Biến chuẩn hóa dữ liệu thành lợi thế ESG cho doanh nghiệp xuất khẩu

DNVN - Việc chuẩn hóa dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng không chỉ giúp doanh nghiệp xuất khẩu đáp ứng các yêu cầu tuân thủ khắt khe mà còn mở ra cơ hội biến dữ liệu sản xuất thành bằng chứng ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

ESG tạo lợi thế cạnh tranh mới của khu công nghiệp / Doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn xanh cần bắt đầu từ ESG

Thương mại quốc tế và thị trường nội địa đang bước vào giai đoạn áp dụng các tiêu chuẩn xanh và minh bạch chuỗi cung ứng một cách nghiêm ngặt.

Ảnh minh họa.

Tại hội thảo “Từ truy xuất nguồn gốc đến lợi thế ESG” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo SMP tổ chức, bà Hồ Thị Quyên - Phó Giám đốc ITPC cho biết, quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) chính thức áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với các doanh nghiệp quy mô lớn và vừa, và từ ngày 30/6/2027 đối với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Quy định này bắt buộc đối với 7 nhóm hàng hóa liên quan đến mất rừng gồm gỗ, cà phê, cao su, ca cao, dầu cọ, đậu nành và gia súc cùng các sản phẩm có liên quan thuộc phạm vi quy định. Yêu cầu đặt ra là doanh nghiệp phải truy xuất nguồn gốc đến từng lô đất sản xuất và chứng minh sản phẩm không liên quan đến hành vi phá rừng hoặc suy thoái rừng theo tiêu chí của EUDR sau ngày 31/12/2020.

Ở trong nước, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 23/1/2026 quy định chi tiết thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa) quy định từ ngày 1/7/2026, các nhóm hàng hóa có mức rủi ro cao như thực phẩm, dược phẩm và vật tư nông nghiệp phải thực hiện đầy đủ quy định về truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh các quy định ngày càng khắt khe, truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở việc dán một mã QR lên sản phẩm hay cài đặt một phần mềm quản lý đơn lẻ. Dữ liệu truy xuất nguồn gốc nếu được thu thập, chuẩn hóa và lưu trữ xuyên suốt sẽ trở thành dữ liệu quan trọng giúp doanh nghiệp rút ngắn khoảng cách giữa "cam kết ESG" và khả năng chứng minh bằng hồ sơ thực tế. Nguồn dữ liệu này có thể hỗ trợ doanh nghiệp cung cấp hồ sơ cho hoạt động đánh giá, thẩm tra hoặc đảm bảo thông tin ESG.

Để không bị đứt gãy chuỗi cung ứng và nhanh chóng thích ứng với các tiêu chuẩn mới, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu tập trung triển khai một số nhóm giải pháp.

Đầu tiên là chuẩn hóa hệ thống dữ liệu kỹ thuật theo tiêu chuẩn. Doanh nghiệp có thể kiểm soát chuỗi hành trình sản phẩm theo ISO 22095:2020 và áp dụng chuẩn mã định danh thương phẩm toàn cầu GTIN, trong đó GTIN-13 bắt đầu bằng tiền tố 893 được tổ chức GS1 Việt Nam cấp cho doanh nghiệp Việt.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể lựa chọn các định dạng vật mang dữ liệu phù hợp tiêu chuẩn TCVN 13275:2020 như mã vạch truyền thống, DataMatrix hoặc mã QR để liên kết trực tiếp với dữ liệu điện tử.

Thứ hai là tăng cường quản trị vùng nguyên liệu và chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp cần xác định rõ nguyên liệu đến từ đâu, bảo đảm quá trình kiểm soát xuyên suốt từ vùng trồng/nông trại đến nhà máy chế biến theo các tiêu chuẩn được công nhận.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp có thể ứng dụng Bộ Tiêu chuẩn GRI, đặc biệt là Tiêu chuẩn ngành dành cho lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và đánh bắt GRI 13. Trong đó, doanh nghiệp có thể tham chiếu chủ đề 13.23 về truy xuất chuỗi cung ứng để nắm được phương pháp truy xuất nguồn gốc, mức độ truy xuất của từng sản phẩm và tỷ lệ khối lượng nguồn cung được chứng nhận theo các tiêu chuẩn quốc tế có khả năng truy dấu sản phẩm trong chuỗi cung ứng.

Thực thi truy xuất nguồn gốc không còn là chi phí tuân thủ đơn thuần mà là khoản đầu tư chiến lược cho năng lực cạnh tranh dài hạn. Những doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa dữ liệu từ sớm sẽ không chỉ dễ dàng vượt qua các rào cản kỹ thuật của thị trường quốc tế mà còn tạo dựng thương hiệu bền vững trong kỷ nguyên số.