‘Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới’: Tiểu thuyết hiếm hoi của văn học Việt Nam về tội phạm dữ liệu

Tiếp cận trực diện một dạng tội phạm mới

Tháng 1/2026, Nhà xuất bản Công an nhân dân chính thức phát hành tiểu thuyết Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới của nhà văn Dương Bình Nguyên. Tác phẩm đã vượt qua hơn 140 bản thảo trên cả nước để giành Giải A (giải nhất) tại Cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện, ký với chủ đề “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống”, do Bộ Công an phối hợp Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức.

Điểm đáng chú ý của Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới nằm ở việc tác phẩm tiếp cận trực diện và có hệ thống đề tài tội phạm dữ liệu - một dạng tội phạm mới, đang tác động ngày càng sâu rộng tới đời sống xã hội đương đại. Trong bối cảnh văn học Việt Nam còn khá thưa vắng những sáng tác đi sâu vào không gian số và hệ lụy của công nghệ, tiểu thuyết của Dương Bình Nguyên được xem là một thử nghiệm đáng chú ý, mở ra hướng tiếp cận mới cho dòng văn học hình sự - công an.

Tác phẩm mang màu sắc thriller tâm lý, với nhịp kể căng thẳng, nhiều lớp xung đột và bất ngờ, đồng thời đánh dấu sự trở lại của Dương Bình Nguyên sau gần 15 năm ngừng viết văn xuôi dài hơi.

Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới lấy bối cảnh Hà Nội và một số tỉnh miền Bắc trong thời đại số hóa. Nhân vật trung tâm của câu chuyện là Lãnh Hoàng Bách, một cảnh sát trẻ mang quá khứ nhiều tổn thương khi cha mẹ tự tử vì nợ nần, lớn lên trong cô đơn tại Việt Bắc. Khi tham gia điều tra chuỗi các vụ tự tử có liên quan đến lừa đảo trực tuyến, ứng dụng vay nợ và xâm phạm dữ liệu cá nhân, Bách dần phát hiện dấu vết của PhantomNet - một mạng lưới ngầm thao túng căn cước số, dữ liệu sinh trắc học và đời sống riêng tư của con người.

Chuỗi vụ án trong tiểu thuyết không được triển khai theo lối phá án truyền thống. Thay vào đó, tác giả đặt trọng tâm vào “hiện trường dữ liệu” - nơi cái ác không hiện hình bằng bạo lực trực tiếp, mà bằng những thao tác vô hình, lạnh lùng nhưng đủ sức xóa đi danh tính, uy tín và sự hiện diện xã hội của nạn nhân. Các nhân vật bị đẩy đến bước đường cùng không chỉ bởi mất mát vật chất, mà bởi cảm giác bị tước đoạt quyền tồn tại trong đời sống số.

Bên cạnh Lãnh Hoàng Bách, hệ thống nhân vật phụ được xây dựng đa dạng và có chiều sâu. Vương Cao Trí - người thầy cũ của Bách - xuất hiện như một biểu tượng tri thức nhưng đồng thời mang nhiều nghi vấn. Đường Hoa, nữ đồng nghiệp thông minh và bản lĩnh, mang trong mình nỗi đau riêng. Công Triện, kỹ thuật viên dữ liệu, giữ vai trò then chốt trong quá trình truy vết các dấu vết số. Lưu Bạch Đàn, người trưởng phòng giàu kinh nghiệm, hiện lên với sự điềm đạm, ấm áp nhưng cũng chất chứa nhiều tổn thương.

 

Các nạn nhân trong tiểu thuyết đến từ nhiều tầng lớp xã hội: ca sĩ, youtuber, người lao động nghèo… Họ bị lợi dụng hình ảnh, danh tính và đẩy vào bi kịch chỉ bằng những thao tác trên không gian mạng, cho thấy mức độ lan rộng và phức tạp của tội phạm dữ liệu trong đời sống hiện đại.

Cấu trúc phân mảnh và chiều sâu nội tâm

Về mặt nghệ thuật, Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới được xây dựng theo cấu trúc phân mảnh, với nhiều lớp giọng kể và điểm nhìn. Các tuyến truyện hiện tại và quá khứ đan cài, kết hợp giữa trần thuật điều tra, hồi ức, nhật ký và độc thoại nội tâm. Cách tổ chức này tạo nên cảm giác một không gian bị chia cắt, nơi sự thật chỉ lộ ra từng mảnh rời rạc, phản chiếu đúng đặc trưng của thế giới dữ liệu mà tác phẩm miêu tả.

 

Ngôn ngữ tiểu thuyết được tiết chế, lạnh và chính xác khi mô tả các cơ chế kỹ thuật, nhưng trở nên lắng sâu khi chạm tới ký ức, gia đình, miền núi và những khoảng trống tinh thần khó gọi tên. Hình ảnh gió, rừng, bóng tối và ký ức mờ dần theo thời gian được lặp lại có chủ ý, tạo nên nhịp điệu chậm, ám ảnh, khiến cảm giác cô đơn trở thành dòng chảy xuyên suốt tác phẩm.

Không đi tìm lời giải dễ dãi, tiểu thuyết đặt ra những câu hỏi về đạo đức, trách nhiệm và giới hạn của con người trong một xã hội nơi dữ liệu có thể tồn tại lâu hơn sinh mệnh, và nơi việc giữ lại “phần người” trở thành một thách thức âm thầm nhưng bền bỉ.

Sự trở lại của một bút lực nhiều trải nghiệm

 

Dương Bình Nguyên sinh năm 1979, được đào tạo tại Học viện An ninh nhân dân và có hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực báo chí - truyền hình của ngành công an. Anh bước vào văn chương từ đầu những năm 2000 với các tập truyện ngắn như Làng nhan sắc, Về lại thiên đường, Hoa ẩn hương, Giày đỏ, Chuyện tình Paris, từng gây chú ý bởi giọng văn giàu cảm xúc, thiên về nội tâm.

Sau quãng lặng gần 15 năm, Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới đánh dấu sự trở lại của Dương Bình Nguyên với một giọng điệu tiết chế hơn, tỉnh táo hơn và mang đậm chiều sâu xã hội. Từ những rung động cá nhân, anh chuyển sang đối diện trực diện với các vấn đề phức tạp của thời đại số, kết hợp trải nghiệm nghề nghiệp thực tế với tư duy nghệ thuật rõ ràng.

Với tiểu thuyết này, Dương Bình Nguyên góp phần làm mới mảng văn học hình sự - công an, không chỉ bằng đề tài, mà bằng cách đặt con người và những tổn thương tinh thần vào trung tâm của câu chuyện. Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới vì thế không chỉ là một cuốn tiểu thuyết phá án, mà còn là một lát cắt nghiêm túc về đời sống xã hội trong kỷ nguyên số.