Tại sao răng khôn lại mọc muộn?

DNVN - Việc nhổ răng khôn từ lâu đã trở thành “nghi thức trưởng thành” quen thuộc của nhiều người. Nhưng một câu hỏi lớn đặt ra: Tại sao những chiếc răng này lại mọc muộn đến vậy, thay vì xuất hiện cùng các răng vĩnh viễn khác khi còn nhỏ?

Vì sao ánh sáng có thể xuyên qua kính? / Giải mã hiện tượng ‘đuốc lửa’ trên các giàn khoan dầu

Theo nghiên cứu đăng trên Science Advances tháng 10/2021, nguyên nhân nằm ở sự phát triển hàm. Ở trẻ nhỏ, kích thước hàm chưa đủ chỗ để răng khôn mọc. Chỉ khi cơ thể lớn lên, xương hàm mới phát triển và tạo không gian cho những chiếc răng đặc biệt này.

Tuy nhiên, với con người hiện đại, hàm lại không phát triển đủ dài để răng khôn mọc mà không gây vấn đề. Đây là lý do tại sao việc nhổ răng khôn trở nên phổ biến. Nguyên nhân sâu xa đến từ chế độ ăn uống: Tổ tiên xa xưa thường ăn hạt cứng, rau sống, thịt thú rừng và các loại thực phẩm dai, buộc hàm phải hoạt động nhiều, phát triển dài và rộng hơn.

Răng khôn được đánh dấu trên phim chụp X-quang. (Nguồn ảnh: Getty Images)

Julia Boughner, nhà nhân chủng học tại Đại học Y khoa Saskatchewan (Canada), phân tích trên The Conversation rằng chính chế độ ăn giàu chất xơ và thức ăn thô cứng này giúp tối đa hóa sự phát triển hàm. Trái lại, khi con người trong xã hội công nghiệp chuyển sang thực phẩm mềm và chế biến sẵn, khả năng phát triển tối đa của hàm đã bị hạn chế.

Một yếu tố khác cũng lý giải việc răng khôn mọc muộn: chúng từng là “răng dự phòng”. Theo bác sĩ Steven Kupferman, chuyên gia phẫu thuật răng hàm tại Cedars Sinai (Los Angeles, Mỹ), trong thời kỳ cổ xưa, con người dễ bị mài mòn hoặc mất răng hàm do ăn thức ăn cứng. Khi đó, răng khôn – bộ răng hàm thứ ba – sẽ mọc lên thay thế.

Ông cho biết: “Chúng được lập trình để lấp đầy khoảng trống khi răng hàm khác mất đi. Nhưng vì phần lớn con người hiện đại ít bị mất răng hàm khi còn nhỏ, răng khôn thường đợi đến tuổi trưởng thành mới xuất hiện.”

Thực tế, răng hàm đầu tiên (răng số 6) thường mọc vào khoảng 6 tuổi, khi trẻ bắt đầu thay răng sữa. Đến khoảng 12 tuổi, răng hàm thứ hai mọc để đóng vai trò dự phòng. Còn răng hàm thứ ba – tức răng khôn – thường chỉ mọc ở độ tuổi 17–21.

Ngày nay, răng khôn lại trở thành nguyên nhân gây phiền toái. Khi mọc trong khoang miệng chật hẹp, chúng dễ gây đau nhức, viêm nướu, thậm chí lệch hướng, đâm vào răng bên cạnh.

Ngay cả khi không gây đau, nhiều nha sĩ vẫn khuyến cáo nhổ răng khôn ở tuổi trưởng thành để phòng ngừa biến chứng sau này, chẳng hạn nhiễm trùng nướu hoặc sâu răng khó điều trị.

Các chuyên gia lưu ý, việc nhổ răng khôn phòng ngừa thường không thực hiện sau 27 tuổi, bởi nguy cơ biến chứng – như tổn thương dây thần kinh – sẽ gia tăng. Tuy vậy, ở độ tuổi lớn hơn, bệnh nhân vẫn có thể phải nhổ răng khôn nếu xuất hiện tình trạng đau nhức hoặc viêm nhiễm.