Doanh nghiệp Việt tham gia cuộc đua minh bạch dữ liệu

Trong nhiều năm, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thường được đánh giá thông qua chất lượng sản phẩm, giá thành hay quy mô sản xuất. Tuy nhiên, những thay đổi trong thương mại quốc tế đang tạo ra một cuộc chơi mới, nơi dữ liệu ngày càng trở thành một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, Nhật Bản hay nhiều quốc gia Trung Đông đang liên tục nâng cao các tiêu chuẩn liên quan đến truy xuất nguồn gốc, môi trường và phát triển bền vững. Điều này khiến doanh nghiệp không chỉ cần chứng minh sản phẩm được sản xuất ở đâu mà còn phải cung cấp được thông tin về nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, vận chuyển, phát thải và các yếu tố liên quan đến trách nhiệm chuỗi cung ứng.

Xu hướng này đang tác động đến nhiều lĩnh vực từ nông nghiệp, thực phẩm, dệt may, da giày đến công nghiệp chế biến, chế tạo. Khi các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng, khả năng quản trị và minh bạch dữ liệu được xem là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp tiếp cận các thị trường xuất khẩu có giá trị cao.

Truy xuất nguồn gốc bước sang giai đoạn mới

Tại Hội thảo Kết nối cung cầu công nghệ gắn với truy xuất nguồn gốc và sản phẩm OCOP năm 2026 do Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ tổ chức, vấn đề minh bạch dữ liệu tiếp tục được nhiều chuyên gia nhắc đến như một trong những yêu cầu trọng yếu đối với doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Phương Tuấn - Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Phương Tuấn - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, việc nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm Việt Nam cần gắn liền với đổi mới công nghệ, chế biến sâu và chuyển đổi số trong quản trị chuỗi cung ứng.

Theo ông Tuấn, truy xuất nguồn gốc hiện nay không nên chỉ được hiểu là việc gắn mã QR lên sản phẩm. Điều quan trọng hơn là khả năng minh bạch toàn bộ hành trình của sản phẩm từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến, vận chuyển đến tiêu thụ cuối cùng.

Nhận định này phản ánh sự thay đổi đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Nếu như trước đây truy xuất nguồn gốc chủ yếu phục vụ mục đích nhận diện hàng hóa thì hiện nay dữ liệu truy xuất đang trở thành công cụ để doanh nghiệp chứng minh năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Đặc biệt, sự xuất hiện của các quy định mới như Hộ chiếu số của sản phẩm (Digital Product Passport), các tiêu chuẩn ESG hay Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon(CBAM) đang tạo thêm áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Các quy định này yêu cầu doanh nghiệp phải lưu trữ và cung cấp được dữ liệu trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Không chỉ cơ quan quản lý, các nhà nhập khẩu, nhà phân phối và thậm chí người tiêu dùng cũng có nhu cầu kiểm chứng thông tin liên quan đến sản phẩm trước khi đưa ra quyết định hợp tác hoặc tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, dữ liệu không còn là tài sản phục vụ riêng cho hoạt động quản trị nội bộ mà đang trở thành một phần quan trọng của năng lực cạnh tranh. Những doanh nghiệp có khả năng quản lý dữ liệu tốt sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cũng như tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với tình trạng dữ liệu phân tán ở nhiều bộ phận khác nhau. Thông tin về nguyên liệu, sản xuất, kiểm nghiệm, vận chuyển hay bán hàng thường được quản lý trên các hệ thống riêng biệt hoặc thậm chí bằng phương pháp thủ công.

Sự thiếu liên kết này khiến quá trình tổng hợp dữ liệu gặp nhiều khó khăn, đồng thời làm giảm khả năng truy xuất và xác thực thông tin khi có yêu cầu từ đối tác hoặc cơ quan quản lý.

Doanh nghiệp công nghệ Việt tìm cơ hội từ bài toán dữ liệu

Trước nhu cầu ngày càng lớn của thị trường, nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đang tham gia phát triển các nền tảng phục vụ quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng.

