Gỡ vướng trong triển khai Nghị định 46 về an toàn thực phẩm

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long, chiều 2/2, Bộ Y tế phối hợp cùng Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp tổ chức hội nghị phổ biến Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Do có nhiều điểm mới, quá trình thực hiện thực tế còn phát sinh lúng túng, hội nghị được tổ chức để lắng nghe phản hồi và làm rõ các nội dung hướng dẫn cho địa phương và doanh nghiệp.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Luật An toàn thực phẩm được Quốc hội thông qua từ năm 2010, đến nay đã trải qua hơn 15 năm tổ chức triển khai thực hiện. Trong quá trình đó, theo tiến trình phát triển, có những nội dung đến nay không còn phù hợp hoặc chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Bộ Y tế đang hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi vào tháng 4/2026. Trong thời gian chờ luật mới, để giải quyết các bất cập cấp bách, Bộ Y tế đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66 (sửa đổi, bổ sung cho Nghị định 15/2018).

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, so với Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, Nghị định số 46 có những nội dung sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện một số khoản, điều. Do đó cần có hướng dẫn và triển khai cụ thể.

Vừa qua, trong quá trình thực hiện, Bộ Y tế nhận được phản ánh từ một số địa phương, doanh nghiệp và cơ quan báo chí về một số nội dung cần được hướng dẫn, làm rõ thêm.

"Ngay sau khi nhận được phản ánh, ngày 30/1, Bộ Y tế đã giao Cục An toàn thực phẩm chủ trì cùng các cơ quan chức năng của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp, Bộ Tài chính họp bàn, rà soát các nội dung để tổ chức hướng dẫn. Tiếp đó, ngày 31/1 và ngày 1/2, chúng tôi tiếp tục họp cấp kỹ thuật và tổ chức họp thống nhất với ba Bộ, Văn phòng Chính phủ cùng các cơ quan liên quan.

Đặc biệt, sáng nay, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về An toàn thực phẩm đã chủ trì họp với các bộ ngành liên quan để rà soát lại toàn bộ nội dung trong Nghị định 46 cũng như các kiến nghị của địa phương và phản ánh của báo chí. Mục tiêu là thống nhất nhiệm vụ cụ thể giao cho từng bộ ngành để hướng dẫn, bảo đảm thực hiện thông suốt Nghị định 46", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên thông tin.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, so sánh với Nghị định 15, Nghị định 46 có những nội dung sửa đổi, bổ sung mới hơn. Khi có nội dung mới, nếu không nghiên cứu kỹ, quá trình triển khai chắc chắn sẽ gặp lúng túng và thực tế một số địa phương đã gặp tình trạng này. Vì vậy, cần tổ chức hội nghị để cùng nhau bàn bạc, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

"Chúng ta chỉ tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện, còn về quy trình, quy định, thủ tục và nội dung của Nghị định 46, qua rà soát sáng nay với Phó Thủ tướng, chúng tôi khẳng định là hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật. Việc triển khai lĩnh vực mới ban đầu có khó khăn là điều bình thường nhưng sau một thời gian sẽ đi vào ổn định", ông Tuyên nói.

Tính đến thời điểm hiện tại, qua cuộc họp với Phó Thủ tướng và thông tin trên báo chí, Bộ Y tế nắm được vướng mắc duy nhất là vấn đề kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu. Khó khăn chủ yếu liên quan đến thực phẩm nhập khẩu và thực phẩm trong nước, tập trung vào nông sản, thủy sản, thực phẩm tươi sống. Ngoài ra có một số ý kiến liên quan đến bánh kẹo.

Liên quan đến triển khai thực hiện Nghị định 46 hướng dẫn thực hiện Luật An toàn thực phẩm được ban hành và có hiệu lực từ 26/1, Cục Hải quan ngày 31/1 đã có công văn hỏa tốc gửi 3 Bộ Công Thương, Y tế, Nông nghiệp & Môi trường yêu cầu sớm có hướng dẫn cụ thể về trình tự kiểm tra để kịp thời thông quan hàng hóa, bảo đảm an ninh cửa khẩu trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán.

Theo Cục Hải quan, trong quá trình triển khai thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/NĐ-CP ngày 27/1/2026 của Chính phủ quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm, Cục Hải quan nhận được phản ánh vướng mắc của các Chi cục Hải quan khu vực và một số doanh nghiệp.

Cụ thể, tại các cửa khẩu diễn ra tình trạng các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.

Lý do là mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.

Thống kê của Cục Hải quan cho thấy, trong ngày 30/1, hàng ngàn xe chở nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo bị kẹt tại các cửa khẩu do chưa có kết quả kiểm tra ATTP để được thông quan hàng hóa.

Cục Hải quan cho biết, hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới chủ yếu là hàng nông sản, hoa quả tươi sống, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo có hạn sử dụng ngắn ngày nếu không được thông quan ngay trong ngày sẽ gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu công, lưu bãi, phạt do đình trệ giao hàng, tất cả thiệt hại đều đẩy về phía doanh nghiệp. Đặc biệt dễ dẫn đến nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện, nhất là trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán sắp đến.