiệp miền núi: có vùng nguyên liệu, có chất lượng, nhưng thiếu sản phẩm hoàn chỉnh để bước vào thị trường bằng tên gọi riêng.

Gắn bó với Đam Rông từ năm 2008, anh Nguyễn Thanh Phú sớm nhận ra hạt cà phê Rô Men có những nét riêng. Nhiều vườn cà phê được người dân chăm sóc theo hướng tương đối tự nhiên, hạn chế lạm dụng phân bón và thuốc hóa học. Cách canh tác ấy có thể không tạo ra sản lượng quá cao, nhưng giúp hạt cà phê giữ được hương thơm tự nhiên, vị đậm và hậu vị đặc trưng của vùng đất đại ngàn.

Sản phẩm cà phê HUSA.

Từ những hạt cà phê lâu nay chủ yếu bán thô, anh Phú bắt đầu xây dựng thương hiệu HUSA, đưa cà phê Đam Rông vào quy trình rang xay, đóng gói và phát triển thương hiệu. Theo anh, HUSA là tên viết tắt từ Hương Sang - tên cha mẹ anh, cũng là cái tên thân thuộc với nhiều người dân địa phương. Từ một tên gọi gắn với gia đình, HUSA dần trở thành dấu ấn của cà phê Rô Men.

Đi chậm để giữ chất lượng

Trong xưởng nhỏ của gia đình, anh Phú tự chọn nguyên liệu, học cách rang xay và thử đi thử lại nhiều mẻ cà phê trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Những mẻ đầu tiên được gửi cho người thân, bạn bè và một số người am hiểu cà phê dùng thử, góp ý. Từ mỗi phản hồi, anh tiếp tục điều chỉnh kỹ thuật rang, cách xay, đóng gói và bảo quản để giữ được hương vị riêng của cà phê Đam Rông.

Quy trình phân loại cà phê nhân thủ công tại HUSA.

Theo anh Phú, dù nhiều năm làm việc trong lĩnh vực thu mua nông sản, cà phê, nhưng khi chuyển sang sản xuất cà phê rang xay, anh gần như phải học lại từ đầu. Từ độ chín của trái, độ ẩm của hạt, kỹ thuật phơi sấy đến nhiệt độ rang, cách xay, đóng gói và bảo quản, mỗi công đoạn đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuối cùng. Chỉ cần một khâu chưa đạt yêu cầu, hương vị cà phê cũng có thể thay đổi.

Không ít mẻ rang chưa đạt phải bỏ đi. Có thời điểm sản phẩm mới ra thị trường, đơn hàng còn ít, trong khi chi phí đầu tư máy móc, nhà xưởng, bao bì khá lớn. Nhưng thay vì nóng vội mở rộng, anh Phú chọn cách làm chắc từng bước: tập trung vào chất lượng, lắng nghe người dùng và hoàn thiện quy trình để giữ được hương vị riêng của cà phê Đam Rông.

Sự kiên trì ấy dần mang lại kết quả. Từ một cơ sở rang xay nhỏ, HUSA đã có đơn hàng ổn định, tạo được niềm tin với người tiêu dùng tại Lâm Đồng, TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Cần Thơ, Đồng Nai, Ninh Bình, Tuyên Quang và tiếp cận được một số thị trường trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Campuchia, Philippines, Singapore…

Cà phê HUSA đầu tư máy móc hiện đại để chinh phục thị trường.

Điều đáng nói không chỉ là sản phẩm bán được ở nhiều nơi, mà là cách một hạt cà phê quen thuộc của Rô Men được nhìn bằng tư duy mới. Khi được chọn lọc, rang xay, đóng gói và kể câu chuyện bằng thương hiệu riêng, nông sản địa phương có thêm cơ hội bước ra khỏi vai trò nguyên liệu thô.

OCOP và hướng đi cho kinh tế nông thôn

Năm 2023, cà phê HUSA được công nhận OCOP 3 sao. Với một cơ sở sản xuất còn khiêm tốn về quy mô, đây là dấu mốc quan trọng. Nhưng nhìn rộng hơn, HUSA còn cho thấy tiềm năng phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với xây dựng nông thôn mới ở Đam Rông 2.

Kho cà phê nguyên liệu của HUSA.

OCOP không chỉ là một chứng nhận. Quá trình tham gia chương trình buộc chủ thể sản xuất phải chuyên nghiệp hơn, từ tiêu chuẩn chất lượng, bao bì, nhãn mác, hồ sơ sản phẩm đến khả năng tiếp cận thị trường. Với những địa phương có thế mạnh nông nghiệp như Đam Rông 2, đây là cơ hội để chuyển từ tư duy sản xuất thô sang phát triển sản phẩm hàng hóa có giá trị cao hơn.

Sự xuất hiện của một sản phẩm cà phê OCOP từ chính vùng nguyên liệu địa phương cũng tạo thêm động lực cho người trồng. Khi cơ sở chế biến cần nguồn nguyên liệu ổn định, người dân có lý do để quan tâm hơn đến chất lượng hạt ngay từ vườn rẫy: thu hái trái chín, phơi sấy đúng kỹ thuật, bảo quản tốt sau thu hoạch.

Ở chiều ngược lại, cơ sở chế biến cũng phải duy trì quy trình nghiêm túc, cải thiện mẫu mã, mở rộng kênh tiêu thụ và giữ uy tín với người tiêu dùng. Chính quyền địa phương, hợp tác xã và các đoàn thể có thể hỗ trợ thông qua đào tạo, kết nối thị trường, xúc tiến thương mại và chuyển đổi số.

Khi các mắt xích ấy được nối lại, sản phẩm OCOP mới thật sự tạo tác động đến đời sống nông thôn. Người trồng có thêm động lực nâng chất vườn cà phê, cơ sở sản xuất có nguồn nguyên liệu tốt hơn, người tiêu dùng được tiếp cận sản phẩm rõ nguồn gốc, còn địa phương có thêm một thương hiệu để quảng bá hình ảnh nông nghiệp vùng cao.

Lãnh đạo xã Đam Rông 2 thăm hỏi, động viên cơ sở cà phê HUSA.

Từ câu chuyện HUSA, xây dựng nông thôn mới ở Đam Rông 2 không chỉ hiện diện qua đường sá, công trình hay cảnh quan được chỉnh trang. Nông thôn mới còn nằm trong cách người dân khai thác lợi thế bản địa, biến sản vật quen thuộc thành sản phẩm có thương hiệu, có thị trường và có khả năng tạo thu nhập bền vững.

Hạt cà phê Rô Men, vì thế, không chỉ là nông sản. Trong hành trình của HUSA, đó còn là câu chuyện về sự kiên trì, tinh thần đổi mới và khát vọng nâng tầm giá trị quê hương từ chính những điều gần gũi nhất.