Một trong những doanh nghiệp đang theo đuổi hướng đi này là Công ty CP Tập đoàn Công nghệ Deep Pro. Thời gian gần đây, doanh nghiệp xuất hiện tại nhiều diễn đàn về khoa học công nghệ, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc trên cả nước.

Tại hội thảo ở Cần Thơ, Deep Pro được trao giấy chứng nhận ghi nhận những đóng góp trong hoạt động kết nối công nghệ và truy xuất nguồn gốc. Theo doanh nghiệp, mục tiêu phát triển không chỉ dừng lại ở việc cung cấp một giải pháp đơn lẻ mà hướng đến xây dựng hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ doanh nghiệp quản trị dữ liệu xuyên suốt.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khai mạc hoạt động “Kết nối cung cầu công nghệ - Sản phẩm chủ lực, OCOP gắn với truy xuất nguồn gốc TP Cần Thơ năm 2026”.

Bà Bùi Ngọc Lê - Giám đốc Deep Pro cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu công nghệ mà nằm ở việc dữ liệu chưa được kết nối giữa các khâu trong chuỗi sản xuất.

Theo bà Lê, khi các yêu cầu về minh bạch ngày càng gia tăng, dữ liệu rời rạc hoặc không thể kiểm chứng sẽ trở thành rào cản đối với doanh nghiệp trong quá trình mở rộng thị trường và tham gia các chuỗi cung ứng có tiêu chuẩn cao.

Để giải quyết bài toán này, Deep Pro phát triển nền tảng DeepTrace ứng dụng công nghệ Blockchain trong truy xuất nguồn gốc. Hệ thống được thiết kế để ghi nhận dữ liệu theo từng giai đoạn từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, kiểm nghiệm, vận chuyển, lưu kho đến phân phối.

Theo doanh nghiệp, việc lưu trữ dữ liệu theo chuỗi thời gian giúp tăng khả năng kiểm chứng và hỗ trợ các bên liên quan truy xuất lại thông tin khi cần thiết.

Bên cạnh truy xuất nguồn gốc, Deep Pro cũng phát triển DeepPro Gateway như một nền tảng kết nối dữ liệu tập trung. Giải pháp này hướng đến việc liên thông các hệ thống vốn đang vận hành độc lập trong doanh nghiệp, từ đó hỗ trợ lãnh đạo theo dõi hoạt động và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Trong hệ sinh thái công nghệ của doanh nghiệp còn có DeepAI, nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các hoạt động phân tích dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định và quản trị vận hành; DeepSaleOps phục vụ quản lý khách hàng, nhân sự, KPI và hiệu suất làm việc; cùng với DeepCarbon nhằm hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi dữ liệu môi trường, quản lý phát thải và chuẩn bị cho các yêu cầu liên quan đến ESG hoặc tín chỉ carbon.

Đại diện DeepPro chia sẻ công nghệ truy xuất nguồn gốc DeepTrace.

Sự xuất hiện của các nền tảng như vậy phản ánh một xu hướng lớn hơn đang diễn ra trên thị trường. Thay vì triển khai nhiều phần mềm riêng lẻ cho từng bộ phận, doanh nghiệp đang có xu hướng tìm kiếm những hệ thống có khả năng kết nối dữ liệu trên cùng một nền tảng để phục vụ cả hoạt động quản trị lẫn yêu cầu tuân thủ từ bên ngoài.

Khi thương mại toàn cầu ngày càng gắn chặt với các tiêu chuẩn về minh bạch, môi trường và trách nhiệm chuỗi cung ứng, cuộc đua dữ liệu được dự báo sẽ tiếp tục tăng tốc trong những năm tới. Trong cuộc đua đó, lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ sản phẩm hay quy mô sản xuất mà còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng, quản trị và khai thác dữ liệu một cách hiệu quả. Với doanh nghiệp Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.