Đề xuất xem lại thời điểm tính 3 năm miễn thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Cân nhắc thời điểm bắt đầu tính 3 năm miễn thuế

Tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, sáng 28/9, các đại biểu thảo luận dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các ý kiến đều đồng tình với việc sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo dự thảo Luật, doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường. Dự thảo đồng thời quy định DNNVV được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, cho rằng chính sách thuế có thể được sử dụng để khuyến khích khởi nghiệp, đầu tư và phát triển doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc miễn thuế ba năm cho toàn bộ DNNVV mới thành lập cần được cân nhắc về phạm vi và hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách.

Theo ông, nhu cầu hỗ trợ giữa doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sản xuất tham gia chuỗi cung ứng, doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề thông thường là khác nhau.

Vì vậy, đại biểu đề nghị phân tầng chính sách thuế, theo đó doanh nghiệp thuộc các ngành, lĩnh vực ưu tiên hoặc có hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tham gia chuỗi giá trị, tạo nhiều việc làm hoặc có khả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế có thể được hưởng mức ưu đãi cao hơn, dài hơn hoặc kèm điều kiện.

Đồng thời, cần có cơ chế ngăn việc lợi dụng ưu đãi bằng cách chia, tách hoặc thành lập pháp nhân mới chỉ để tiếp tục hưởng chính sách. Các quy định về thuế cũng cần được rà soát để tránh trùng lặp ưu đãi với pháp luật chuyên ngành.

Một vấn đề khác được đại biểu Trần Văn Lâm - Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Bắc Ninh, đặt ra là thời điểm bắt đầu tính ba năm miễn thuế.

Theo ông, những năm đầu hoạt động thường là giai đoạn doanh nghiệp phải đầu tư nhà xưởng, thiết bị, tuyển dụng, tìm khách hàng và xây dựng thị trường. Nhiều doanh nghiệp vì thế chưa có lãi hoặc có lợi nhuận thấp, khiến thời gian ưu đãi có thể hết hạn trước khi phát sinh số thuế phải nộp.

Đại biểu đề nghị tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế, thay vì từ thời điểm đăng ký doanh nghiệp.

Đưa hỗ trợ mặt bằng trực tiếp đến với doanh nghiệp

Bên cạnh thuế, tiếp cận mặt bằng sản xuất là một chính sách đáng chú ý trong dự thảo. Theo nội dung được thảo luận, địa phương có thể sử dụng ngân sách để đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp dành cho DNNVV, hỗ trợ chủ đầu tư hạ tầng, hỗ trợ tiền thuê lại đất và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hoặc không sử dụng.

Dự thảo cũng yêu cầu công khai diện tích mặt bằng còn trống và danh mục tài sản để DNNVV tiếp cận.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng cần làm rõ trách nhiệm và nguồn lực thực hiện tại từng địa phương, nhất là trong trường hợp nhu cầu hỗ trợ lớn nhưng khả năng ngân sách hạn chế. Với khoản hỗ trợ tiền thuê lại đất, cơ chế cũng cần bảo đảm lợi ích hỗ trợ thực sự đến với doanh nghiệp, thay vì đem lại lợi ích cho chủ đầu tư hạ tầng.

Dự thảo đang thiết kế hai phương án gồm Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư hạ tầng hoặc cấp voucher cho doanh nghiệp để thanh toán phần chi phí được hỗ trợ. Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị cần ưu tiên cơ chế minh bạch, có thể kiểm tra, kiểm toán và xác định được doanh nghiệp cuối cùng thực sự nhận được bao nhiêu tiền hỗ trợ. Đồng thời, cần công khai giá thuê trước và sau hỗ trợ, đối tượng, thời gian hỗ trợ và kết quả sử dụng mặt bằng để tăng khả năng kiểm tra, kiểm toán.

Theo dự thảo, DNNVV được giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong năm năm đầu. Khoản hỗ trợ này được Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc cơ sở ươm tạo.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, đề nghị thay cơ chế Nhà nước hoàn trả bằng tiền cho chủ đầu tư bằng cơ chế khấu trừ nghĩa vụ. Theo phương án này, khi chủ đầu tư hạ tầng thực hiện chính sách của Nhà nước về giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu cho DNNVV khi thuê đất tại khu công nghiệp, họ sẽ được giảm tiền thuê đất.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế voucher dự kiến cấp trực tiếp cho doanh nghiệp, do đây là phương thức mới và dự thảo chưa xác định cụ thể hình thức thực hiện.

Với yêu cầu dành bình quân 2 ha hoặc 5% diện tích khu công nghiệp, cụm công nghiệp cho DNNVV, đại biểu Lã Thanh Tân - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho rằng cách hỗ trợ gián tiếp này có thể khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận và đề nghị điều chỉnh theo hướng cơ chế hỗ trợ để doanh nghiệp có thể thụ hưởng trực tiếp. Đồng thời, cần đánh giá nhu cầu thực tế của từng địa phương để tránh bố trí đất nhưng không có doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng.