Đưa ESG, AI và kinh tế tuần hoàn đến gần hơn với nông nghiệp

Với quy mô 350 khách mời VIP, 4.000 sinh viên tham dự, cùng nhiều cơ quan báo chí, hội thảo “Chuyển đổi xanh, ESG, AI, Kinh tế tuần hoàn và Định lượng phát thải trong Nông - Lâm - Dược - Chăn nuôi - Du lịch sinh thái” do Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) tổ chức trong ngày 3 và 4/6 tới tại Hà Nội được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức về chuyển đổi xanh.

Phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam đã có cuộc trao đổi chuyên sâu với ông Phạm Hoài Trung - Phó Chủ tịch VGA để làm rõ những điểm nổi bật và kỳ vọng từ sự kiện này.

“Ngày hội xanh” đúng nghĩa

Thưa ông, dư luận đang rất quan tâm đến hội thảo “Chuyển đổi xanh, ESG, AI, Kinh tế tuần hoàn và Định lượng phát thải trong Nông - Lâm - Dược - Chăn nuôi - Du lịch sinh thái do Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam tổ chức tại Trường Cao đẳng Công nghệ Cao Hà Nội (HHT). Vì sao Hiệp hội lại chọn thời điểm này và không gian của HHT để tổ chức một diễn đàn quy mô như vậy?

Ông Phạm Hoài Trung: Khái niệm "Chuyển đổi xanh" hay "Net Zero" đang được nhắc đến rất nhiều, nhưng khoảng cách từ diễn đàn lý thuyết đến thực tiễn đồng ruộng, nhà máy vẫn còn khá xa. Chúng tôi tổ chức hội thảo quy mô này nhằm tạo ra một "cú hích" thực chất, một không gian phản biện khoa học.

Việc chọn HHT là có chủ đích. Để chuyển đổi xanh thành công, chúng ta cần công nghệ và những con người làm chủ công nghệ đó. 4.000 sinh viên của cơ sở đào tạo nghề lớn nhất Việt Nam có mặt hôm đó chính là nguồn nhân lực quan trọng cho quá trình chuyển đổi xanh.

Tại phiên khai mạc, NGƯT. TS Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng HHT sẽ có một bài phát biểu quan trọng định vị lại sứ mệnh của giáo dục nghề nghiệp trước cuộc cách mạng chuyển đổi xanh. Chúng tôi không chỉ kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý, mà còn phải gắn chặt hệ sinh thái này với viện, trường - nơi khởi nguồn của nhân lực và đổi mới sáng tạo.

Ông vừa nhắc đến từ "thực chất". Thực tế, không ít doanh nghiệp đang rơi vào cái bẫy "rửa xanh" (greenwashing) vì thiếu tiêu chuẩn đo lường. Được biết, tại sự kiện này, lần đầu tiên tại Hà Nội, VGA sẽ công bố 3 trụ cột chính tương ứng với hệ giá trị ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Ông có thể giải mã cụ thể về 3 trụ cột này?

Ông Phạm Hoài Trung: Đúng vậy, "chuyển đổi xanh" mà không định lượng được thì chỉ là lời nói suông. 3 trụ cột chúng tôi công bố chính là bộ khung xương sống để các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) bám vào.

Thứ nhất, trụ cột E (Environmental - Môi trường): Tập trung vào công nghệ giảm phát thải và đổi mới sáng tạo. Chúng tôi nhấn mạnh việc ứng dụng AI, IoT, cảm biến, hệ thống MRV (Đo lường - Báo cáo - Xác minh) vào nông nghiệp tuần hoàn. Từ việc truy xuất nguồn gốc số, cơ giới hóa, đến giải quyết các rào cản quốc tế khắt khe như CBAM, EUDR hay thị trường tín chỉ carbon.

Thứ hai, trụ cột S (Social - Xã hội): Tập trung vào vùng trồng xanh, hợp tác xã và chuỗi giá trị bền vững. Trụ cột này giải quyết bài toán sinh kế, mô hình hợp tác xã xanh, chia sẻ lợi ích công bằng trong chuỗi giá trị và phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Thứ ba, trụ cột G (Governance - Quản trị): Gồm chính sách, hệ sinh thái hỗ trợ và quản trị ESG. Chúng tôi tập trung vào cơ chế tài chính xanh, hệ thống đánh giá chứng nhận và đặc biệt là đề xuất các không gian thử nghiệm (sandbox) cho công nghệ mới với sự dẫn dắt của Nhà nước và các Trung tâm đổi mới sáng tạo.

Nhiều doanh nghiệp hiện nay cho rằng ESG chỉ là một loại báo cáo mới để gửi khách hàng hoặc nhà đầu tư. Ông nhìn nhận như thế nào về quan điểm này?

Ông Phạm Hoài Trung: Tôi cho rằng đây là một cách hiểu chưa đầy đủ về ESG. ESG không phải là báo cáo. Báo cáo ESG chỉ là kết quả cuối cùng của một hệ thống quản trị. Điều mà doanh nghiệp thực sự cần xây dựng là khả năng thu thập dữ liệu, đo lường, quản lý rủi ro, cải thiện hiệu quả hoạt động và chứng minh kết quả bằng các bằng chứng đáng tin cậy.

Một báo cáo ESG đẹp không có nhiều ý nghĩa nếu phía sau không có hệ thống quản trị, dữ liệu và hành động thực chất.

Doanh nghiệp không nên bắt đầu từ câu hỏi “Làm báo cáo ESG như thế nào?”, mà nên bắt đầu từ câu hỏi “Làm thế nào để xây dựng một hệ thống quản trị ESG hiệu quả?”. Khi hệ thống đó vận hành tốt thì báo cáo ESG sẽ là kết quả tự nhiên.

Tóm lại, báo cáo ESG chỉ là đầu ra. ESG thực sự là một hệ thống quản trị giúp doanh nghiệp giảm chi phí, giảm rủi ro, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị bền vững trong dài hạn.

Được biết, chiều 4/6, hội thảo sẽ có các phiên thảo luận theo 3 tiểu ban chuyên sâu. Ông kỳ vọng điều gì từ những không gian thảo luận mang tính mổ xẻ chi tiết này?

Ông Phạm Hoài Trung: Nếu phiên toàn thể buổi sáng mang đến bức tranh chiến lược thì vào buổi chiều 4/6, 3 tiểu ban chuyên môn sẽ hoạt động như 3 "phòng lab" mổ xẻ từng vấn đề cốt lõi, tương ứng với 3 trụ cột E-S-G:

Trong đó, Tiểu ban 1 (Trụ cột E) sẽ “chẻ dọc” các công nghệ AI, MRV, tính toán tín chỉ carbon và xử lý phụ phẩm trồng trọt, chăn nuôi.

Tiểu ban 2 (Trụ cột S) là nơi nông dân, lãnh đạo HTX và doanh nghiệp ngồi lại để thảo luận các giải pháp phát triển sinh kế bền vững, mã vùng trồng, phát triển dược liệu xanh và du lịch sinh thái.

Tiểu ban 3 (Trụ cột G) dành cho các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng, quỹ tài chính để bàn về Bộ tiêu chí ESG, cơ chế hỗ trợ thương mại hóa công nghệ và tài chính xanh.

Sự phân nhánh này giúp mọi thành phần tham gia đều tìm thấy "đúng thuốc cho đúng bệnh" của tổ chức mình, không tốn thời gian tham dự, có thể lựa chọn chủ đề mà mình quan tâm.

Hội chợ Xanh và Gala Xanh 2026

Một sự kiện học thuật nhưng lại có hội chợ nông sản xanh - sạch dành cho người tiêu dùng Thủ đô, và một "Gala Xanh 2026". Phải chăng VGA muốn đưa câu chuyện vĩ mô này chạm đến từng bữa ăn, từng cảm xúc của người dân?

Ông Phạm Hoài Trung: Chuyển đổi xanh không thể thành công nếu người tiêu dùng đứng ngoài cuộc. Tại khuôn viên trường HHT, người dân Thủ đô sẽ có cơ hội trực tiếp trải nghiệm, kiểm chứng các sản phẩm nông nghiệp xanh - sạch được truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Còn "Gala Xanh 2026" vào buổi chiều tối thực sự là một ngày hội. Quá trình làm nông nghiệp tuần hoàn, đo đếm phát thải là một hành trình vô cùng gian nan. Gala xanh là nơi để những người tiên phong làm "chuyển đổi xanh" tri ân nhau, truyền lửa cho nhau và vinh danh những nỗ lực thầm lặng.

Thưa ông, hiện nay cụm từ “nông nghiệp phát thải thấp” được nhắc đến rất nhiều. Tại sao các hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến nông sản của Việt Nam cần quan tâm đến vấn đề này?

Ông Phạm Hoài Trung: Nông nghiệp phát thải thấp là mô hình sản xuất nông nghiệp hướng tới việc giảm phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Đối với các hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến nông sản, phát thải thấp ngày nay không còn đơn thuần là một câu chuyện môi trường mà đang trở thành một yêu cầu của thị trường. Các nhà mua hàng quốc tế ngày càng quan tâm đến dấu chân carbon, khả năng truy xuất nguồn gốc, tình trạng phá rừng, sử dụng nước, hóa chất và các tiêu chí ESG trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Những doanh nghiệp có dữ liệu tốt, có hệ thống quản lý phát thải và đáp ứng được các yêu cầu ESG sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu, các nguồn tài chính xanh và các khách hàng lớn trên thế giới.

Công ty TNHH Công nghệ Azitech - nơi ông giữ chức Chủ tịch HĐTV, có thể mang lại những giá trị gì cho doanh nghiệp trong quá trình thực hành ESG và phát thải thấp?

Ông Phạm Hoài Trung: Azitech định vị mình là đơn vị đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình chuyển đổi xanh, từ nâng cao nhận thức, đào tạo năng lực đến tư vấn và triển khai thực tế.

Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống ESG, kiểm kê khí nhà kính, thiết lập hệ thống MRV, tính toán dấu chân carbon, đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA), viết các dự án về các chủ đề liên quan đến phát thải thấp, kết nối tư vấn triển khai các giải pháp giảm phát thải phù hợp với yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

Một điểm mạnh của Azitech là sự hợp tác với Trường HHT trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Thông qua sự phối hợp này, doanh nghiệp không chỉ được tư vấn giải pháp mà còn được đào tạo đội ngũ lãnh đạo, cán bộ ESG, cán bộ tính toán, quản lý khí nhà kính, cán bộ phát triển bền vững và nhân sự kỹ thuật để có thể tự vận hành và duy trì hệ thống quản trị ESG trong dài hạn.

Mô hình kết hợp giữa tư vấn thực tiễn của Azitech và đào tạo chuyên sâu của HHT sẽ giúp doanh nghiệp vừa có giải pháp, vừa có con người để triển khai hiệu quả.

Câu hỏi cuối cùng gửi tới ông. Nếu gói gọn tinh thần cốt lõi của hội thảo trong thông điệpmà VGA muốn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp và nhà quản lý, đó sẽ là gì?

Ông Phạm Hoài Trung: Thông điệp cao nhất đã được Chủ tịch VGA Đặng Huy Đông chỉ đạo xuyên suốt: chuỗi sự kiện này phải thực chất - minh bạch - phi lợi nhuận. Chúng tôi lấy công nghệ và hiệu quả đo lường thực tế làm trung tâm, hướng tới hiệu quả thực chất thay vì các hoạt động mang tính hình thức. Mục tiêu là thúc đẩy bằng được một hệ sinh thái chuyển đổi xanh thực sự, thúc đẩy việc áp dụng các chuẩn mực ESG và lộ trình Net Zero tại Việt Nam, mang lại giá trị bền vững cho cả nền kinh tế và người nông dân theo 3 trụ cột chính: Công nghệ - Quy Mô - Đồng hành của các cơ quan nhà nước.

Trân trọng cảm ơn ông!