Quốc hội cắt giảm 62 ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Giảm 786 điều kiện kinh doanh, 232 thủ tục hành chính

Quốc hội ngày 24/8 thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư với 474/476 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, được kỳ vọng tạo thêm dư địa kinh doanh cho doanh nghiệp thông qua việc giảm các điều kiện gia nhập thị trường và chuyển mạnh từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo báo cáo giải trình của Chính phủ, lần sửa đổi này cắt giảm 62 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi 14 ngành, nghề so với Luật Đầu tư năm 2025. Số ngành, nghề có điều kiện giảm 28,28% so với luật hiện hành và 40% so với Luật Đầu tư năm 2020.

Việc cắt giảm này cũng giúp loại bỏ khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính chồng chéo, phức tạp. Chi phí tuân thủ của doanh nghiệp dự kiến giảm khoảng 175 tỷ đồng mỗi năm, trong khi thời gian thực hiện các thủ tục giảm khoảng 7.500 giờ.

Không để điều kiện mới biến thành "giấy phép con"

Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc rà soát, cắt giảm lần này được thực hiện theo hướng thực chất, không chạy theo số lượng. Mục tiêu là chuyển mạnh từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cắt giảm các rào cản không cần thiết để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng cho doanh nghiệp nhưng tuyệt đối không cắt giảm một cách cơ học để chạy theo số lượng,

Một trong những vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm là nguy cơ các điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ ở luật này nhưng lại xuất hiện dưới hình thức "giấy phép con" hay "tạo ra cơ chế "điều kiện kinh doanh trá hình", làm tăng gánh năng chi phí.

Theo Bộ trưởng Tài chính, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành rà soát đồng bộ hệ thống văn bản dưới luật. Nguyên tắc được đặt ra là phải phân định rõ điều kiện gia nhập thị trường với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành về chất lượng sản phẩm.

Bộ, cơ quan ngang bộ và chính quyền địa phương không được tự đặt thêm điều kiện đầu tư kinh doanh ngoài danh mục luật định.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc loại bỏ toàn bộ cơ chế tiền kiểm. Với các lĩnh vực có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, an ninh quốc gia và có mức rủi ro hệ thống lớn, cơ chế quản lý điều kiện chặt chẽ vẫn được duy trì. Theo đó, Quốc hội thống nhất duy trì kinh doanh chăn nuôi trang trại và kinh doanh giống vật nuôi, sản xuất giống cây trồng là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo giải trình của Chính phủ, chăn nuôi tập trung với số lượng lớn vật nuôi có nguy cơ làm dịch bệnh lây lan trên diện rộng, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng thực phẩm. Với giống vật nuôi, cây trồng, chất lượng đầu vào có thể tác động trực tiếp đến cả quá trình sản xuất và khó khắc phục sau khi sản phẩm đã lưu thông.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, điều kiện đối với kinh doanh, nhập khẩu, thử nghiệm, sửa chữa và bảo dưỡng tàu bay không người lái, phương tiện bay khác, động cơ tàu bay, cánh quạt tàu bay và trang bị, thiết bị của tàu bay không người lái, phương tiện bay khác tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu, chế tạo được đưa ra khỏi phạm vi ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, qua đó tạo thêm không gian cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Trong khi đó, một số ngành được điều chỉnh theo hướng giảm điều kiện gia nhập thị trường nhưng tăng kiểm soát trong quá trình hoạt động.

Với kinh doanh nước sạch, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh được giải thích là thay đổi công cụ quản lý, không phải buông lỏng chất lượng. Nước đầu ra vẫn chịu kiểm soát thông qua cơ chế nội kiểm, ngoại kiểm theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch.

Tương tự, với kinh doanh khí và rượu, các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, an toàn chai chứa khí, an toàn thực phẩm và các quy chuẩn kỹ thuật vẫn được duy trì. Việc chuyển sang hậu kiểm sẽ đề cao trách nhiệm tự tuân thủ của doanh nghiệp và tăng cường gánh nặng thanh tra chuyên ngành khi phát sinh vi phạm.

Doanh nghiệp được hoạt động ngay khi điều kiện bị bãi bỏ

Luật cũng có điều khoản chuyển tiếp nhằm đảm bảo tính liên tục của các quan hệ pháp luật.

Theo đó, tổ chức, cá nhân được quyền hoạt động ngay trong những ngành, nghề đã được bãi bỏ điều kiện kinh doanh mà không phải tiếp tục đáp ứng các điều kiện cũ.

Các giấy phép, giấy chứng nhận đã được cấp trước đó vẫn có thể được sử dụng đến hết thời hạn ghi trên văn bản mà doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục đổi mới hoặc gia hạn. Với hồ sơ xin cấp phép đã nộp trước thời điểm luật có hiệu lực nhưng chưa được giải quyết, cơ quan nhà nước sẽ ngừng xử lý và trả lại hồ sơ cho doanh nghiệp.

Việc giảm 62 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện là một bước đáng chú ý trong cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc nhiều vào khâu thực thi.