Đầu tư ESG: Đừng để công nghệ chỉ là khoản chi tốn kém

Hoàn vốn nhanh nếu biết tích hợp công nghệ

Bước sang năm 2026, việc thực thi ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) được dự báo sẽ không còn là sự lựa chọn tự nguyện mà trở thành yêu cầu bắt buộc.

Trong phiên thảo luận "Biến khoa học công nghệ từ tốn tiền thành hái tiền" trong khuôn khổ diễn đàn ESG mới đây, các chuyên gia đã cùng giải mã ranh giới giữa chi phí và giá trị, đồng thời đưa ra lộ trình thực tế cho doanh nghiệp Việt.

Trong bối cảnh doanh nghiệp đang chịu áp lực "cơm áo gạo tiền", việc bỏ ra những khoản chi phí lớn cho hệ thống, phần mềm và báo cáo ESG trong ngắn hạn thường bị coi là một gánh nặng. Tiến sĩ Lê Thái Hà - Giám đốc điều hành Quỹ VinFuture đặt vấn đề: "Liệu đây là một khoản chi phí chìm, hay là một nguồn tạo ra giá trị và lợi thế cạnh tranh? Đâu là ranh giới giữa hai điều đó?".

Ông Nguyễn Hưng - Tổng giám đốc TPBank khẳng định, việc tuân thủ ESG là tốn kém nhưng hoàn toàn có thể hoàn vốn nhanh chóng nếu biết cách tích hợp vào công nghệ sẵn có. Tại TPBank, công nghệ không chỉ phục vụ ESG mà còn là yếu tố sống còn để tồn tại.

Theo ông Hưng, giá trị kinh tế của ESG là hữu hình và có thể đong đếm. Ông dẫn chứng: "Tại sao trên nền tảng số, khách hàng chỉ mất hơn 1 phút để hoàn thành giao dịch, nhưng tại quầy, nhân viên lại tốn tới 10 phút? Từ việc đong đếm này, chúng tôi tìm ra cách rút ngắn quy trình, tiết kiệm từ tờ giấy, cái bút đến nhân lực".

Đặc biệt, ông Hưng nhấn mạnh lợi ích tài chính trực tiếp. Khi làm việc với các quỹ môi trường và định chế tài chính quốc tế lớn, các khoản tín dụng xanh luôn có mức lãi suất ưu đãi hơn khoản vay thông thường từ 0,5% đến 2%. Đây là lợi ích trực diện nhờ áp dụng ESG.

Tuy nhiên, ông Hưng cũng cảnh báo doanh nghiệp không nên làm theo kiểu hình thức. "ESG chỉ thực sự thành công khi được tích hợp sâu vào toàn bộ chuỗi quản trị. Đừng coi ESG là một món trang sức hay chỉ để tuân thủ hình thức. Chỉ khi thực hiện thực chất, ESG mới mang lại lợi ích bền vững", ông Hưng khuyến nghị.

Với góc nhìn của ngành sản xuất, bà Nguyễn Thị Hải Bình - Tổng giám đốc STP Group cho rằng, công nghệ quan trọng nhưng con người mới là yếu tố ưu tiên số một. Với các doanh nghiệp có lực lượng lao động đa dạng từ nhà máy đến trang trại, ESG là một áp lực khổng lồ về trình độ nhận thức.

"Nếu áp dụng công nghệ thiếu đồng bộ – nơi người dùng số, nơi vẫn dùng giấy – sẽ ngay lập tức nảy sinh mâu thuẫn nội bộ. Với khối sản xuất, ESG thực sự là áp lực và gánh nặng rất lớn về trình độ nhân sự", bà Bình nói.

Thậm chí, bà Bình chia sẻ câu chuyện đau lòng khi có những cổ đông quyết định thoái vốn vì cho rằng ESG là một "cuộc phiêu lưu" mơ hồ. Tuy nhiên, STP Group vẫn kiên trì vì một giá trị lớn hơn mang tên "di sản".

"Giả sử một trang trại trên biển bị bão phá hủy, mọi tài sản vật chất có thể mất trắng. Nhưng cái còn lại chính là di sản – những bài học, quy trình và giá trị con người. ESG là một con đường hạnh phúc, giúp doanh nghiệp 'sống lại' ngay cả sau những rủi ro bất khả kháng", bà Bình chia sẻ.

Công nghệ trong ESG không tự động là chi phí

Khi Giám đốc điều hành Quỹ VinFuture đặt giả thiết về năm 2026, khi ESG trở thành bắt buộc, các diễn giả đều thống nhất rằng đây sẽ là thời điểm phân hóa doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Hưng coi đây là một "tín hiệu tốt" vì thị trường sẽ được bình đẳng hóa theo một quy chuẩn chung. Khi đó, chi phí đầu tư công nghệ cho ESG không còn là gánh nặng mà là khoản "vốn đối ứng" để hưởng lợi thế tiên phong. Ông dự báo thời gian hoàn vốn cho các khoản đầu tư này chỉ mất từ 2 đến 3 năm nhờ tăng năng suất lao động gấp 10 lần.

Ngược lại, bà Bình dự phóng khung thời gian hoàn vốn cho khối sản xuất sẽ dài hơn, khoảng 5 năm. Đồng thời cho rằng, doanh nghiệp rất cần những chính sách hỗ trợ cụ thể từ Chính phủ để làm bệ phóng cho tiến trình này.

Theo TS Lê Thái Hà, công nghệ trong ESG không tự động là chi phí, nhưng cũng không tự nhiên biến thành cơ hội. Sự khác biệt giữa một doanh nghiệp coi ESG là gánh nặng và một doanh nghiệp biến nó thành "mỏ vàng" nằm ở tầm nhìn của ban lãnh đạo. Việc đo lường được các chỉ số phát thải như cách TPBank giảm 0,4 tấn CO2 trên 1 tỷ đồng lợi nhuận hay xây dựng được cẩm nang văn hóa ESG như cách STP Group thực hiện chính là minh chứng cho việc chuyển đổi thực chất.

ESG có thể bắt đầu bằng sự tuân thủ ép buộc, nhưng nếu được thực thi bằng khoa học công nghệ và sự quyết tâm, nó sẽ trở thành nguồn doanh thu và lợi thế cạnh tranh giúp doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên kinh tế xanh.