Kiến nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, mở rộng vùng trồng để nâng tầm Sâm Ngọc Linh

Tại hội nghị "Liên minh Doanh nhân - Trí thức khoa học công nghệ năm 2026" do Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VST) tổ chức mới đây, bà Nguyễn Thị Thu Hà - Giám đốc điều phối Tập đoàn Trường Sinh (Trường Sinh Group) đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển dược liệu, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao giá trị Sâm Ngọc Linh.

Được thành lập từ năm 2004, đến nay, Trường Sinh đã có hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu và sản xuất dược liệu. Khởi đầu từ các sản phẩm dược liệu truyền thống, trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, doanh nghiệp tập trung nghiên cứu chuyên sâu về Sâm Ngọc Linh và đã phát triển gần 50 sản phẩm từ loại dược liệu quý này.

Theo bà Hà, Trường Sinh theo đuổi định hướng kết hợp dược liệu và khoa học công nghệ, coi đây là chìa khóa để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe người dân. Trong khi y học hiện đại có thế mạnh điều trị, thì y học cổ truyền lại có khả năng hỗ trợ từ gốc, giúp nâng cao thể trạng toàn diện.

Sau hơn hai thập kỷ phát triển, năm 2017, doanh nghiệp đã xây dựng nhà máy đạt chuẩn GMP đầu tiên tại khu vực Tây Nguyên. Đến năm 2024, Trường Sinh trở thành một trong những đơn vị tại Việt Nam đạt chuẩn GMP trong sản xuất thuốc y học cổ truyền và chế biến dược liệu.

Hiện nay, doanh nghiệp đã xây dựng được hệ sinh thái với hơn 100 sản phẩm, từ dược liệu, thuốc điều trị, thực phẩm bảo vệ sức khỏe đến đồ uống và nông nghiệp. Các sản phẩm được bảo hộ sở hữu trí tuệ và phân phối trên toàn quốc, đồng thời từng bước mở rộng xuất khẩu sang các thị trường Australia, Trung Quốc.

Với Sâm Ngọc Linh, Trường Sinh đã phát triển vùng trồng tại Nam Trà My (Quảng Nam), Tu Mơ Rông (Kon Tum) và Sìn Hồ (Lai Châu), hình thành chuỗi giá trị khép kín từ nguyên liệu đến sản xuất.

Không chỉ trồng trực tiếp, Trường Sinh còn hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật, phân bón và bao tiêu sản phẩm. Phần bã dược liệu sau sản xuất được xử lý thành phân hữu cơ, tái sử dụng cho vùng trồng, góp phần bảo vệ môi trường.

Trong sản xuất, Trường Sinh ứng dụng công nghệ sấy lạnh giúp giữ nguyên màu sắc, mùi vị và tới 99% hoạt chất nhạy nhiệt. Công nghệ chiết xuất dung môi kết hợp màng lọc đa tầng giúp thu được tinh dầu và các hoạt chất như saponin, đồng thời tăng khả năng hấp thụ của cơ thể.

Về dòng sản phẩm từ Sâm Ngọc Linh - dược liệu quý hiếm của Việt Nam với hàm lượng saponin cao, có giá trị lớn đối với sức khỏe - tập đoàn đã đưa ra nhiều phân khúc giá, từ sản phẩm phổ thông đến cao cấp, nhằm giúp người dân dễ tiếp cận.

Tuy nhiên, theo đại diện Trường Sinh, việc phát triển Sâm Ngọc Linh vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hạn chế về vùng trồng và chu kỳ sinh trưởng dài.

“Hiện tại, vùng trồng Sâm Ngọc Linh còn hạn chế và chu kỳ thu hoạch khá dài (6 năm). Do đó, cần áp dụng công nghệ để rút ngắn thời gian nuôi trồng, tăng năng suất và giảm giá thành, giúp mọi người dân đều có thể tiếp cận và sử dụng”, bà Hà nhấn mạnh.

Từ thực tiễn hoạt động, Trường Sinh đề xuất cần sớm quy hoạch vùng nguyên liệu Sâm Ngọc Linh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp về thủ tục thuê đất và nghiên cứu khoa học. Theo bà Hà, việc phát triển một thương hiệu quốc gia đòi hỏi sự phối hợp giữa Nhà nước, các đơn vị nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp, bởi một doanh nghiệp riêng lẻ khó có thể đảm đương.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp kiến nghị hỗ trợ tiếp cận các chính sách ưu đãi đầu tư cho các dự án chế biến sâu dược liệu; thúc đẩy chuyển giao công nghệ chiết xuất nhằm nâng cao hàm lượng dược chất; đồng thời tăng cường kết nối hệ thống phân phối trong và ngoài nước để mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trường Sinh cũng đề xuất sớm đăng ký bảo hộ Sâm Ngọc Linh trên phạm vi toàn cầu. Theo doanh nghiệp, đây là tài sản quốc gia cần được bảo vệ kịp thời, tránh nguy cơ bị các đơn vị nước ngoài đăng ký thương hiệu trước - bài học đã từng xảy ra với một số sản phẩm của Việt Nam.