Công nghệ năng lượng tiên tiến - Không gian mới cho hợp tác Việt - Mỹ

Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghệ cao kéo theo yêu cầu khắt khe về nguồn điện vận hành liên tục, ổn định và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao. Phát biểu tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hoa Kỳ diễn ra ngày 8/5, ông Võ Xuân Hoài - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), nhấn mạnh rằng việc phát triển hạ tầng năng lượng tiên tiến có ý nghĩa sống còn đối với năng lực cạnh tranh dài hạn và mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam trong thời gian tới.

Quang cảnh Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hoa Kỳ do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính phối hợp cùng EXCEL Services Corporation (Hoa Kỳ) tổ chức sáng 8/5. Ảnh: VGP.

Gợi ý lời giải cho bài toán này, ông James Voss - Phó Chủ tịch Tập đoàn EXCEL Services cho biết, doanh nghiệp đang nghiên cứu và giới thiệu các mô hình lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) cùng hệ thống năng lượng tích hợp, được đánh giá là giải pháp tối ưu nhằm đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục của các khu công nghệ cao. Ông cũng nhấn mạnh tiềm năng hợp tác với Việt Nam trong việc triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Đánh giá rằng năng lượng tiên tiến đang trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, đặc biệt trong bối cảnh hai nước cùng thúc đẩy các ưu tiên về công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, ông Phạm Quang Vinh - nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, cho rằng việc tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng sẽ giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Về nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng tiên tiến, chuyên gia James Voss nhận định, Việt Nam có thể cần tới 10.000 đến 15.000 lao động vào năm 2035. Đặc biệt, nhóm lao động kỹ thuật cao đạt chứng chỉ trong lĩnh vực hạt nhân như thợ hàn, thợ điện và thợ lắp ống sẽ khan hiếm.

Để giải quyết khoảng trống này, theo ông Nguyễn Hoàng Linh - Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Thủ tướng chuẩn bị ban hành Đề án Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử đến năm 2035. Đề án mới sẽ chú trọng vào việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho ba nhóm đối tượng. Một là khối cơ quan quản lý nhà nước về an toàn, an ninh. Hai là nguồn nhân lực phục vụ nghiên cứu và phát triển. Ba là khối hỗ trợ kỹ thuật phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước cũng như phục vụ cho sự phát triển của các dự án điện hạt nhân quy mô lớn, nhỏ sắp tới.

Ngoài ra, theo ông Vũ Văn Tích - Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam cũng đang tích cực thúc đẩy các chương trình đưa chuyên gia đi tu nghiệp. Điển hình là Đề án 2395 của Chính phủ do Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ triển khai, hướng tới việc đưa các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý sang Mỹ đào tạo chuyên sâu và nhà nước sẽ hỗ trợ kinh phí.

Về vấn đề chuyển giao công nghệ, các trường đại học kỹ thuật trong nước đề xuất phía Hoa Kỳ hỗ trợ Việt Nam xây dựng các hệ thống mô phỏng (simulator) lò phản ứng SMR, hoặc các phòng thí nghiệm dùng chung để sinh viên có môi trường thực hành đạt chuẩn quốc tế. Đáp lại, phía Tập đoàn EXCEL Services cam kết hỗ trợ Việt Nam trong công tác tư vấn chính sách, cử chuyên gia đào tạo và từng bước chuyển giao công nghệ năng lượng tiên tiến.

Có thể nói, sự chuyển dịch sang phát triển năng lượng tiên tiến với sự đồng hành từ Hoa Kỳ đã mở ra cơ hội lớn cho đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Cơ chế phối hợp toàn diện giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các viện, trường sẽ tạo nền tảng vững chắc, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ của Việt Nam trong dài hạn.