VCCI: Chưa đủ cơ sở bổ sung dịch vụ thị thực vào ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao chủ trương tiếp tục rà soát, cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo VCCI, việc cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ góp phần phá bỏ rào cản gia nhập thị trường, giảm thủ tục hành chính và tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng hơn. Đây cũng là minh chứng cho quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua cải thiện môi trường kinh doanh.

Tuy nhiên, để hoàn thiện dự thảo luật, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc một số nội dung.

Đối với đề xuất bổ sung ngành nghề "kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài" vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, VCCI cho rằng nội dung giải trình tại Tờ trình chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo Điều 14 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP.

Theo quy định, việc bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải phân tích rõ sự cần thiết, mục đích sửa đổi; đánh giá tính hợp lý, khả thi cũng như tác động của việc bổ sung đối với công tác quản lý nhà nước và hoạt động đầu tư kinh doanh.

VCCI nhìn nhận tờ trình chưa làm rõ bản chất của hoạt động "kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài", cũng như chưa xác định rõ hoạt động này tác động đến lợi ích công cộng nào theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Luật Đầu tư năm 2025 và liệu các cơ chế quản lý hiện hành đã đủ để kiểm soát các rủi ro hay chưa.

Đối với lập luận cho rằng các trung tâm dịch vụ thị thực nắm giữ nhiều dữ liệu cá nhân và dữ liệu sinh trắc học của công dân Việt Nam, VCCI cho rằng pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện đã quy định đầy đủ trách nhiệm và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc thu thập, xử lý dữ liệu, qua đó có thể kiểm soát các rủi ro phát sinh.

Tương tự, đối với lý do các trung tâm dịch vụ thị thực là nơi tập trung đông người, dễ phát sinh vấn đề về an ninh trật tự hoặc có sự tham gia quản lý của người nước ngoài, VCCI đánh giá, đây không phải là đặc thù riêng của lĩnh vực này. Nhiều loại hình kinh doanh khác như trung tâm thương mại, siêu thị, sân bay, bến xe... cũng có tình trạng tập trung đông người nhưng không vì vậy mà phải áp dụng điều kiện kinh doanh nhằm kiểm soát yếu tố này. Trong khi đó, các quy định về xuất nhập cảnh và lao động hiện hành cũng đã có cơ chế quản lý đối với người nước ngoài.

Theo VCCI, các nguy cơ tác động đến lợi ích công cộng nếu có đều đã được điều chỉnh bởi các quy định chuyên ngành khác.

Một vấn đề khác được VCCI chỉ ra là tờ trình chưa đưa ra các điều kiện kinh doanh dự kiến áp dụng đối với ngành nghề này. Do đó, chưa có cơ sở để đánh giá liệu các điều kiện kinh doanh có thực sự kiểm soát được những rủi ro mà hoạt động cung cấp dịch vụ thị thực có thể gây ra hay không. Lập luận về việc thiếu cơ sở pháp lý khiến các doanh nghiệp nước ngoài phải đóng cửa chưa thật sự phù hợp với quy định hiện hành.

Theo khoản 1 Điều 8 Luật Đầu tư năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành nghề thuộc Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, "kinh doanh dịch vụ thị thực" không thuộc danh mục này, nên theo quy định hiện hành đây vẫn là ngành nghề kinh doanh thông thường, không phải đáp ứng điều kiện kinh doanh.

Từ những phân tích trên, VCCI đề nghị cân nhắc chưa bổ sung "kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài" vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Trường hợp vẫn cần bổ sung, cơ quan soạn thảo cần hoàn thiện việc đánh giá theo khoản 1 Điều 7 Luật Đầu tư năm 2025 và bổ sung đầy đủ nội dung đánh giá tác động của chính sách.

Về bãi bỏ hoặc sửa đổi phạm vi của các ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, dự thảo đã kiến nghị bãi bỏ 56 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong Phụ lục IV của Luật Đầu tư. Điều này thể hiện nỗ lực rất lớn và tinh thần cải cách mạnh mẽ của Chính phủ, các Bộ, ngành trong cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Đối chiếu với phụ lục tại dự thảo, VCCI đề nghị cân nhắc bỏ một số ngành ra khỏi danh mục, bao gồm: xuất khẩu gạo; hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam; nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, động cơ tàu bay, cánh quạt tàu bay và trang bị, thiết bị của tàu bay không người lái, phương tiện bay khác.

Đối với đề xuất bổ sung "kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế" vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, VCCI bày tỏ sự đồng tình với chủ trương tăng cường kiểm soát do hoạt động này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người cũng như an ninh trật tự.

Tuy nhiên, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cần phân biệt và làm rõ phạm vi của hoạt động "kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế" với các hoạt động kinh doanh khí N2O hợp pháp đang được điều chỉnh theo quy định chuyên ngành, nhằm tránh phát sinh rủi ro và vướng mắc cho các chủ thể kinh doanh.