Ứng dụng AI trong doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được như kỳ vọng

Thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện. Ngày 11/9, Bộ Khoa học và Công nghệ ra mắt Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với hệ thống dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sâu, thống nhất, dùng chung và chia sẻ", giúp quản lý dữ liệu xuyên suốt vòng đời nhiệm vụ, cắt giảm thủ tục hành chính, hỗ trợ hoạch định chính sách và gắn kết kết quả nghiên cứu với doanh nghiệp.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng được 91,9% dân số; cáp quang đã đến 100% xã phường. Hiện nay, cả nước có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số. Tháng 9/2026, doanh thu lĩnh vực công nghiệp công nghệ số ước đạt 770.766 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ năm 2025; lũy kế 9 tháng ước đạt 5.387.142 tỷ đồng, tăng khoảng 32,1% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, dù đã đạt được rất nhiều kết quả nhưng quá trình chuyển đổi số ở nước ta vẫn còn 5 thách thức lớn.

Đó là thách thức về dữ liệu, về nền tảng, hạ tầng, chuyển đổi số với doanh nghiệp và nhân lực.

Về dữ liệu, thời gian qua, nhiều nguồn lực đã được tập trung để xây dựng và phát triển các cơ sở dữ liệu. Tuy vậy, tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực, một số bộ, ngành vẫn còn chậm.

Về nền tảng, tiến độ phát triển các nền tảng dùng chung còn chậm và đôi khi vẫn còn sự lúng túng ở các bộ, ngành, địa phương.

Về phát triển hạ tầng, gồm hạ tầng tính toán hiệu năng cao để phục vụ nghiên cứu về AI, hạ tầng về dữ liệu hay hạ tầng tại các vùng lõm sóng, vẫn còn nhiều bất cập.

“Hiện nay cả nước vẫn còn một số vùng lõm sóng mà chúng ta chưa xử lý được”, Bộ trưởng thừa nhận.

Với doanh nghiệp, theo Bộ trưởng, nhu cầu ứng dụng đang gia tăng, nhưng việc triển khai chưa đạt tốc độ như mong muốn, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thách thức cuối cùng là về con người. Bộ trưởng nhận định đây là thách thức quan trọng nhất.

“Hiện nay nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương và đặc biệt là tại các xã vẫn đang thiếu. Chúng ta thiếu những con người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số và cũng cần đào tạo, huấn luyện một cách bài bản để có thể đảm đương được công việc trong tương lai”, Bộ trưởng chia sẻ.

Đứng trước những thách thức này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, cần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực thực thi và đổi mới cách thức đo lường. Mỗi chương trình phải được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm rõ ràng. Kết quả cần được đo bằng dữ liệu vận hành và tác động thực tế như mức độ sử dụng nền tảng, tỉ lệ dữ liệu được chia sẻ, thời gian và chi phí tiết kiệm.

Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương.

Thứ hai, cần phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung. Các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết.

Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu phải được phát triển theo hướng đồng bộ, xanh, an toàn.

Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo thẩm quyền. Trí tuệ nhân tạo phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.

Thứ ba, cần xây dựng Chính phủ số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có. Hướng dẫn các nguyên tắc để người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần.

Dịch vụ công phải trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Việc chỉ đạo, điều hành phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí, giảm giấy tờ và nâng cao sự hài lòng của người dân.

Thứ tư, kinh tế số phải trở thành động lực tăng trưởng mới. Chuyển đổi số phải thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.

Cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật.

Đồng thời, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số vào GDP.

Thứ năm, cần phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và niềm tin số. Chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền để không ai bị bỏ lại phía sau.

Cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, tạo dựng niềm tin trên môi trường số.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cam kết đồng hành cùng các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới một quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn, để mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị cụ thể.