Kiến nghị điều chỉnh quy định về AI để thúc đẩy đổi mới sáng tạo

DNVN - Với dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Trí tuệ nhân tạo và dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về danh mục hệ thống AI có rủi ro cao, các doanh nghiệp kiến nghị điều chỉnh khung pháp lý theo hướng bảo đảm sự cân bằng giữa mục tiêu quản lý nhà nước và nhu cầu phát triển công nghệ của doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số.

Đề xuất gỡ vướng quy định quỹ đất thanh toán cho các dự án BT / Chủ tịch VIPA: Cần đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% trong dài hạn

Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) vừa công bố báo cáo tổng hợp ý kiến của các hiệp hội và doanh nghiệp đóng góp cho dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) và dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục hệ thống AI có rủi ro cao.

Về quy định liên quan đến nghĩa vụ gắn nhãn và thông báo hiển thị đối với các nội dung do AI tạo ra hoặc chỉnh sửa, theo dự thảo hiện tại, bên triển khai phải thông báo và gắn nhãn khi cung cấp ra công chúng các nội dung mô phỏng/giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc mô phỏng/tái hiện các sự kiện, hiện tượng thực tế có khả năng gây nhầm lẫn.

Tuy nhiên, các hiệp hội đề xuất xem xét xóa bỏ quy định này hoặc chỉ giới hạn phạm vi áp dụng trong các lĩnh vực đặc thù như y tế, an ninh, quốc phòng.

Người dân tương tác với robot tại Triển lãm "80 năm hành trình độc lập - tự do - hạnh phúc".

Lý giải cho đề xuất trên, báo cáo của Ban IV chỉ ra rằng, việc áp dụng nghĩa vụ gắn nhãn trên phạm vi quá rộng có thể dẫn đến cách tiếp cận quản lý vượt quá mức độ rủi ro thực tế. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, mà còn có thể làm giảm giá trị thương mại của các sản phẩm sáng tạo. Đồng thời, phạm vi quá rộng có nguy cơ làm “loãng” ý nghĩa cảnh báo của việc gắn nhãn, tạo ra định kiến xã hội đối với công nghệ AI, trong khi đây vốn là công cụ hỗ trợ phổ biến và hợp pháp trong nền kinh tế số.

Danh mục các hệ thống AI có rủi ro cao cũng nhận được nhiều ý kiến phản hồi. Hiện nay, dự thảo đang liệt kê 8 lĩnh vực chính bao gồm y tế, tài chính - ngân hàng, nhân sự, giáo dục, an ninh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công. Cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị thu hẹp danh mục này, chỉ tập trung vào các hệ thống tác động trực tiếp và nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe con người, an ninh quốc gia và hoạt động tư pháp. Đối với các lĩnh vực còn lại như tài chính, giáo dục hay quản lý nhân sự, doanh nghiệp đề xuất không xếp loại rủi ro cao hoặc chỉ khoanh vùng quản lý trong các trường hợp liên quan chặt chẽ đến an ninh quốc gia.

Theo phân tích của Ban IV, các hệ thống AI trong lĩnh vực dân sự và thương mại chủ yếu vận hành nhằm mục tiêu gia tăng năng suất và năng lực cạnh tranh, không mặc nhiên tạo ra rủi ro xã hội nghiêm trọng ở cấp độ công cộng. Việc áp đặt chế độ quản lý rủi ro cao với các hệ thống này có thể tạo ra rào cản lớn về chi phí gia nhập thị trường, làm chậm quá trình thương mại hóa sản phẩm và gây tâm lý e ngại đổi mới sáng tạo. Thêm vào đó, việc mở rộng danh mục rủi ro cao sang các lĩnh vực dân sự cũng có nguy cơ làm phân tán nguồn lực giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước.

Thay vì quản lý dàn trải, việc tập trung nguồn lực vào các hệ thống thực sự có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng và sức khỏe cộng đồng được đánh giá là giải pháp hiệu quả hơn. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính nghiêm minh trong quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện thuận lợi để các công nghệ mới nổi được ứng dụng rộng rãi, góp phần vào mục tiêu phát triển kinh tế và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia một cách bền vững.