Cước vận tải biển tăng mạnh, doanh nghiệp thủy sản đối mặt áp lực kép

Giá cước tăng đột biến trên các tuyến xuất khẩu chủ lực

Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), sau giai đoạn tương đối ổn định, giá cước vận tải biển bắt đầu tăng mạnh từ đầu tháng 5 và tăng rõ rệt hơn trong nửa cuối tháng 6.

Các tuyến đi Mỹ và Canada - những thị trường xuất khẩu quan trọng của thủy sản Việt Nam - ghi nhận mức tăng rất cao.

Trên tuyến vận tải tới bờ Tây nước Mỹ, cước vận chuyển đến Los Angeles trong giai đoạn từ ngày 15-30/6 đã tăng lên khoảng 6.500 USD cho mỗi container nguyên (FCL), cao hơn 27% so với mức 5.100 USD/FCL của nửa đầu tháng 6. Nếu so với nửa cuối tháng 5, mức cước này đã tăng tới 90%, tương đương tăng khoảng 3.150 USD/FCL. So với giai đoạn trước ngày 28/2, giá cước đã tăng tới 232%.

Tuyến đi bờ Đông Mỹ cũng ghi nhận diễn biến tương tự. Cước vận chuyển đến New York trong nửa cuối tháng 6 đạt khoảng 7.900 USD/FCL, tăng 23% so với nửa đầu tháng 6 và tăng 70% so với nửa cuối tháng 5. So với thời điểm trước ngày 28/2, mức cước tuyến này đã tăng tới 182%.

Đối với thị trường Canada, cước vận tải đến Toronto và Montreal trong giai đoạn 15-30/6 tăng lên khoảng 10.050 USD/FCL, tăng 17% so với nửa đầu tháng 6 và tăng tới 73% so với nửa cuối tháng 5.

Áp lực chi phí hiện không chỉ tập trung ở tuyến Á - Mỹ mà đang lan rộng sang cả tuyến Á - Âu, trong bối cảnh lịch trình tàu biển và năng lực vận tải tiếp tục chịu tác động từ việc chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, các rủi ro địa chính trị tại Trung Đông và nhu cầu gom hàng sớm của các nhà nhập khẩu.

Áp lực 'kép' với doanh nghiệp thủy sản Việt

Theo VASEP, nguyên nhân khiến giá cước vận tải biển tăng mạnh thời gian qua đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng.

Trước hết là những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là các rủi ro liên quan đến eo biển Hormuz. Cùng với đó, nhiều hãng tàu vẫn tiếp tục tránh tuyến Biển Đỏ và chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, khiến hành trình kéo dài hơn, chi phí nhiên liệu tăng cao và thời gian quay vòng của tàu bị kéo giãn.

Bên cạnh đó, thị trường Mỹ đang chứng kiến làn sóng nhập hàng sớm khi nhiều nhà nhập khẩu và nhà bán lẻ đẩy nhanh kế hoạch đưa hàng về trước nguy cơ phát sinh thêm thuế quan, phụ phí nhiên liệu hoặc các điều chỉnh thương mại mới. Nhu cầu đặt chỗ tăng nhanh trong khi năng lực vận tải bị hạn chế đã đẩy giá cước leo thang.

Đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, đợt tăng giá cước hiện nay tạo ra áp lực kép.

Một mặt, chi phí logistics tăng mạnh làm thu hẹp biên lợi nhuận, đặc biệt với những hợp đồng đã chốt giá từ trước hoặc các đơn hàng có giá trị gia tăng chưa đủ cao để bù đắp chi phí vận tải. Mặt khác, sự bất ổn về lịch trình tàu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng và khả năng thực hiện cam kết với khách hàng.

Với các sản phẩm thủy sản đông lạnh, rủi ro không chỉ dừng ở chi phí vận chuyển. Doanh nghiệp còn phải đối mặt với các khoản chi phí phát sinh như container lạnh, điện lạnh, lưu kho, lưu bãi, phí đổi lịch tàu, chứng từ và nguy cơ tranh chấp thương mại nếu hàng đến chậm.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc và các sản phẩm chế biến sâu xuất khẩu sang Mỹ, EU và Canada được đánh giá sẽ chịu tác động rõ nét nhất do thời gian vận chuyển dài và yêu cầu bảo quản nghiêm ngặt.

Trước diễn biến hiện nay, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động đặt chỗ vận chuyển sớm, thường xuyên rà soát lịch tàu và hạn chế phụ thuộc vào một hãng tàu hoặc một cảng trung chuyển duy nhất.

Đối với các hợp đồng mới, doanh nghiệp cần tính toán lại cơ cấu giá bán, đưa yếu tố biến động cước vận tải và các khoản phụ phí vào quá trình đàm phán với khách hàng. Với các đơn hàng đã ký kết, cần chủ động trao đổi với đối tác về khả năng điều chỉnh lịch giao hàng hoặc chia sẻ chi phí phát sinh nếu cần thiết.

Đặc biệt, đối với các lô hàng xuất khẩu sang Mỹ và Canada trong giai đoạn tháng 7-8 tới, doanh nghiệp cần thận trọng khi cam kết thời gian giao hàng cố định bởi thị trường vận tải biển vẫn đang biến động nhanh và khó dự báo.

Theo VASEP, triển vọng giá cước trong thời gian tới sẽ phụ thuộc chủ yếu vào ba yếu tố, gồm diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, khả năng khôi phục lịch trình ổn định của các hãng tàu và sức mua thực tế của thị trường Mỹ sau giai đoạn nhập hàng sớm.

Nếu các rủi ro địa chính trị được kiểm soát, áp lực tăng cước có thể dần hạ nhiệt. Tuy nhiên, trong bối cảnh mùa cao điểm vận tải đến sớm và năng lực vận chuyển vẫn bị kéo giãn, mặt bằng giá cước được dự báo khó giảm mạnh trong ngắn hạn.

VASEP cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp thủy sản cần xem quản trị logistics là một yếu tố chiến lược trong hoạt động xuất khẩu thay vì chỉ là một khoản chi phí phát sinh. Việc chủ động dự báo biến động cước, kiểm soát tiến độ giao hàng, đàm phán điều khoản vận tải và phối hợp chặt chẽ với khách hàng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đơn hàng, bảo toàn lợi nhuận và hạn chế rủi ro trước những biến động của thị trường vận tải biển quốc tế.