VCCI đề nghị rà soát việc xếp sữa, bia vào nhóm hàng hóa rủi ro cao

Trả lời Công văn số 2542/BCT-ĐCK ngày 13/4/2026 của Bộ Công Thương, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCC)I cho biết việc xây dựng danh mục hàng hóa có mức độ rủi ro là cần thiết nhằm làm cơ sở áp dụng cơ chế quản lý phù hợp, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng và tăng tính minh bạch trong quản lý chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên, trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, VCCI đề nghị rà soát lại việc phân loại một số nhóm hàng hóa trong dự thảo.

Nhiều doanh nghiệp cho rằng việc xếp các sản phẩm như sữa dạng lỏng, sữa bột, sữa lên men, phomat, dầu thực vật và đồ uống không cồn vào nhóm rủi ro cao chưa phù hợp với nguyên tắc đánh giá rủi ro theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Nghị định số 37/2026/NĐ-CP.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, các sản phẩm này được sản xuất trong quy trình công nghiệp khép kín, áp dụng công nghệ tiệt trùng, thanh trùng, đóng gói kín cùng các hệ thống quản lý chất lượng như HACCP, ISO nên khả năng phát sinh sự cố trong điều kiện lưu thông bình thường ở mức thấp.

Nếu áp dụng phương pháp đánh giá rủi ro P – C – K nêu trong dự thảo, các sản phẩm thực phẩm chế biến ổn định có xác suất phát sinh mối nguy thấp, khả năng kiểm soát cao và hệ số điều chỉnh rủi ro thấp. Vì vậy, tổng mức rủi ro chỉ ở mức thấp hoặc thấp - trung bình, chưa tương ứng với việc bị xếp vào nhóm “rủi ro cao”.

Ngoài ra, theo phản ánh của doanh nghiệp, các vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn trong thực tế chủ yếu xuất phát từ thực phẩm tươi sống, thực phẩm đường phố hoặc chuỗi cung ứng nhỏ lẻ, trong khi hầu như không ghi nhận sự cố diện rộng liên quan tới các sản phẩm chế biến, đóng gói ổn định.

VCCI nhìn nhận, cách tiếp cận của dự thảo đang có xu hướng đánh đồng toàn bộ nhóm “thực phẩm” với nhóm hàng hóa rủi ro cao mà chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa thực phẩm tươi sống, dễ hư hỏng với thực phẩm chế biến công nghiệp ổn định.

Theo doanh nghiệp, cách phân loại này cũng chưa thực sự phù hợp với Codex Alimentarius (bộ tiêu chuẩn, hướng dẫn và quy phạm thực hành thực phẩm quốc tế được xây dựng bởi Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc và Tổ chức Y tế Thế giới từ năm 1963). Đồng thời chưa phù hợp với thông lệ quản lý tại EU, Mỹ, Nhật Bản hay Trung Quốc, nơi việc quản lý rủi ro được thực hiện dựa trên từng mối nguy cụ thể, mức độ phơi nhiễm thực tế và khả năng kiểm soát trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Các doanh nghiệp còn lo ngại việc chuyển các nhóm sản phẩm trên sang nhóm rủi ro cao có thể làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, thay đổi cơ chế quản lý hiện hành từ tự công bố sang kiểm soát chặt hơn, kéo theo chi phí tuân thủ và nguy cơ chồng chéo quy định.

Từ đó, doanh nghiệp đề nghị loại bỏ các sản phẩm này khỏi danh mục hàng hóa rủi ro trung bình và rủi ro cao khi chưa có cơ sở đánh giá định lượng đầy đủ; tiếp tục áp dụng cơ chế tự công bố hiện hành và thực hiện phân loại rủi ro theo từng sản phẩm cụ thể.

Đối với bia và đồ uống có cồn, doanh nghiệp cũng cho rằng việc xếp vào nhóm rủi ro cao chưa phản ánh đúng bản chất khoa học của sản phẩm.

Theo doanh nghiệp, bia có mức độ rủi ro vi sinh thấp nhờ nhiều “rào cản vi sinh” như môi trường pH thấp, hàm lượng ethanol, quy trình đun sôi, thanh trùng và đóng gói kín. Quy trình sản xuất bia công nghiệp hiện nay cũng được tiêu chuẩn hóa cao, nguyên liệu đầu vào kiểm soát chặt chẽ và sản xuất trong hệ thống khép kín.

Nếu áp dụng phương pháp đánh giá rủi ro định lượng P – C – K, bia chỉ thuộc nhóm “rủi ro thấp” với chỉ số R dưới 4,5 do xác suất phát sinh mối nguy thấp và khả năng kiểm soát cao.

Ngoài ra, doanh nghiệp nhận định dự thảo đang có sự nhầm lẫn giữa rủi ro an toàn thực phẩm nội tại của sản phẩm với rủi ro sức khỏe cộng đồng từ hành vi lạm dụng đồ uống có cồn.

Cảnh báo của WHO đối với bia chủ yếu liên quan đến nguy cơ lạm dụng đồ uống có cồn, không phải do mối nguy an toàn thực phẩm của bản thân sản phẩm bia.

Do đó, doanh nghiệp đề nghị cơ quan soạn thảo loại bỏ bia và đồ uống có cồn khỏi danh mục hàng hóa rủi ro trung bình và rủi ro cao, đồng thời bảo đảm việc phân loại rủi ro phải dựa trên dữ liệu định lượng, bằng chứng khoa học và đặc tính thực tế của từng sản phẩm.