Làm sạch dữ liệu thuê bao, tăng an toàn cho ngân hàng trong chuyển đổi số

Tại Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng 2026, ông Nguyễn Anh Cương - Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết hạ tầng viễn thông đang tạo nền tảng cho các dịch vụ số, trong đó có ngân hàng số, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về xác thực danh tính và an toàn giao dịch.

Hạ tầng số phủ rộng

Theo ông Cương, chỉ trong một năm thực hiện thương mại hóa 5G, các nhà mạng đã triển khai hơn 40.000 trạm 5G, phủ sóng tới 92% dân số. Mạng 4G hiện tiếp cận trên 99,8% dân số, trong khi tốc độ Internet băng rộng di động đạt khoảng 210 Mbit/giây, xếp ở vị trí thứ 9 toàn cầu.

Với mạng cố định, hơn 1,3 triệu km cáp quang đã được kéo tới 100% xã, phường. Cùng với đó, dịch vụ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp Starlink cũng đã hoàn tất các điều kiện kỹ thuật cuối cùng để chính thức cung cấp dịch vụ.

“Hạ tầng này là nền tảng vững chắc để ngành ngân hàng triển khai các dịch vụ tài chính số thế hệ mới, phục vụ hàng chục triệu giao dịch tức thời mỗi ngày”, ông Cương nhận định.

Tuy nhiên, sự phát triển bứt phá của hạ tầng số ở quy mô toàn dân cũng đã phát sinh những mặt trái phức tạp về SIM rác, tin nhắn rác, cuộc gọi rác và lừa đảo trên không gian mạng.

Hơn 100 triệu thuê bao được chuẩn hóa thông tin

Theo ông Cương, nhằm khắc phục tình trạng lừa đảo liên quan tới thuê bao điện thoại, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp Bộ Công an triển khai nhiều đợt rà soát, đối soát thông tin thuê bao với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Trong giai đoạn 2022-2023, sau khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được đưa vào khai thác, cơ quan quản lý cùng các nhà mạng rà soát khoảng 125 triệu thông tin thuê bao, xử lý 17 triệu số có thông tin thuê bao không hợp lệ.

Sau đó, trong giai đoạn từ 2023 - 2025, công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động quản lý thông tin thuê bao tiếp tục được tăng cường. Một số doanh nghiệp viễn thông thậm chí đã bị đình chỉ phát triển thuê bao mới do vi phạm quy định quản lý.

Dù vậy, tình trạng thuê bao không chính chủ vẫn tồn tại do nhiều nguyên nhân như người dùng không cập nhật thông tin khi chuyển nhượng, mua SIM kích hoạt sẵn hoặc không hủy thuê bao khi mất SIM.

Bước chuyển mới được thực hiện trong năm 2026 với Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ, trong đó cho phép người dân sử dụng VNeID để tra cứu các số thuê bao đang đứng tên mình tại các nhà mạng, đồng thời phản ánh những số không sử dụng.

Quy định cũng yêu cầu xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị đầu cuối, nhằm duy trì thông tin thuê bao chính chủ trong quá trình sử dụng.

Sau bốn tháng triển khai, Cục Viễn thông phối hợp Cục Cảnh sát quản lý hành chính và trật tự xã hội (C06), Bộ Công an và các nhà mạng đã rà soát hơn 115 triệu thuê bao đang hoạt động. Khoảng 102 triệu số được chuẩn hóa thông tin chính chủ và tích hợp vào ví giấy tờ trên VNeID; gần 13 triệu số chưa chuẩn hóa bị dừng dịch vụ theo quy định.

Nghị định 174 năm 2026 cũng bổ sung chế tài đối với các vi phạm trong quản lý thuê bao. Nhà mạng có thể bị phạt tới 200 triệu đồng và đình chỉ phát triển thuê bao mới trong 7 tháng. Cá nhân sử dụng thuê bao không chính chủ có thể bị phạt tới 500.000 đồng cho mỗi số vi phạm.

Thêm lớp bảo vệ cho ngân hàng số

Theo đại diện Cục Viễn thông, việc làm sạch dữ liệu thuê bao góp phần tạo thêm một lớp bảo vệ cho các giao dịch trên môi trường số, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng.

Khi thông tin thuê bao được xác thực và liên kết với danh tính người sử dụng, ngân hàng có thêm cơ sở để đối soát thông tin khách hàng khi mở tài khoản và cung cấp dịch vụ trực tuyến. Việc kết nối với VNeID cũng có thể hỗ trợ rút ngắn một số bước xác minh danh tính, qua đó nâng cao trải nghiệm và an toàn giao dịch.

Quan trọng hơn, dữ liệu thuê bao chính xác góp phần hạn chế nguy cơ kẻ gian sử dụng SIM không chính chủ để thực hiện hành vi giả mạo, chiếm đoạt tài khoản hoặc lừa đảo khách hàng.

Theo hướng này, quá trình làm sạch dữ liệu viễn thông không chỉ phục vụ quản lý thuê bao mà còn góp phần hoàn thiện hệ sinh thái định danh số, hỗ trợ quá trình chuyển đổi số của ngân hàng và các lĩnh vực dịch vụ khác.

Trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt và giao dịch trực tuyến tăng nhanh, việc xác định đúng danh tính người dùng được xem là một trong những điều kiện quan trọng để mở rộng dịch vụ số nhưng vẫn bảo đảm an toàn.