Hộ kinh doanh cần bỏ tư duy giấu doanh thu

Tuân thủ nghĩa vụ thuế - Nền tảng của văn hóa kinh doanh

Tại hội thảo “Văn hóa kinh doanh gắn với chấp hành pháp luật”, kết hợp hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, nộp thuế quý I/2026 chiều 3/4 tại Hà Nội, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có lực lượng hộ kinh doanh - một bộ phận đông đảo, linh hoạt và có vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Tinh thần của các nghị quyết như Nghị quyết 41-NQ/TW và 68-NQ/TW không chỉ đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ doanh nhân, mà còn định hướng chung cho các chủ thể kinh doanh trong việc nâng cao đạo đức, xây dựng văn hóa kinh doanh và tuân thủ pháp luật.

Theo ông Phòng, tuân thủ pháp luật, đặc biệt là nghĩa vụ thuế, không chỉ là trách nhiệm mà còn là biểu hiện cốt lõi của đạo đức doanh nhân và văn hóa kinh doanh. Việc hình thành thói quen kinh doanh minh bạch, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước là nền tảng để nâng cao uy tín của từng chủ thể, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.

“Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ giúp nâng cao uy tín của từng hộ kinh doanh mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh công bằng”, ông Phòng nhấn mạnh.

Đại diện cơ quan thuế, bà Nguyễn Thu Trà - Trưởng Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế) cho biết, ngành Thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng minh bạch, số hóa và lấy người nộp thuế làm trung tâm.

Trong đó, khu vực hộ kinh doanh là đối tượng được đặc biệt quan tâm, với định hướng hỗ trợ phát triển và từng bước chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.

Theo bà Trà, việc kê khai, nộp thuế đúng quy định là bước khởi đầu quan trọng để tạo dựng uy tín với khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý. Ngành thuế cũng kiên định quan điểm “quản lý đi đôi với hỗ trợ”, tăng cường hướng dẫn trước khi kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Ngành thuế đã và đang phát triển mạnh các nền tảng điện tử như kê khai, nộp thuế trực tuyến, hóa đơn điện tử và các công cụ hỗ trợ khác. Việc chủ động ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp hộ kinh doanh giảm chi phí, hạn chế sai sót mà còn nâng cao tính minh bạch của dữ liệu - yếu tố then chốt để phát triển bền vững.

“Trong tương lai, khi dữ liệu được minh bạch, các thủ tục kê khai sẽ được tự động hóa, giúp hộ kinh doanh tập trung vào hoạt động kinh doanh thay vì lo gánh nặng hành chính”, bà Trà cho biết.

Bên cạnh đó, đại diện cơ quan thuế nhấn mạnh, tuân thủ nghĩa vụ thuế cần trở thành thói quen tự giác trong hoạt động kinh doanh hằng ngày. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là yếu tố cốt lõi để hình thành văn hóa kinh doanh và tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Chìa khóa để phát triển bền vững

Ở góc độ doanh nghiệp cung cấp giải pháp, ông Vũ Văn Luật - Chủ tịch HĐQT Công ty SoftDreams cho biết, hiện Việt Nam có khoảng 6 triệu hộ kinh doanh, song chỉ hơn 2 triệu hộ có thống kê chính thức tại cơ quan thuế. Đối tượng này rất đa dạng, từ khu vực đô thị đến nông thôn, với trình độ và thói quen quản lý khác nhau.

Theo ông Luật, các hộ kinh doanh hiện đối mặt với ba khó khăn chính. Đó là thói quen quản lý thủ công khiến dữ liệu bị phân tán, khó kiểm soát và dễ sai lệch. Tiếp đó là hạn chế trong việc tiếp cận và cập nhật quy định pháp luật về thuế trong bối cảnh chính sách liên tục thay đổi. Cuối cùng là tâm lý e ngại công nghệ do thiếu hướng dẫn, sợ phức tạp và gia tăng chi phí.

“Hộ kinh doanh không thiếu ý thức tuân thủ, mà thiếu một giải pháp đơn giản, dễ dùng và đúng quy định”, ông Luật nhận định.

Để giải quyết bài toán này, các giải pháp phần mềm quản lý bán hàng tích hợp đang được phát triển theo hướng thân thiện, dễ sử dụng, cho phép tự động ghi nhận doanh thu, tạo chứng từ và giảm phụ thuộc vào ghi chép thủ công.

Ở góc độ tư vấn pháp lý - kế toán, ông Nguyễn Thanh Phúc - CEO & Nhà sáng lập Công ty TNHH Luật và Kế toán Việt Mỹ cho rằng, chính sách thuế hiện nay đã ngày càng rõ ràng, minh bạch và theo hướng đơn giản hóa, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, một thực tế phổ biến là nhiều hộ vẫn chưa tách bạch giữa tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh, gây khó khăn trong quản lý tài chính và chứng minh doanh thu.

Theo khuyến cáo, các hộ kinh doanh cần sớm đăng ký tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh và thông báo với cơ quan thuế. Việc sử dụng tài khoản và mã QR riêng sẽ giúp minh bạch dòng tiền, thuận lợi cho việc kê khai và đối soát.

Bên cạnh đó, hộ kinh doanh cần xác định đúng nghĩa vụ thuế theo quy mô doanh thu. Với các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng, việc xuất hóa đơn là bắt buộc. Đối với các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn như bán lẻ, lưu trú hay thương mại điện tử, việc áp dụng phần mềm quản lý tích hợp hóa đơn điện tử là cần thiết để đảm bảo tuân thủ quy định.

Ông Phúc nhấn mạnh sự chuyển đổi về tư duy: thay vì tìm cách che giấu doanh thu, hộ kinh doanh cần hướng tới nguyên tắc “tuân thủ, đừng tranh thủ”.

“Khi minh bạch tài chính và thuế, việc quản lý kinh doanh sẽ trở nên khoa học, giúp giải quyết các bài toán tồn kho, doanh thu, lợi nhuận mà trước đây thường gặp khó khăn”, ông nói.

Thông qua chương trình, các hộ kinh doanh được hỗ trợ tiếp cận quy trình kê khai, nộp thuế và làm quen với các công cụ quản lý hiện đại, qua đó từng bước chuyển đổi từ phương thức kinh doanh truyền thống sang minh bạch, bài bản hơn.

Phó Chủ tịch VCCI bày tỏ tin tưởng, với sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ và sự chủ động của cộng đồng hộ kinh doanh, chương trình sẽ tạo ra chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành vi tuân thủ pháp luật.

Việc gắn nghĩa vụ thuế với văn hóa kinh doanh không chỉ mang lại lợi ích cho từng hộ kinh doanh mà còn góp phần củng cố kỷ cương pháp luật, tăng nguồn lực cho ngân sách và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bền vững. Đây cũng chính là nền tảng để hình thành một cộng đồng doanh nhân Việt Nam có trách nhiệm, đạo đức và văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.